De poesta tussen Tisza en Zagyva in Jász-Nagykun-Szolnok

De twee bekendste poestaparken liggen buiten Jász-Nagykun-Szolnok

Het Kiskunság Nationaal Park met zijn zandruggen hoort bij Bács-Kiskun aan de andere kant van de Donau, en de Hortobágyi-poesta ligt ruim honderd kilometer oostelijker in Hajdú-Bihar. Jász-Nagykun-Szolnok wordt in reisteksten geregeld met beide verward. Wat deze provincie wel heeft, is het Tisza-meer van 127 vierkante kilometer, twee rivieren die er samenkomen en twee volksgroepen met een eigen geschiedenis. Dit artikel behandelt dat, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden. Prijzen staan in forint, met rond de 400 forint voor een euro.

Het Tisza-meer in Jász-Nagykun-Szolnok ontstond in 1973 achter een stuwdam

Door de aanleg van de stuwdam bij Kisköre liep in 1973 volgens het waterschap een gebied van ongeveer 127 vierkante kilometer onder. Daarmee is het Tisza-meer na het Balatonmeer het grootste water van Hongarije, en het is nergens dieper dan een meter of vier. Zwemmen mag bij de aangelegde strandjes van Abádszalók en Tiszafüred, waar je enkele honderden forint entree betaalt; ze zijn van juni tot augustus dagelijks open van 9.00 tot 19.00 uur. Het water haalt in juli 24 tot 26 graden. Er zijn kanoroutes tussen de rieteilanden, met verhuur vanaf ongeveer 3.000 forint per dag.

Aan de overkant staat een zoetwateraquarium met een uitkijktoren

In Poroszló aan de noordwestoever, net over de grens in Heves, staat sinds 2012 een ecocentrum met bassins waarin de vissen van de Tisza zwemmen, van meerval tot steur, met een galerij die onder het water door loopt. Entree kost 4.000 tot 6.000 forint voor volwassenen en minder voor kinderen; het is dagelijks open van 9.00 tot 18.00 uur, in de winter korter. Reken op twee uur. Op hetzelfde terrein staat een uitkijktoren over het rietmoeras en vertrekken boottochten naar het vogelreservaat. Vanaf Tiszafüred is het tien minuten rijden over de dam.

In het moeras broeden reigers, aalscholvers en zeearenden

Het noordelijke deel van het Tisza-meer is vogelreservaat, met rietvelden en dode bomen waarin kolonies broeden. Delen zijn in het broedseizoen gesloten en alleen per boot met een gids te bezoeken. Een begeleide boottocht kost 4.000 tot 7.000 forint per persoon en duurt anderhalf tot twee uur; ze varen van april tot september. Neem een verrekijker mee. Let op: bij lage waterstand vaart de boot niet tot in het reservaat en wordt de route ingekort, wat je pas bij vertrek hoort.

De Jász kwamen in de dertiende eeuw uit de Kaukasus

De noordelijke helft van de provincie heet naar de Jász, een groep die in de dertiende eeuw uit de Kaukasus kwam, een Iraanse taal sprak en van de Hongaarse koning grond en voorrechten kreeg. Die voorrechten liepen tot 1876; de taal was toen al eeuwen verdwenen, al is er een woordenlijst uit de vijftiende eeuw bewaard. In het Jász-museum in Jászberény ligt de Lehel-hoorn, een gesneden ivoren hoorn die als het kostbaarste bezit van de gemeenschap geldt. Entree kost rond de 2.000 forint en het museum is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op anderhalf uur. Het Szentháromság-plein ervoor is het centrum van de stad.

In het zuiden van Jász-Nagykun-Szolnok wonen de Kunnen

Het zuidelijke deel heet naar de Nagykun, de Kunnen, een steppevolk dat in 1239 voor de Mongolen vluchtte en hier werd opgenomen. In 1745 kochten zij hun vrijheid en voorrechten terug van keizerin Maria Theresia, met geld dat ze zelf bijeenbrachten. In Karcag staat een streekmuseum daarover en een windmolen uit 1859 die nog draait; beide kosten enkele honderden tot tweeduizend forint en zijn van dinsdag tot zondag open. In hetzelfde stadje en in Mezőtúr wordt de pottenbakkerstraditie voortgezet, met werkplaatsen waar je kunt kijken en kopen.

Szolnok in Jász-Nagykun-Szolnok ligt waar de Zagyva in de Tisza uitkomt

Szolnok, met ongeveer 70.000 inwoners de hoofdstad, ligt precies op de plek waar de Zagyva in de Tisza uitmondt. Er is sinds 1902 een kunstenaarskolonie gevestigd in houten ateliers aan het water; die trok schilders die het licht van de vlakte zochten. De ateliers en de galerie zijn deels te bezoeken voor enkele duizenden forint, van dinsdag tot zondag. Over de Tisza ligt sinds 2011 de Tiszavirág-brug, een voetgangersbrug die naar de eendagsvlieg van de rivier is genoemd. In dezelfde stad ligt een thermaalbad met water uit ruim duizend meter diepte; een dagkaart kost rond de 3.500 forint en het is dagelijks open van 9.00 tot 20.00 uur.

Op de poesta van Jász-Nagykun-Szolnok worden paardenshows gegeven

Op enkele boerderijen in de vlakte worden demonstraties gegeven met paarden, grijze steppenrunderen en racka-schapen met spiraalvormige hoorns, met een rit in een huifkar erbij. Zo'n programma kost 5.000 tot 12.000 forint per persoon, duurt twee tot drie uur en gaat op afspraak. Let op: dit is uitdrukkelijk een voorstelling voor bezoekers en geen dagelijkse praktijk; de herderskleding is die van een eeuw geleden. Voor kinderen werkt het goed, mits je dat vooraf zo uitlegt.

Praktisch voor Jász-Nagykun-Szolnok

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur op Boedapest; vanaf daar rijdt de trein in ruim een uur naar Szolnok, 100 kilometer. Naar Tiszafüred en Jászberény rijden eveneens treinen; voor de dorpen aan het meer is een auto handiger. Hongarije betaalt met de forint en niet met de euro. Voor de snelweg heb je een elektronisch vignet nodig van rond de 6.000 forint voor tien dagen. Mei, juni en september geven 20 tot 28 graden. In juli en augustus loopt het naar 33 tot 36 graden en is de vlakte overdag heet en schaduwloos; het meer is dan de enige aangename plek.