Huisjes met sauna

Met sauna in Europa: wat je moet weten

Een vakantiehuis met sauna is de vakantie van het koude halfjaar. Na een dag in de regen, de sneeuw of de wind een uur in de warmte zitten is precies waarom mensen in oktober of februari een huisje boeken in plaats van te wachten tot de zomer.

Het aanbod is het grootst in Duitsland, gevolgd door Denemarken, Oostenrijk en Frankrijk. Denemarken springt eruit voor zijn omvang: daar hoort een sauna bij het standaardvakantiehuis in de duinen, vaak samen met een binnenbad en een bubbelbad. In Nederland zit het vooral bij groepshuizen en wellnesshuisjes in Drenthe, op de Veluwe en in Limburg.

Wat je vooraf moet weten is dat "sauna" drie verschillende dingen kan betekenen, met een ander gebruik, een andere opwarmtijd en een ander effect.

Op deze pagina staat welke soorten er zijn, waar ze staan, hoe je ze gebruikt, wat het kost en welke vragen je stelt voordat je een vakantiehuisje met sauna boekt.

Finse sauna, infrarood of stoomcabine

De drie vormen worden door elkaar aangeboden en het verschil is groot.

De Finse sauna is de klassieke houten cabine met een kachel en stenen, tussen de tachtig en negentig graden, met lage luchtvochtigheid. Je giet water op de stenen voor een opgieting, en dat is wat mensen bedoelen als ze over sauna praten. Opwarmen duurt drie kwartier tot een uur.

De infraroodcabine werkt anders: stralers verwarmen je lichaam in plaats van de lucht, bij vijfenveertig tot zestig graden. Hij is binnen een kwartier klaar, verbruikt minder stroom en is milder. Voor wie hoge temperaturen niet aankan is dat prettig, maar het is een andere ervaring dan een Finse sauna.

De stoomcabine of het hammam zit rond de vijfenveertig graden met bijna honderd procent luchtvochtigheid. Fijn voor de luchtwegen, en je zweet er anders.

In de beschrijving van een vakantiehuis staat vaak alleen "sauna". Vraag dus welk type het is, want dat bepaalt of je hem elke avond gebruikt of één keer.

Waar zit het aanbod

De verdeling volgt de saunacultuur, en die is in het noorden van Europa het sterkst.

Duitsland heeft het grootste aanbod. In het Zwarte Woud, de Eifel, het Sauerland, de Harz, Beieren en aan de Oostzee is een sauna in een vakantiehuis heel gewoon, en de Duitse saunacultuur is er serieus over: hoge temperaturen en echte opgietingen.

Denemarken volgt en is voor zijn omvang uitzonderlijk. Deense vakantiehuizen aan de west- en oostkust zijn gebouwd voor het najaar en de winter, met sauna, binnenbad en vaak een bubbelbad in één huis.

Oostenrijk is het derde: chalets en appartementen in de skigebieden, waar de sauna bij het aprèsski hoort.

Frankrijk volgt met chalets in de Alpen en de Vogezen en met wellnesshuizen in het binnenland.

Kroatië en Italië hebben het bij villa's met wellness, en in Nederland zit het bij groepsaccommodaties en kleine wellnesshuisjes.

Zweden en Tsjechië zijn kleiner in aanbod, maar in Zweden hoort de sauna vanzelfsprekend bij het huis aan het meer.

Binnensauna of buitensauna

De buitensauna is de laatste jaren sterk in opkomst en het is een wezenlijk andere ervaring.

Een binnensauna zit in het huis, meestal bij de badkamer of in een kelder. Hij is praktisch: je loopt er in badjas naartoe en je hoeft niet naar buiten.

Een buitensauna staat in de tuin, als een houten hut, een vat of een tonvormige cabine. Het punt ervan is precies dat je naar buiten moet: van tachtig graden in de koude lucht stappen is waar het om draait, zeker met sneeuw of vorst.

De combinatie met een koudwaterbad, een dompelton, een buitendouche of een meer is de klassieke afwerking. In Zweden en Finland is dat een meer of een wak; in Duitsland en Denemarken meestal een douche.

Wat je nagaat bij een buitensauna: hoe ver hij van de deur staat, of er een pad ligt dat je op blote voeten kunt lopen, en of hij verlicht is. In het donker en in de regen bepaalt dat of je hem gebruikt.

En vraag hoe hij wordt gestookt: elektrisch is eenvoudig, houtgestookt is mooier en vraagt tijd en aandacht.

Wanneer is het seizoen

Anders dan bij een zwembad is de winter hier het hoogseizoen, en dat maakt deze huizen aantrekkelijk in de maanden waarin de rest van het aanbod goedkoop is.

Van oktober tot maart zijn de vakantiehuizen met sauna het eerst weg, met de kerstvakantie, oud en nieuw en de krokusvakantie als drukste weken. Voor een lang weekend in november of februari is een huis met sauna een van de weinige dingen die het weer irrelevant maken.

In de zomer gebruikt vrijwel niemand de sauna, en dan is hij een gratis extra bij een huis dat je om andere redenen kiest.

Voor wie flexibel is: doordeweekse dagen buiten de schoolvakanties in november, januari en maart zijn het goedkoopst, en dan is precies dit soort huis het prettigst.

En let op de combinatie met de bestemming: een sauna in een skigebied is in het winterseizoen bijna standaard, terwijl hetzelfde chalet in de zomer voor veel minder te huur is, met sauna en al.

Hoe je een sauna in een vakantiehuis gebruikt

Praktisch is er een paar dingen die het verschil maken tussen elke avond en één keer.

Reken op de opwarmtijd. Een Finse sauna heeft drie kwartier tot een uur nodig, een infraroodcabine een kwartier. Zet hem dus aan voordat je gaat eten, niet erna.

De gebruikelijke opbouw is drie rondes van tien tot vijftien minuten, met daartussen afkoelen en rusten. Koud afdouchen of naar buiten gaan hoort erbij; dat is waar het effect vandaan komt.

Drink genoeg water, ga niet met een volle maag en niet na alcohol.

Neem handdoeken mee die je op de bank legt; in veel vakantiehuizen is dat een huisregel en het scheelt de verhuurder een hoop.

Zet hem uit als je klaar bent en laat de deur op een kier voor het drogen.

En houd rekening met de energie: een Finse sauna verbruikt fors, en sommige verhuurders rekenen dat door of vragen om hem beperkt te gebruiken. Dat staat dan in de huisregels, en het is redelijk.

Met kinderen en met gezondheid

Een sauna is niet voor iedereen geschikt, en dat is bij een vakantiehuis goed om te weten.

Kinderen kunnen mee, maar korter en lager: op de onderste bank, een paar minuten, en altijd met een volwassene erbij. Voor baby's en peuters wordt het afgeraden; kleine kinderen reguleren hun temperatuur nog niet goed.

Voor zwangeren en voor mensen met hart- en vaatklachten of een lage bloeddruk geldt hetzelfde: overleg met een arts en forceer niets. Een infraroodcabine is milder dan een Finse sauna, maar dat maakt het niet automatisch geschikt.

Wat verder helpt: begin laag, blijf kort en stop bij duizeligheid.

In een vakantiehuis zit er geen toezicht bij, anders dan in een saunacomplex. Zorg dus dat kinderen er niet alleen in kunnen: een sauna die aan staat is heet, en een deur die vanzelf dichtvalt is bij kleine kinderen een aandachtspunt.

Vraag de verhuurder of er een kinderslot of een tijdschakelaar op zit; bij nieuwere cabines is dat vaak zo.

Sauna, bubbelbad en zwembad samen

In de praktijk komt een sauna zelden alleen, en dat is bij het zoeken handig.

Huizen met een sauna hebben vaak ook een bubbelbad, een infraroodcabine of een binnenzwembad. In Denemarken en Duitsland is een compleet wellnessgedeelte in een vakantiehuis gewoon; zoeken op sauna en zoeken op jacuzzi levert daar grotendeels dezelfde huizen op.

De volgorde die het beste werkt: eerst de sauna, dan afkoelen, dan het warme bad. Buiten van de hitte naar het bubbelbad lopen is waar deze huizen voor gebouwd zijn.

Voor een groep of twee stellen is dit de vorm die per persoon het gunstigst uitpakt: één huis met wellness voor acht personen kost minder dan acht dagentrees in een saunacomplex, en je zit er de hele week in.

Let op of de wellness echt privé is of gedeeld met een park. Op vakantieparken is een sauna soms centraal en op afspraak, en dat is een ander product dan een cabine in je eigen huis.

Wat kost het

Een sauna maakt een vakantiehuis duurder, maar minder dan een zwembad, en het verschil zit vooral in het seizoen.

In het najaar en de winter, wanneer de vraag piekt, betaal je de hoogste opslag. In de zomer is die klein tot nihil, en dan huur je hetzelfde huis met sauna voor bijna niets extra.

Let op de bijkomende posten. Bij sommige adressen is het gebruik van de sauna een betaalde optie per verblijf of per keer, vanwege de stroomkosten. Bij een houtgestookte buitensauna kan er een bedrag voor hout bij komen.

De borg en de eindschoonmaak zijn bij wellnesshuizen soms hoger.

Vergelijk het bewust met het alternatief: een gewoon huisje plus twee dagen een saunacomplex voor vier personen kost al snel meer dan een huisje met eigen sauna voor een heel weekend, en je hoeft nergens heen.

De beste prijs zit in een doordeweeks lang weekend in november of maart, in Nederland, de Eifel, de Ardennen of Denemarken.

Waar het extra goed werkt

Een sauna is overal prettig, maar op een paar plekken is hij de reden van de reis.

Aan de Deense en Duitse Noord- en Oostzeekust: een dag wind en zand op het strand, daarna de sauna en een bubbelbad, en dat is buiten de zomer de complete vakantie.

In de skigebieden van Oostenrijk, Frankrijk, Italië en Zwitserland: na een dag op de latten is het het vaste avondritueel, en in appartementen en chalets is het er vrijwel altijd.

In de bossen van de Eifel, het Sauerland, de Harz en het Zwarte Woud, waar een buitensauna in de sneeuw precies is waarvoor je gaat.

In Zweden en Finland aan een meer, met een steiger om het water in te springen; dat is de oorspronkelijke vorm.

En in eigen land op de Veluwe, in Drenthe, in Limburg en in Zeeland, waar wellnesshuisjes speciaal voor weekenden zijn ingericht en je binnen twee uur bent.

Sauna in een groepshuis of met z'n tweeen

Het aanbod valt in twee categorieen uiteen en ze bedienen een ander gezelschap.

Het wellnesshuisje voor twee is de kleinste vorm: een vakantiehuisje met een infraroodcabine of een kleine Finse sauna, een bubbelbad en meestal een open haard, gebouwd voor romantische weekenden. In Nederland, de Ardennen en de Eifel zijn dat er honderden, en in het laagseizoen zijn ze maanden vooruit weg.

Het groepshuis is de andere kant: een boerderij of landhuis voor tien tot dertig personen met een sauna, soms een binnenbad en een grote gemeenschappelijke ruimte. Daar is de sauna een van de redenen dat mensen het huis kiezen, want met een groep in een saunacomplex zitten is niet hetzelfde als een eigen cabine.

Wat je bij een groep nagaat: hoeveel personen er tegelijk in kunnen, of er een tweede douche bij zit en of het gebruik onbeperkt is.

En bij een huisje voor twee: of de sauna in de slaapkamer of in de badkamer staat, want dat bepaalt hoe je hem gebruikt en hoe warm het in de rest van het huis wordt.

Waar je op let voordat je boekt

Bij een sauna zijn de details bepalend, want een cabine die niet gebruikt wordt is verspild geld.

Vraag welk type het is: Finse sauna, infraroodcabine of stoomcabine. Dat is de belangrijkste vraag en hij wordt zelden beantwoord in de beschrijving.

Vraag of hij binnen of buiten staat, en bij een buitensauna hoe ver van de deur.

Vraag of het gebruik is inbegrepen, of er een toeslag geldt en of er beperkingen zijn.

Kijk naar de capaciteit: een cabine voor twee is met vier personen geen ontspannen avond.

Controleer of er een koude douche of een afkoelmogelijkheid in de buurt is, want zonder afkoelen mist de sauna de helft van zijn effect.

En lees de recensies specifiek op het woord sauna. Daar staat of hij warm genoeg werd, of hij echt beschikbaar was en of hij goed onderhouden is; dat zijn precies de dingen die je van een foto niet kunt aflezen.

Samengesteld uit ons doorlopend gemeten aanbod in 13 landen.