Vakantiepark huren in Zwarte Woud

Wat je moet weten over Zwarte Woud

In het Zwarte Woud kun je 12.171 vakantiewoningen huren, van een Schwarzwaldhof met een houten gevel tot een appartement in een kuuroord. Het gebied is 160 kilometer lang en tot 60 kilometer breed, en het loopt van de Rijnvlakte bij Freiburg omhoog naar de Feldberg op 1.493 meter.

Voor Nederlanders is dit de meest nabije bergvakantie die er is: geen Alpen, wel hoogteverschil, en op een dag rijden te doen. Wat het bijzonder maakt is de combinatie van donker naaldbos, open weiden met eenzame hoeves, en dorpen die er in de winter en de zomer even goed uitzien.

Op deze pagina staat wat je moet weten voordat je een vakantie hier boekt: welk deel het mooist is, waar je het beste zit, wat het kost, wat je echt moet zien en wanneer je moet gaan.

Welk gedeelte van het Zwarte Woud is het mooist

Het gebied valt uiteen in drie stukken, en het verschil is groter dan de meeste mensen verwachten.

Het zuiden, rond de Feldberg, Titisee, Schluchsee en Freiburg, is het hoogst, het bekendst en het drukst. Hier liggen de twee meren waar iedereen naartoe gaat, de hoogste bergen en de meeste skiliften. Freiburg is de stad om het mee te combineren: de zonnigste stad van Duitsland, met een middeleeuws centrum en de Münster.

Het midden, rond Triberg, Gutach, Elzach en Furtwangen, is het klassieke Zwarte Woud van de ansichtkaart: de watervallen van Triberg, het openluchtmuseum Vogtsbauernhof, de koekoeksklokken en de smalle dalen met houten hoeves. Voor wie voor het beeld komt dat hij van het Zwarte Woud in zijn hoofd heeft, is dit het deel.

Het noorden, rond Baden-Baden, Freudenstadt en de Schwarzwaldhochstraße, is groener en zachter, met kuuroorden, thermen en de mooiste panoramaweg van het gebied. Het is er een stuk rustiger dan in het zuiden. Wat de mooiste dorpen betreft komen steeds dezelfde namen terug: Schiltach en Gengenbach met hun vakwerk, Sankt Peter en Sankt Märgen op de hoogvlakte, en Bad Herrenalb en Durbach in het noorden.

Wat een vakantiehuis in het Zwarte Woud kost

Een vakantiehuis in het Zwarte Woud begint bij 41 euro per nacht en de helft van het aanbod zit tussen 57 en 80 euro. Voor heel Duitsland ligt die middenmoot tussen 52 en 74 euro per nacht.

Het gebied hoort daarmee bij de goedkopere bergbestemmingen van Europa, en dat verandert nauwelijks met het seizoen: anders dan in de Alpen is er geen skipiek die de prijzen verdubbelt. Alleen de Duitse zomervakanties en de kerstweek springen eruit. Een overnachting in november of maart kost hier ongeveer de helft van dezelfde nacht in augustus, en een vakantiehuisje voor twee is dan een van de goedkoopste bergovernachtingen van Europa.

Twee dingen die je op de rekening terugziet en die elders niet bestaan. De Kurtaxe is een verblijfsbelasting per persoon per nacht die vrijwel elke gemeente heft; daar staat de KONUS-gastenkaart tegenover, waarmee je in bijna het hele Zwarte Woud gratis met bus en trein reist. Dat is een van de beste regelingen in Europa en het maakt een vakantie zonder auto hier realistisch. Vraag die kaart bij aankomst, want hij wordt niet altijd uit zichzelf aangeboden.

Een Schwarzwaldhof, een appartement of een vakantiepark

Wat je hier huurt verschilt sterk van wat je in Nederland gewend bent. De klassieke vorm is de Ferienwohnung: een appartement in of naast het huis van de eigenaar, vaak op een boerderij, met een eigen ingang. Dat is verreweg het grootste deel van het aanbod en het is de reden dat een vakantie hier goedkoop kan zijn: het is bijna altijd particuliere verhuur, zonder park of receptie ertussen. Een vakantiehuisje zoals wij dat kennen, vrijstaand in een tuin, is er ook, maar dan meestal als bijgebouw op een erf.

Daarnaast is er de Schwarzwaldhof: een oude hoeve met een enorm schilddak dat tot bijna op de grond doorloopt, verbouwd tot vakantiehuis. Die staan vrij in het landschap, vaak aan het eind van een weg, en het is de mooiste manier om hier te zitten. Een vakantie op een werkende boerderij, met koeien en kinderen die mogen helpen, is in dit gebied een gewoon product en geen uitzondering.

Een vakantiepark of bungalowpark in de Nederlandse zin is er nauwelijks; wat erop lijkt is een cluster Ferienhäuser bij een dorp. Van het aanbod dat wij meten is 2 procent een van de chalets en bungalows, 185 adressen. Aan de bovenkant zitten 44 vakantievilla's en 807 huizen met een sauna, en dat laatste is hier een grotere categorie dan elders: een eigen sauna hoort in dit gebied bij het huis zoals een openhaard in Zweden.

Voor 2, 6 of een grote groep

Voor 2 personen is een Ferienwohnung bij een familie de goedkoopste en de aangenaamste keuze, en buiten de Duitse schoolvakanties betaal je er weinig voor. Voor 4 personen zit het gros van het aanbod met 3.984 woningen, en bij 6 personen zijn er 2.777 adressen.

Voor acht personen of meer zijn er 550 woningen en voor tien of meer 500. Dat zijn de grote hoeves, en die zijn in dit gebied ruim voorhanden: een boerderij met acht slaapkamers en een grote woonkeuken is precies waar de oude Schwarzwaldhöfe voor gebouwd zijn.

Met kinderen is het zuiden praktischer dan het midden: rond Titisee en Schluchsee kun je zwemmen, varen en fietsen zonder de auto te pakken, terwijl je in de smalle dalen van het midden voor alles een stukje moet rijden.

Wat je echt moet zien

Vier dingen komen op elke lijst terug, en terecht. De watervallen van Triberg vallen in zeven trappen 163 meter naar beneden en zijn met een wandelpad ontsloten. Het Freilichtmuseum Vogtsbauernhof bij Gutach laat zien hoe die hoeves van binnen werkten, met complete boerderijen uit de hele streek op één terrein. De Titisee en de Schluchsee zijn de twee meren, waarvan de Schluchsee de rustigere en de mooiere is om in te zwemmen. En de Feldberg is met 1.493 meter het hoogste punt buiten de Alpen in Duitsland, met een uitzicht dat op heldere dagen tot aan de Alpen reikt.

Daarnaast is er de Schwarzwaldhochstraße in het noorden, een panoramaweg van zestig kilometer over de bergkam tussen Baden-Baden en Freudenstadt, met uitzichtpunten en hoogveen onderweg. Baden-Baden zelf heeft de thermen waar het al sinds de Romeinen om draait.

En dan de kleine dingen die het gebied echt maken: de koekoeksklok, die hier in de achttiende eeuw is ontstaan en waarvan de werkplaatsen nog te bezoeken zijn; de Schwarzwälder Kirschtorte, die in Triberg is bedacht; en de weekmarkten in dorpen als Elzach, waar je de ham en de kaas van de hoeves eromheen koopt.

Wat is de beste tijd om te gaan

Juli en augustus zijn met allebei 23,5 graden de warmste maanden, en juni komt op 22,3. Augustus is met 12,9 regendagen ook de droogste zomermaand, gevolgd door oktober met 12,7 en september met 12,8.

Dat laatste is het opvallendste cijfer van dit gebied: september is met 19,8 graden en 12,8 regendagen aangenamer dan juni, dat op 15,4 regendagen uitkomt. Voor wandelen is september daarmee de beste maand van het jaar, en de bossen kleuren dan bovendien.

Reken erop dat het hier natter is dan in de rest van Duitsland; dat is precies waarom het bos zo donker en zo dicht is. Onder de vijftien regendagen kom je in geen enkele wintermaand. In de winter ligt er boven de duizend meter sneeuw, met langlaufloipes en kleine skiliften rond de Feldberg. Dat is geen alpiene wintersport maar wel een echte sneeuwvakantie op vier uur rijden.

Welke weken vol zitten

Het Zwarte Woud is in de eerste plaats een Duitse bestemming, en de Duitse deelstaten hebben allemaal hun eigen zomervakantie. Die van Noordrijn-Westfalen, de deelstaat waar de meeste bezoekers vandaan komen, loopt van 20 juli tot 1 september; Baden-Württemberg zelf zit daar iets achter. Bij elkaar is het van begin juli tot begin september doorlopend druk.

De Nederlandse zomervakanties vallen daar deels overheen: Noord van 4 juli tot 16 augustus, Zuid van 11 juli tot 23 augustus en Midden van 18 juli tot 30 augustus.

De rustigste en mooiste weken zijn eind mei, juni buiten Pinksteren, en de eerste helft van september. Dan zijn de wandelpaden leeg, de hoeves verhuren tegen normale prijzen en het weer is op zijn best. Rond kerst en oud en nieuw zit het gebied weer vol, want dan komen de Duitsers voor de sneeuw.

Wintersport en sneeuw

Het Zwarte Woud is geen alpiene wintersportbestemming, en juist daarom werkt het voor veel gezinnen beter dan de Alpen. Boven de duizend meter ligt van december tot maart doorgaans sneeuw, en het gebied is in vier uur rijden bereikbaar.

De Feldberg is met 1.493 meter het hoogste punt en heeft de meeste liften; daaromheen liggen kleinere gebieden bij Todtnau, Schauinsland en Belchen. Verwacht geen kilometerslange afdalingen: de pistes zijn kort en breed, en dat is precies goed voor wie leert skiën of met kinderen komt. De skipas kost er een fractie van een Oostenrijkse.

Waar het gebied in uitblinkt is langlaufen. Er liggen honderden kilometers loipe, met de Notschrei en de hoogvlakte bij Hinterzarten als bekendste gebieden, en de meeste beginnen letterlijk bij de deur van een vakantiehuis. Rodelen kan overal, en dat is met kinderen vaak de leukste middag van de week.

Twee praktische punten: winterbanden zijn in Duitsland bij winterse omstandigheden verplicht en dat wordt gecontroleerd, en het weer wisselt sterk met de hoogte. In het dal kan het regenen terwijl er op de Feldberg dertig centimeter ligt. Kijk voor je vertrekt naar de sneeuwhoogte en niet naar de temperatuur in Freiburg.

Eten en drinken in het Zwarte Woud

De keuken hier is stevig, boers en aanzienlijk beter dan de reputatie van Duits eten doet vermoeden. Sterker nog: de streek rond Baiersbronn heeft per hoofd van de bevolking de meeste sterrenrestaurants van Europa, en dat staat naast een dorpscafé waar je voor een tientje eet.

Wat je moet proberen: de Schwarzwälder Schinken, de ham die maandenlang boven dennenhout gerookt wordt en die je bij de hoeves zelf koopt; de Schwarzwälder Kirschtorte, die in Triberg is bedacht en die met echte kirsch hoort te zijn; en de Maultaschen, de Zwabische deegpakketjes met vlees en spinazie erin.

Bij het drinken hoort de wijn uit de Rijnvlakte aan de westrand: de Kaiserstuhl en de Ortenau leveren grauburgunder en spätburgunder, en dat zijn de beste Duitse witte en rode wijnen die er zijn. Op de hoeves stoken ze bovendien schnaps van kersen, mirabellen en peren, en dat is een deel van de streekeconomie in plaats van een souvenir.

Praktisch: veel restaurants in de dorpen hebben een Ruhetag, meestal maandag of dinsdag, en tussen twee en zes uur is de keuken dicht. Reserveren is buiten het hoogseizoen zelden nodig, behalve op zondagmiddag, wanneer heel Duitsland uit eten gaat.

Hoe je er komt

Vanaf Utrecht rijd je in ongeveer zeven uur naar het midden van het Zwarte Woud, en vanuit het zuiden van Nederland scheelt dat een uur. De route loopt via Keulen en Karlsruhe over de A5, en die snelweg loopt langs de westrand van het gebied; vanaf elke afslag ben je in twintig minuten in de bergen.

Dat maakt het een van de weinige bergbestemmingen die je in één dag rijdt zonder je vakantie eraan kwijt te zijn. Vertrek vroeg, want de A3 en de A5 lopen op vrijdag en zaterdag vol met hetzelfde verkeer.

Ter plekke heb je met de KONUS-gastenkaart geen auto nodig, en dat is uniek voor een berggebied: bus en trein zijn ermee gratis in bijna het hele Zwarte Woud, inclusief de treinen door de dalen. Voor wie toch wil rijden: de wegen zijn goed en breed, maar in de winter kan er sneeuw liggen en zijn winterbanden verplicht.

Samengesteld uit ons actuele woningaanbod, OpenStreetMap, Wikipedia en Wikivoyage (CC BY-SA) en Open-Meteo-klimaatdata.