Vakantiehuizen boerderijvakantie in Duitsland

Boerderijvakantie in Duitsland: wat je moet weten

Een boerderijvakantie in Duitsland betekent in de praktijk bijna altijd het Zwarte Woud, en daar is een reden voor.

Wat die reden is: in Baden-Württemberg is het verhuren van kamers en appartementen op een werkend boerenbedrijf al decennia een georganiseerd bijverdienmodel, met eigen keurmerken en classificaties. Er zijn honderden boerderijen die het doen, en het aanbod is daardoor groot, geregeld en betaalbaar.

Wat je krijgt: geen hotelkamer maar een vakantiewoning of een appartement in of naast het woonhuis van een gezin dat er ook echt boert. Er zijn dieren, er wordt gewerkt, en de kinderen mogen meestal mee.

Wat er te kiezen valt: een appartement in het boerderijgebouw zelf, een los vakantiehuisje op het erf, een omgebouwde schuur, of een kamer met ontbijt. Je kunt zo'n huisje per week huren, en steeds vaker ook voor een lang weekend. Een vakantiepark is dit uitdrukkelijk niet, en dat is precies de bedoeling.

Waar je op deze pagina antwoord op krijgt: wat een boerderij in deze streek is, waar je moet zitten, hoe de gratis gastenkaart werkt, en welke vragen je stelt voordat je huurt.

Want een boerderijvakantie is de bestemming waarbij het verschil tussen twee adressen op dezelfde foto het grootst is.

Wat een boerderijvakantie in het Zwarte Woud is

Het idee is simpel, maar de invulling loopt uiteen en dat is de kern van de zaak.

Wat de klassieke vorm is: een werkend melkveebedrijf op een helling, met een appartement of twee in het gebouw of in een bijgebouw. Je hebt je eigen keuken en badkamer, en verder deel je het erf met het gezin en de dieren.

Wat er meestal bij hoort: melk, eieren en soms brood van het bedrijf zelf, een speelplek in of naast de schuur, en het aanbod om mee te helpen met voeren of melken.

Wat er niet bij hoort: animatie, een receptie, een restaurant en meestal ook geen zwembad. Wie dat zoekt, zit beter op een vakantiepark of in een gewoon vakantiehuis zonder bedrijf eromheen.

Wat de varianten zijn: naast melkveebedrijven zijn er paardenboerderijen, fruit- en wijnboerderijen in de lagere gebieden, en biologische bedrijven met een winkeltje. Sommige boerderijen zijn inmiddels vooral verhuurbedrijf met een paar dieren erbij, andere zijn nog volop in bedrijf.

Wat dat verschil in de praktijk betekent: op een echt werkend bedrijf begint de dag vroeg en ruikt het naar mest. Op een verhuurbedrijf is het rustiger en netter maar zien de kinderen minder. Geen van beide is fout, maar je moet weten wat je boekt, en dat staat zelden in de advertentie.

Wat het kost: dit is een van de goedkoopste manieren om met een gezin in Duitsland te overnachten. Voor het geld van een hotelkamer huur je hier een appartement voor vier, en een losse overnachting is buiten het seizoen vaak ook mogelijk.

Het huis met alles onder één dak

De boerderijen in deze streek zien er anders uit dan waar ook in Duitsland, en dat is geen toeval.

Wat het is: het Schwarzwaldhaus, ook wel Eindachhof genoemd. Woonhuis, stal en hooiberg zitten onder één enorm afgewolfd dak, dat aan de achterkant vaak tot vlak boven de grond doorloopt.

Waarom dat zo gebouwd is: op een besneeuwde helling wil je in de winter niet naar buiten om het vee te voeren. Alles onder één dak betekent dat het bedrijf maandenlang zelfstandig kan draaien zonder dat iemand het erf op hoeft.

Wat het opvallendste detail is: de Hocheinfahrt, een aarden oprit aan de achterzijde waarmee een kar met hooi rechtstreeks de bovenverdieping in reed. Dat zie je aan de zijkant van veel oude boerderijen nog liggen.

Wat er verder aan opvalt: kleine ramen, brede dakoverstek, en houten schaliën. In het zuiden zijn de daken steiler dan in het noorden.

Waar je ze het best kunt bekijken: in het openluchtmuseum bij Gutach in het Kinzigtal, waar historische boerderijen uit de hele streek zijn heropgebouwd, compleet met inrichting, molens en dieren.

Wat het voor je verblijf betekent: als je in zo'n gebouw slaapt, zit je met de stal onder hetzelfde dak. Dat is precies zo authentiek als het klinkt, inclusief geluid en geur, en het is de belangrijkste vraag om vooraf te stellen als je daar gevoelig voor bent.

Wat kinderen er doen

Voor de meeste gezinnen is dit de eigenlijke reden om te boeken, en het is de moeite waard om te weten wat er wel en niet gebeurt.

Wat er meestal mag: mee naar de stal bij het melken, kalveren de fles geven, eieren rapen, konijnen aaien en met de trekker mee het land op. Wat er precies mag, verschilt sterk per boerderij en per leeftijd.

Wat er vaak is: een hooizolder om in te springen, een speeltuin op het erf, een zandbak, en een schuur vol karren en fietsen.

Wat kinderen hier leren: waar melk vandaan komt, hoe een dier ruikt, en dat er 's ochtends om half zes al iemand aan het werk is. Dat is voor stadskinderen de helft van de vakantie.

Wat er ook bij hoort: de dieren zijn geen huisdieren. Op een werkend bedrijf gaan er kalveren weg en worden er dieren geslacht. Sommige boerderijen zijn daar open over, en het is verstandig om vooraf te bedenken hoe je dat met je kinderen bespreekt.

Wat de veiligheid betreft: er rijden trekkers over het erf, er staan machines en er zijn steile trappen. Op een boerderij zijn kinderen niet ongezien vrij; dat blijft je eigen verantwoordelijkheid.

Wat handig is: laarzen meenemen, en oude kleren. Er is bijna altijd modder, en dat is geen ongemak maar de bedoeling.

Waar in het Zwarte Woud je moet zitten

De streek is honderdzestig kilometer lang en de hoeken verschillen sterk in hoogte, weer en prijs.

Het Kinzigtal en het Gutachtal in het midden: het klassieke boerderijgebied, met de meeste bedrijven, de openluchtmusea en de dorpen waar het beeld van het Zwarte Woud vandaan komt. Goed bereikbaar vanaf de A5.

Het Hochschwarzwald in het zuiden, rond Titisee, Schluchsee en de Feldberg: hoger, koeler, met sneeuw in de winter en met de grootste meren. Hier zijn de boerderijen kleiner en de uitzichten wijder.

Het noorden rond Baiersbronn en Freudenstadt: dichter bos, minder open weiden, en de hoogste dichtheid aan goede restaurants van heel Duitsland.

De Ortenau en het Markgräflerland aan de westrand: veel lager, warmer, met wijngaarden en fruit in plaats van koeien. Hier vind je wijnboerderijen, en het is een uur rijden naar de Elzas.

Wat de keuze bepaalt: wil je koeien, wei en uitzicht, kies dan het midden of het zuiden. Wil je wijn en warme zomers, kies dan de westrand. Wil je sneeuw, dan het Hochschwarzwald.

Wat de hoogte doet: tussen een boerderij op driehonderd meter en een op duizend meter zit in de zomer een paar graden en in de winter het verschil tussen groen en wit. Kijk dus altijd naar de hoogte van het adres, niet alleen naar de streeknaam.

De KONUS-gastenkaart: gratis bus en trein

Dit is het beste praktische voordeel van deze streek en veel gasten gebruiken het niet.

Wat het is: de KONUS-gastenkaart. Als je overnacht bij een aangesloten adres, krijg je bij aankomst een kaart waarmee je gratis met bus en trein reist in de hele vakantieregio Zwarte Woud.

Hoe groot dat gebied is: van Pforzheim tot Basel en van Karlsruhe tot Waldshut, verdeeld over negen vervoersverbanden. Je kunt er zo vaak mee reizen als je wilt, de hele duur van je verblijf.

Waarom dat uitmaakt: je kunt hiermee een wandeling doen die niet terugkomt bij je auto. Je laat de auto op de boerderij staan, neemt de bus naar boven en loopt in één richting naar beneden naar een halte. In een gebied met veel afdalende routes scheelt dat enorm.

Wat het verder oplevert: een dagje Freiburg, Baden-Baden of Straatsburg zonder parkeergeld, en met kinderen een treinrit als uitje op zich.

Wat je vraagt bij het boeken: of het adres bij KONUS is aangesloten. Vrijwel alle officiële verhuurders in de vakantieregio zijn dat, maar niet elk adres, en de kaart hangt aan de gastenbelasting die je betaalt.

Wat je moet weten: de kaart is persoonlijk en staat op naam, dus vul hem in en neem hem mee. Controle komt voor.

En in sommige deelgebieden geeft de kaart ook nog gratis toegang tot musea en zwembaden. Vraag ernaar bij de receptie of bij het plaatselijke toeristenbureau.

De Bollenhut hoort maar bij drie dorpen

Dit is het feit dat vrijwel elke reisgids verkeerd suggereert, en het is precies in dit gebied relevant.

Wat het beeld is: de rode hoed met de grote wollen pompons, die als symbool van het hele Zwarte Woud op koekjesblikken, koekoeksklokken en reclamefoto's staat.

Wat de werkelijkheid is: die hoed, de Bollenhut, hoort bij drie plaatsen en verder nergens: Gutach, Kirnbach en Reichenbach, alle drie in zijdalen van de Gutach en de Kinzig. Buiten die drie dorpen is hij nooit gedragen.

Wat de kleur betekent: rood is voor getrouwde vrouwen, zwart voor ongetrouwde. De hoed hoort sinds de achttiende eeuw bij de feestdracht en wordt bij kerkelijke feesten en optochten nog gedragen.

Wat hij weegt: een echte Bollenhut is zwaar, met veertien wollen bollen van dik gedraaide wol, en hij wordt met de hand gemaakt door een handjevol mensen.

Waarom dit ertoe doet voor jouw vakantie: als je in het Kinzigtal of het Gutachtal op een boerderij zit, zit je precies in het gebied waar dit echt vandaan komt, en kun je het bij een dorpsfeest gewoon zien. Overal elders in het Zwarte Woud is het decor.

Wat er verder aan streekcultuur is: de Fasnet, de Alemannische vastenavond, die in februari met houten maskers en eeuwenoude gilden wordt gevierd en die niets met carnaval in het Rijnland te maken heeft.

Wat je eet, en wat er van het erf komt

Op een boerderij is eten een deel van het product, en de verschillen zijn groot.

Wat er vaak bij het ontbijt staat: melk uit de tank, eieren van het erf, zelfgemaakte jam, honing van de imker uit het dorp en brood van de bakker. Vraag na of ontbijt inbegrepen is of tegen betaling geleverd wordt, want dat verschilt.

Wat de streek maakt: Schwarzwälder Schinken, koud gerookte ham die maanden hangt en die je hier vers gesneden koopt in plaats van in plakjes uit een pakje.

Het bekendste nagerecht: Schwarzwälder Kirschtorte, met echte kersenbrandewijn. In de streek zelf is die minder zoet dan de versies die je elders krijgt.

Wat het hartige alternatief is: een Vesper, een koude maaltijd van brood, ham, kaas en augurk, die je in een Besenwirtschaft of op een berghut krijgt.

Wat je moet weten over de tijden: keukens sluiten hier vroeg, vaak al om acht of negen uur 's avonds, en veel dorpsrestaurants hebben een Ruhetag. In kleine dorpen is er soms maar één zaak, dus kijk dat na op je aankomstdag.

Wat je zelf regelt: boodschappen doe je in de dichtstbijzijnde grotere plaats. Op het erf is meestal wel melk en soms een vriezer met vlees, maar geen supermarkt.

En de brandewijn: in deze streek stoken veel boeren zelf fruitbrandewijn uit eigen kersen, mirabellen of peren. Dat is een echte traditie en er zijn kleine stokerijen te bezoeken.

Wandelen en fietsen vanaf het erf

Het grootste voordeel van deze streek is dat je de auto de hele week kunt laten staan.

Wat er ligt: een van de dichtste netten van gemarkeerde wandelpaden van Europa, met gele ruiten en rode ruiten als markering en met borden bij elke splitsing die de looptijd in minuten geven.

De lange routes: de Westweg van Pforzheim naar Basel over de kammen, ruim tweehonderdtachtig kilometer, plus de Mittelweg en de Ostweg. Je hoeft ze niet in hun geheel te doen; met de gastenkaart loop je er losse etappes van.

Wat er dichter bij huis ligt: vrijwel elke boerderij ligt aan of vlak bij een gemarkeerd rondje van twee tot tien kilometer. Vraag de boer, die weet precies welk pad met kleine kinderen te doen is.

Wat er te fietsen valt: de dalen zijn goed befietsbaar met vlakke routes langs de Kinzig, de Dreisam en de Wiese, en er zijn zware mountainbikeroutes over de hoogtes. Elektrische fietsen zijn hier wijdverbreid, en de meeste verhuurders hebben oplaadpunten.

Wat je moet weten over het hoogteverschil: het Zwarte Woud is geen middelgebergte om te onderschatten. Vijfhonderd meter klimmen in een ochtend is hier normaal, ook op een route die op de kaart kort lijkt.

Wat er verder is: de Triberger watervallen, de klokkenmakerijen, de meren van het zuiden en het smalspoor van de Schwarzwaldbahn, dat in een reeks tunnels en lussen de berg op klimt en dat je met de gastenkaart gratis rijdt.

Winter op de boerderij

De meeste mensen boeken dit in de zomer, maar de winter is hier een volwaardig en veel goedkoper seizoen.

Wat er verandert: het bedrijf draait door, maar het vee staat binnen. Dat is voor kinderen juist interessanter, want alles gebeurt in de stal en dus dichtbij.

Wat er buiten is: langlaufloipes over de hoogvlaktes van het Hochschwarzwald, kleine skigebieden rond de Feldberg en Todtnau, rodelbanen, en winterwandelpaden die geprepareerd worden.

Wat de sneeuwzekerheid is: boven de duizend meter ligt er bijna elke winter genoeg, daaronder is het wisselend. Bij een boerderij op vierhonderd meter kan de winter gewoon groen zijn.

Wat er praktisch bij komt kijken: de opritten naar boerderijen op een helling kunnen bij sneeuw glad zijn. Winterbanden zijn in Duitsland bij winterse omstandigheden verplicht, en sneeuwkettingen zijn hier geen overbodige luxe. Vraag na hoe steil de laatste honderd meter is.

Wat het oplevert: de prijzen buiten de kerstvakantie en de wintersportweken zijn laag, de dorpen zijn stil, en een houtkachel in een oude boerderij met sneeuw voor het raam is een ander soort vakantie dan dezelfde plek in juli.

En de kerstmarkten van Freiburg, Gengenbach en de kleinere dorpen liggen allemaal binnen een uur.

Wat je vraagt voordat je boekt

Bij dit thema zit het verschil in details die zelden in de advertentie staan. Dit zijn de vragen die tellen.

Over het bedrijf: is dit een werkend bedrijf of vooral verhuur, en welke dieren staan er.

Over de kinderen: wat mogen ze precies, mogen ze mee melken of voeren, en vanaf welke leeftijd.

Over de ligging van het appartement: zit het in hetzelfde gebouw als de stal, en zo ja, hoe merkbaar is dat qua geluid en geur.

Over de hoogte: op hoeveel meter ligt de boerderij, en hoe steil is de toegangsweg.

Over het eten: is er ontbijt, en zijn er producten van het bedrijf te koop.

Over de gastenkaart: is het adres aangesloten bij KONUS, zodat je gratis met bus en trein kunt.

Over de omgeving: hoe ver is de dichtstbijzijnde supermarkt, en is er een restaurant in het dorp met een sluitingsdag.

Dat zijn zeven vragen in één bericht, en ze voorkomen vrijwel alle teleurstellingen die bij een boerderijvakantie voorkomen.

Praktisch, en de eerlijke nadelen

De rit: vanuit Nederland is het Zwarte Woud in vijf tot zeven uur te doen, afhankelijk van of je in het noorden of in het zuiden uitkomt. Via Keulen en Frankfurt over de A5, zonder tol en zonder vignet.

Wat je nodig hebt: contant geld, want kleinere boerderijen, hutten en dorpszaken nemen lang niet allemaal een pinpas aan. En een milieusticker als je Freiburg of Stuttgart in wilt.

Wat je meeneemt: laarzen, regenkleding en warme kleren, ook in de zomer, want op hoogte kan het 's avonds fris zijn.

Wat de eerlijke nadelen zijn: er is geen zwembad, geen animatie en geen receptie. Het is er nat, ook in de zomer. Op een werkend bedrijf begint de dag vroeg en ruikt het naar vee. De boerderijen liggen vaak afgelegen aan steile weggetjes, dus je rijdt voor elke boodschap. Er is meestal weinig Engels, dus een woordje Duits helpt. En wie een strand of een meer om in te zwemmen zoekt, zit hier verkeerd.

Wat daar tegenover staat: je huurt hier voor weinig geld een heel appartement bij een gezin dat weet wat het doet, kinderen zitten de hele dag buiten tussen de dieren, er ligt een van de beste wandelnetten van Europa voor de deur, en je reist met de gastenkaart gratis door de hele streek. Voor een gezinsvakantie waarin de kinderen zich zonder scherm vermaken, is een boerderij in het Zwarte Woud moeilijk te verslaan.

Samengesteld uit ons actuele aanbod van 4.286 woningen boerderijvakantie in Duitsland.