Huisjes aan zee

Aan zee in Europa: wat je moet weten

Een vakantiehuis aan zee is verreweg de meest gezochte vakantie die er bestaat, en de vraag die daarbij hoort is steeds dezelfde: welke kust past bij wat je zoekt. Want een huisje in de duinen bij Zoutelande, een appartement aan de Costa Brava en een villa boven een baai op Kreta zijn drie totaal verschillende vakanties.

Het verschil zit in vier dingen: hoe warm het water wordt, hoe ver je moet reizen, hoe druk het is en wat je betaalt. Die vier hangen samen, en dat maakt de keuze eenvoudiger dan hij lijkt.

Op deze pagina staat wat de kusten van Europa van elkaar onderscheidt, wanneer het water waar warm genoeg is, wat "zeezicht" in de praktijk betekent en waar je met kinderen, met een hond of met een groep het beste zit.

Welke kust past bij jou

Grofweg zijn er vier soorten kust in Europa en ze bedienen elk een ander soort vakantie.

De Noordzeekust, van Zeeland en de Waddeneilanden tot de Duitse Oostzee en Denemarken, is de kust van breed zand, duinen, wind en lange strandwandelingen. Het water wordt maximaal een graad of twintig, het is er nooit echt druk buiten de zomervakanties, en je rijdt er in twee tot zeven uur naartoe. Voor wie met de auto gaat en een hond meeneemt is dit de logische keuze.

De Atlantische kust van Frankrijk, Spanje en Portugal is ruwer: golven, surfstranden, dennenbossen achter de duinen en water dat ook in augustus fris blijft. Het is er warmer dan bij ons en minder heet dan de Middellandse Zee.

De Middellandse Zee is de kust van het warme water: van juni tot oktober zwembaar, in het najaar op zijn warmst, met baaien, rotsen en een zon die van mei tot september vrijwel elke dag schijnt.

En de Adriatische kust van Kroatië is het buitenbeentje: helder water, honderden eilanden en steenstrand in plaats van zand.

Wanneer is het water warm genoeg

Dit is de vraag die de reisperiode bepaalt, en het antwoord verschilt per zee met bijna tien graden.

De Noordzee komt in augustus op ongeveer twintig graden en houdt dat tot in september vast; juni zit rond de achttien, mei rond de veertien. Zwemmen kan er dus van eind juni tot begin oktober, en daarbuiten is het pak of een korte duik.

De Atlantische kust bij Bretagne en Normandië blijft koeler, rond de achttien graden op zijn best; verder zuidwaarts richting Baskenland en Portugal loopt het op, al blijft de Atlantische Oceaan overal frisser dan de zee ernaast.

De Middellandse Zee doet het omgekeerde van wat mensen denken: het water is niet in juli op zijn warmst maar in augustus en september, omdat de zee een hele zomer nodig heeft om op te warmen. In september ligt het rond de zesentwintig graden en in oktober nog rond de vierentwintig, warmer dan in juni.

Dat maakt september de beste zwemmaand van het jaar, en dat is precies de maand waarin de prijzen dalen.

Wat betekent zeezicht in de praktijk

Zeezicht is de meest gebruikte en meest opgerekte term in het aanbod, en het loont om te weten wat je bekijkt.

Eerste rij betekent dat er niets tussen het huis en het water staat: je stapt de boulevard of het duin op en je bent er. Dat is de duurste categorie en in het hoogseizoen de eerste die vol zit.

Zeezicht kan ook betekenen dat je vanaf het balkon over drie daken heen een streep blauw ziet. Dat is geen bedrog, maar het is iets anders. Kijk daarom altijd naar de foto's die vanuit het huis genomen zijn, niet naar de foto van het strand.

Op loopafstand van het strand is voor de meeste mensen de betere afweging: vijf tot tien minuten lopen scheelt fors in prijs, en je bent er alsnog binnen een kwartier. Let dan wel op wát er tussen ligt, want een doorgaande weg of een duin van vijftig treden telt zwaarder dan de meters.

En reken bij een appartementencomplex op de afstand tot de duinovergang, niet op de afstand hemelsbreed tot het water.

Aan zee met kinderen

Wat je met kinderen zoekt is geen mooi uitzicht maar een ondiepe zee, en die ligt niet overal.

De Noordzeekust is daarvoor uitstekend: het strand loopt geleidelijk af, er is toezicht in het seizoen en er is bij eb een strook nat zand waar kleine kinderen zich uren mee vermaken. De Waddenzeekant van de eilanden is nog vlakker.

Aan de Middellandse Zee moet je beter kijken. De Ionische kust van Puglia, de Costa Blanca, de baaien van de Griekse eilanden en de Adriatische kust van Italië hebben lange ondiepe stukken; de rotskusten van Kroatië en delen van de Griekse eilanden hebben dat niet, en daar is een paar waterschoenen een noodzaak in plaats van een luxe.

Wat verder scheelt: een vakantiehuisje of een vakantiehuis met een eigen of gedeeld zwembad vangt de hete middaguren op, en dat is met kinderen in juli en augustus meer waard dan honderd meter dichter bij het strand.

En let op de wind: de noordelijke kusten waaien vrijwel altijd, dus neem een windscherm mee.

Met de hond naar zee

Dit is een van de meest gestelde vragen bij een vakantie aan zee, en het antwoord hangt volledig af van het seizoen.

In Nederland, Duitsland en Denemarken geldt op de meeste stranden een regeling: in het hoogseizoen mag de hond alleen op aangewezen delen of alleen buiten de middaguren, en van oktober tot april is vrijwel de hele kust vrij. Dat maakt het voor- en naseizoen de beste tijd om met een hond naar zee te gaan, en dat is precies wanneer een huisje ook het goedkoopst is.

Denemarken is bij hondenbezitters om die reden populair: veel huizen staan los in de duinen, met een omheinde tuin en een strand waar buiten de zomer geen mens loopt.

Aan de Middellandse Zee is het strikter en per gemeente geregeld; er zijn hondenstranden, maar ze zijn schaars, en de hitte in juli en augustus is voor de meeste honden geen pretje.

Kies dus een huis met een omheinde tuin, controleer of de verhuurder een maximum aan gewicht of aantal stelt, en reken op een toeslag per hond per nacht.

Wat kost een vakantiehuis aan zee

De prijs aan zee wordt door drie dingen bepaald: de afstand tot het water, het seizoen en het land.

De afstand is de grootste factor. Eerste rij is bijna altijd het dubbele van vijf minuten lopen, en dat verschil is groter dan tussen een gewoon en een luxe huis.

Het seizoen is de tweede. De weken rond half juli tot half augustus zijn overal het duurst, en het verschil met juni of september is aanzienlijk. Wie niet aan schoolvakanties vastzit, betaalt in september ongeveer wat hij in mei betaalt en zwemt in warmer water.

Het land is de derde. De Noordzeekust en de Franse Atlantische kust zijn per nacht duurder dan Griekenland, Portugal of het zuiden van Italië, maar daar staat een korte reis tegenover: geen vluchten, geen huurauto, geen bagagekosten. Voor een gezin van vier weegt dat vaak zwaarder dan de huurprijs zelf.

Reken bij het vergelijken altijd de eindschoonmaak, de toeristenbelasting en de borg mee, want die staan zelden in de dagprijs.

De rustigste stranden van Europa

Wie druk wil vermijden hoeft niet ver te zoeken, maar wel op de juiste plek.

Aan de Noordzee zijn de Waddeneilanden en de Deense westkust het rustigst: op Terschelling, Vlieland en Schiermonnikoog kun je een half uur lopen zonder iemand tegen te komen, en aan de Deense kust staan de huizen ver uit elkaar in de duinen.

In Frankrijk is de kust van de Landes en de Côte Sauvage leeg zodra je twee kilometer van een badplaats af bent; de dennenbossen erachter lopen honderd kilometer door.

In het zuiden zijn het de uithoeken: de zuidpunt van Puglia, het binnenland van Sardinië, de zuidkant van Rhodos en Kreta, en de Algarve ten westen van Sagres. Ze hebben allemaal gemeen dat er geen luchthaven vlakbij ligt.

Wat overal geldt: het strand vult zich vanaf de parkeerplaats. Twintig minuten lopen over het zand is bijna altijd genoeg om alleen te zitten, ook in augustus.

Aan zee zonder auto

Het kan, en het is comfortabeler dan mensen denken, maar het vraagt om een bewuste keuze van de plaats.

In Nederland zijn de Waddeneilanden hiervoor gebouwd: je komt met de boot, je huurt een fiets en de auto blijft op de wal staan. Op Vlieland is dat zelfs verplicht.

Aan de Belgische kust rijdt de kusttram van De Panne tot Knokke langs vrijwel elke badplaats, en aan de Duitse en Deense kust ligt een dicht net van treinen en bussen.

In het zuiden is het lastiger. Op de Griekse en Spaanse eilanden kom je met een transfer naar je badplaats en heb je daarna alleen een auto nodig als je eropuit wilt; wie een week op het strand blijft, redt het met de bus en een taxi.

Kies in dat geval een huis in of tegen het dorp aan, want een villa in de heuvels met uitzicht is zonder auto een gevangenis. En let op supermarkt, bakker en een paar restaurants binnen loopafstand: dat maakt of breekt een week zonder auto.

Noordzee of Middellandse Zee

Het is de afweging die de meeste gezinnen maken, en er is geen algemeen goed antwoord, wel een paar duidelijke regels.

Kies de Noordzee als je met de auto wilt gaan, een hond meeneemt, een lang weekend of een week hebt, buiten de zomervakanties reist of kleine kinderen hebt die vooral zand nodig hebben. Je bent er in een paar uur, je kunt onbeperkt bagage meenemen en je vakantie begint dezelfde dag.

Kies de Middellandse Zee als je zeker wilt zijn van zon, warm water wilt om echt in te zwemmen, twee weken hebt of in het voor- of naseizoen gaat, wanneer het bij ons nog koud is en daar al vijfentwintig graden.

Het financiële verschil is kleiner dan het lijkt: de huurprijs per nacht ligt in het zuiden vaak lager, maar vier vliegtickets en een huurauto halen dat verschil in.

En het weerverschil is groter dan het lijkt: veertien regendagen in juli aan de Noordzee tegenover twee aan de Middellandse Zee is precies waarom mensen naar het zuiden gaan.

Met een groep of twee gezinnen

Aan zee met acht tot twintig personen is een aparte zoektocht, want het aanbod daarvoor is kleiner en het zit op andere plekken.

Aan de Noordzee zijn het de groepsaccommodaties net achter de duinen en de grote boerderijhuizen in Zeeland, op de Waddeneilanden en aan de Deense westkust. Ze verhuren meestal per weekend of per week, en de vrije data zijn een jaar vooruit weg.

In het zuiden is het de villa met zwembad: een huis voor tien tot zestien personen in de heuvels boven de kust, in Toscane, aan de Costa Brava, in Istrië of op de Griekse eilanden. Per persoon is dat vaak goedkoper dan drie appartementen aan het strand, en je hebt een eigen zwembad en een eigen terras.

De afweging is steeds dezelfde: aan het water zitten met weinig ruimte, of een kwartier rijden en veel ruimte. Met een groep wint de tweede optie bijna altijd, want een groep zit toch vooral bij elkaar.

Let bij het boeken op het aantal badkamers, op de vraag of er een tweede koelkast is en op de parkeerruimte voor drie of vier auto's.

Waar je op let bij het boeken

Een huis aan zee heeft een paar eigenaardigheden die je bij een huis in het binnenland niet tegenkomt.

Vraag naar de afstand in meters tot het strand én naar wat ertussen ligt. Duinovergangen zijn zwaar met een bolderkar, en een doorgaande weg tussen huis en strand is met kinderen een dagelijkse zorg.

Kijk of er een buitendouche of een kraan bij de deur zit; zonder loopt het zand een week lang je woonkamer in. En let op een berging voor fietsen, surfplanken of strandspullen.

Controleer de airconditioning in het zuiden en de verwarming in het noorden. Aan de Noordzee is een huis zonder goede verwarming buiten de zomer onbruikbaar, en aan de Middellandse Zee geldt hetzelfde voor airco in augustus.

Boek vroeg voor de weken rond half juli en half augustus, en juist laat voor het naseizoen, wanneer verhuurders hun laatste weken kwijt willen.

En lees wat er over de wind wordt gezegd: aan elke kust waait het, en een terras uit de wind is de plek waar je de hele week zit.