Vakantiehuizen met openhaard

Met openhaard in Europa: wat je moet weten

Een vakantiehuis met open haard is de meest gezochte vorm van een weekend weg buiten het zomerseizoen, en dat is niet moeilijk te begrijpen: een vuur, een fles wijn en regen tegen het raam.

Wat je huurt is meestal een vrijstaand huis in het bos of in de heuvels, want in een appartement zit zelden een haard.

Waar ze staan: de Ardennen, de Eifel, het Sauerland en de Duitse middelgebergten, de Vlaamse en Nederlandse bosstreken, en verder weg de Alpen en Scandinavië. Hoe kouder de streek, hoe groter de kans, en hoe langer het seizoen waarin je hem gebruikt.

Wat er te kiezen valt: een vakantiehuis met een echte open haard, een huisje met een gesloten inzethaard of houtkachel, een vakantiewoning op een vakantiepark met een haard in de woonkamer, of een chalet met een kachel en een hottub erbij. Een losse overnachting is bij dit type huis zeldzaam; een vakantiehuisje huren gaat er meestal per weekend of midweek.

Op deze pagina staat waar je op moet letten, want tussen de foto en de praktijk zit bij haarden een verschil dat de meeste mensen niet kennen.

Open haard, inzethaard of houtkachel

Deze drie woorden worden door elkaar gebruikt en het verschil bepaalt of je huis warm wordt.

Wat een open haard is: een gemetselde stookplaats zonder deur, waarin het vuur vrij brandt. Dat is de romantische variant, en het is precies de variant die het slechtst verwarmt.

Waarom dat zo is: bij een open haard verdwijnt het overgrote deel van de warmte door de schoorsteen. Erger nog: hij trekt warme kamerlucht mee naar buiten, en die wordt vervangen door koude lucht die door kieren naar binnen komt. In een slecht geïsoleerd huis kan een open haard de rest van de kamer dus kouder maken terwijl je voorkant gloeit.

Wat een inzethaard is: een gesloten haard met een glazen deur, ingebouwd in dezelfde schouw. Die houdt de warmte in de kamer en haalt een veelvoud van het rendement van een open vuur.

Wat een houtkachel is: een vrijstaande gesloten kachel, met hetzelfde principe en vaak nog efficiënter, omdat het gietijzer of speksteen de warmte naspreidt.

Wat dat voor je boeking betekent: als de haard de enige verwarming is en het is een echte open haard, dan zit je in maart of november koud. Vraag altijd of er ook centrale verwarming is.

Wat de foto's je niet vertellen: een dichte glazen deur is op een foto nauwelijks te zien.

En vraag expliciet of de haard gebruikt mag worden, want er zijn verhuurders die hem alleen als decor hebben staan.

Wat je vraagt over het hout

Dit is de tweede bron van teleurstelling en hij is met één vraag op te lossen.

Wat je vraagt: zit er hout bij, hoeveel, en wat kost het als het op is.

Wat de mogelijkheden zijn: sommige verhuurders leggen een mand klaar en verkopen de rest per krat; andere hebben alles inbegrepen; en er zijn huizen waar je zelf hout moet kopen bij een tankstation of een boer in de buurt.

Wat je moet weten over dat hout: het moet droog zijn. Hout dat langer dan een jaar heeft gelegen en onder de twintig procent vocht zit, brandt schoon; nat hout smeult, geeft weinig warmte en zet de schoorsteen vol.

Waar je dat aan ziet: droog hout is licht, heeft scheuren in de kopse kant en klinkt hol als je twee stukken tegen elkaar slaat.

Wat er verder bij hoort: aanmaakhoutjes, aanmaakblokjes en een asemmer, en die zijn er lang niet altijd.

Wat je meeneemt als je het zeker wilt weten: een pak aanmaakblokjes en lange lucifers, want dat weegt niets.

En laat de as liggen: een dun laagje as onderin helpt het vuur juist op gang.

Veiligheid en de schoorsteen

Dit is het deel waar je zelf niets aan kunt controleren, en juist daarom stel je de vraag.

Wat je vraagt: wanneer de schoorsteen voor het laatst geveegd is. In veel landen is jaarlijks vegen voorgeschreven of door de verzekering geëist, en een verhuurder die het bijhoudt, antwoordt zonder aarzelen.

Waarom dat telt: een schoorsteenbrand ontstaat door creosoot, de teerachtige aanslag van onvolledige verbranding, en die hoopt zich op bij nat hout en te weinig trek.

Wat er in het huis hoort te hangen: een rookmelder, en bij een gesloten kachel of een open haard ook een koolmonoxidemelder. Koolmonoxide is reukloos, en het is de reden dat er elk stookseizoen mensen overlijden.

Wat je zelf doet: nooit de luchttoevoer helemaal dichtzetten om het vuur langer te laten branden; nooit slapen gaan met een brandend vuur in een open haard; en het vonkenscherm gebruiken als het er is.

Wat je verder nagaat: of er een ventilatierooster in de kamer zit, want een haard heeft lucht nodig en een goed geïsoleerd huis levert die niet vanzelf.

Wat je met kinderen doet: een haardhek, want glas van een gesloten kachel wordt boven de tweehonderd graden.

En bij twijfel over de melders: neem er zelf een mee, want een reisbare koolmonoxidemelder kost weinig.

Waar de huizen met open haard staan

Het aanbod is niet gelijkmatig verdeeld, en dat volgt de kou.

De Ardennen zijn voor Nederlanders en Vlamingen de belangrijkste streek: stenen huizen en boerderijen rond Durbuy, La Roche, Stavelot en Bouillon, vrijwel allemaal met een haard of een kachel, op anderhalf tot tweeënhalf uur rijden.

De Eifel en het Sauerland liggen even ver of iets verder, met vakwerkhuizen en bosdorpen.

De Vlaamse Ardennen, de Kempen en de Nederlandse bosstreken hebben kleinschalig aanbod, vaak met een kachel in plaats van een open haard.

Verder weg: de Franse en Oostenrijkse Alpen, waar het chalet met een open haard de standaard is; en Scandinavië, waar vrijwel elke stuga een houtkachel heeft, omdat die er niet romantisch maar noodzakelijk is.

Wat je op een vakantiepark aantreft: bungalows met een gesloten haard of een sfeerhaard, en op sommige parken een gaskachel die eruitziet als een haard.

Wat je nagaat bij een park: of het hout inbegrepen is en waar je het haalt.

En hoe verder je van de Randstad zit, hoe goedkoper hetzelfde huis met dezelfde haard is.

Wanneer je zo'n huis boekt

Dit type vakantie heeft een eigen seizoen, en dat is precies het omgekeerde van een strandvakantie.

Wat het hoogseizoen is: oktober tot maart, met de kerstweken en de krokusvakantie als duurste periodes.

Wat het goedkoopst is: november en januari buiten de vakanties, wanneer de vraag laag is en de huizen leegstaan.

Wat de zomer betreft: een huis met open haard is in juli en augustus vaak goedkoper dan hetzelfde huis met een zwembad, want dan wil niemand een vuur.

Wat je meeweegt: de dagen zijn in december kort, en een weekend met een vuur werkt juist dan het beste; in maart heb je licht en vuur allebei.

Wat je nagaat: veel verhuurders van dit type huis werken met een minimumverblijf van twee of drie nachten, en in de kerstweek met een hele week.

Wat er in Nederland en België speelt: bij ongunstig weer wordt er soms opgeroepen om niet te stoken vanwege de luchtkwaliteit, en in delen van Vlaanderen en Nederland gelden lokale regels voor houtstook. Dat raakt vakantiehuizen zelden, maar het is goed om te weten dat de rook een reëel punt is.

En reserveer de kerstweken maanden vooruit, want dat is voor huizen met een haard de drukste week van het jaar.

Wat je verder in zo'n huis wilt

Een haard alleen maakt geen weekend, en er zijn een paar dingen die het verschil maken.

Wat je nagaat aan verwarming: is er centrale verwarming naast de haard, en wordt die apart afgerekend. Bij vrijstaande huizen buiten het zomerseizoen kan energie een forse post zijn, en dat staat lang niet altijd vooraf vermeld.

Wat je nagaat aan isolatie: het bouwjaar. Een stenen Ardens huis van voor de oorlog is sfeervol en koud; wat er in de slaapkamers gebeurt is een andere vraag dan wat er bij de haard gebeurt.

Wat het comfort maakt: een grote tafel, een keuken die meer is dan twee pitten, en wifi als je in het bos zit.

Wat mensen erbij zoeken: een hottub of een sauna, en de combinatie van een haard binnen en een kuip buiten is de best verkopende die er is.

Wat je verder vraagt: of er een hond mee mag, want dit type huis en dit seizoen trekken hondenbezitters.

Wat er praktisch is: een oprit tot aan de deur, want in november sjouw je met hout, boodschappen en bagage.

En vraag naar het mobiele bereik, want in de Ardense dalen is dat mager.

Met kinderen bij een open vuur

Een haard en kleine kinderen gaan samen, mits je een paar dingen regelt.

Wat je vraagt bij het boeken: of er een vonkenscherm of een haardhek is. Bij een open haard is dat geen luxe: vonken springen tot een meter.

Wat je zelf meeneemt: een haardhek is niet mee te nemen, maar een rol schilderstape om de haardrand af te plakken en een paar rubberen hoekbeschermers wegen niets.

Wat je uitlegt: dat het glas van een gesloten kachel net zo heet wordt als het vuur zelf, en dat een uur na het doven de haard nog altijd te heet is om aan te raken.

Wat de regel is die werkt: één volwassene houdt het vuur, en het vuur wordt niet alleen gelaten met kinderen in de kamer.

Wat er verder in zo'n huis speelt: houtblokken zijn zwaar, de asemmer is heet, en de aanmaakblokjes lijken op snoep.

Wat de opbrengst is: kinderen die zelf hout mogen aanleggen en het vuur mogen porren, herinneren zich dat weekend beter dan een pretpark.

En koop marshmallows; dat is niet het meest verheven advies op deze pagina maar wel het meest bruikbare.

Wat het kost

Een huis met haard kost meer dan hetzelfde huis zonder, en er komt vaak iets bij.

Wat de meerprijs is: bescheiden buiten het seizoen en merkbaar rond kerst en in de krokusvakantie.

Wat er apart wordt gerekend: het hout, als vast bedrag per mand of per krat, en soms een toeslag voor het gebruik van de haard, wat neerkomt op hetzelfde.

Wat er verder bij komt: de eindschoonmaak, de toeristenbelasting per persoon per nacht, en soms een borg.

Wat de grootste verrassing is: het energieverbruik. Bij een vrijstaand huis in november of maart met centrale verwarming die per kilowattuur of per kuub wordt afgerekend, loopt dat op, en de haard verandert daar weinig aan.

Waar je op bespaart: doordeweeks boeken in plaats van in het weekend, want dit type huis is juist op vrijdag en zaterdag het duurst; en buiten de schoolvakanties gaan.

Wat je meerekent bij de reis: naar de Ardennen en de Eifel is het anderhalf tot drie uur rijden, en dat is de goedkoopste manier om dit soort weekend te doen; je hoeft er niet eens voor te overnachten onderweg.

En vraag vooraf naar het tarief per kuub of per kilowattuur, want dan weet je wat je aan het eind van de week betaalt.

Wat je erbij eet en drinkt

Een avond bij de haard heeft zijn eigen keuken, en die is in elke streek anders.

Wat de Ardennen leveren: wild in het najaar, pate, en de kaas van Herve; de dorpsslagerijen verkopen aan huis en de porties zijn er ruim.

Wat de Eifel en het Sauerland leveren: worst, ham en het bier van de kleine brouwerijen.

Wat je zelf meeneemt: een gietijzeren pan werkt in een haard beter dan wat dan ook, en veel huizen hebben er een staan; vraag ernaar.

Wat er boven het vuur kan: brood roosteren, kastanjes poffen in het najaar, en marshmallows voor de kinderen.

Wat je niet doet: vlees direct boven een open vuur van naaldhout garen, want de hars geeft een smaak die je niet wilt; gebruik daarvoor hardhout of houtskool.

Wat er praktisch is: koop de boodschappen voor het weekend onderweg in, want in de dorpen sluit de winkel vroeg en is er op zondag niets open.

En bewaar de laatste blokken voor de zondagochtend, want een vuur bij het ontbijt is de reden dat mensen dit soort huizen boeken.

Wat je nagaat voordat je boekt

Deze lijst voorkomt de meeste teleurstellingen bij een vakantiehuis met open haard.

Is het een echte open haard, een gesloten inzethaard of een houtkachel.

Mag hij gebruikt worden, of staat hij er als decor.

Is er ook centrale verwarming, en wordt die apart afgerekend.

Zit er hout bij, hoeveel, en wat kost bijkopen.

Wanneer is de schoorsteen voor het laatst geveegd.

Hangt er een rookmelder en een koolmonoxidemelder.

Is er een vonkenscherm of een haardhek.

Kun je met de auto tot aan de deur, want je sjouwt met hout en bagage.

En vraag om een recente foto van de haard, want een dichtgemetselde schouw of een sfeerhaard op gas is op een oude foto niet te zien.

Eerlijk over de nadelen

Er zijn dingen die je op de foto's niet ziet en die het weekend bepalen.

Een open haard verwarmt slecht. Het meeste gaat de schoorsteen uit, en de kamer wordt vooral warm van de centrale verwarming die er ook staat.

Een vuur is werk: hout halen, aanmaken, bijleggen, as ruimen. Voor sommige mensen is dat de helft van het plezier en voor andere een taak.

Het rookt. Bij verkeerde trek of nat hout staat de kamer binnen vijf minuten blauw, en je kleren ruiken er de hele week naar.

Het is niet schoon: as, houtsnippers en schors op de vloer horen erbij.

De luchtkwaliteit is een reëel punt. Houtrook bevat fijnstof, en in dichtbebouwde gebieden is dat een groeiende bron van klachten en regels.

En een huis met een haard is buiten het zomerseizoen duurder dan hetzelfde huis zonder.

Wat daar tegenover staat: op een avond in november, met regen tegen de ramen en een vuur dat je zelf hebt aangelegd, doet geen enkele accommodatie met een zwembad hetzelfde. Voor een weekend op twee uur van huis is dat moeilijk te verslaan.

Samengesteld uit ons doorlopend gemeten aanbod in 13 landen.