De steegjes van Gdansk zijn een wandeling door vijf eeuwen
De oude stad van Gdańsk laat zich het best te voet lezen: elke steeg heeft zijn bordestrappen, waterspuwers en verhalen, en de mooiste routes liggen net naast de beroemde assen. Dit artikel loopt ze af; prijzen in zloty, reken grofweg 4,3 zloty voor een euro, en vrijwel alles hieronder is gratis.
De maat is vriendelijk: geen route in dit artikel is langer dan 4 kilometer, en de kade-cafés liggen altijd binnen vluchtafstand.
De Koninklijke Route is het verplichte begin
Start bij de Hooglandse Poort en loop de vorstenroute: door de Gouden Poort de Lange Straat in, langs het raadhuis naar de Lange Markt met de bronzen Neptunus uit 1633, en door de Groene Poort naar de rivier; samen nog geen kilometer, en toch het decor waar de stad om beroemd is.
Het geheim zit in de details: de bordestrappen voor de gevels, de stenen leeuwen en de gevelstenen van de koopmanshuizen. Wie om 8.30 uur start, heeft de markt bijna leeg en het ochtendlicht op de oostgevels; de touringcars komen rond 10.00 uur.
Mariacka is de mooiste omweg van tweehonderd meter
Van de markt zijn het twee stegen naar Mariacka, het beroemdste straatje van de stad: tweehonderd meter tussen Mariakerk en rivierpoort, met terrassen op de bordessen, barnsteengaleries in de kelders en waterspuwers die bij regen letterlijk spuwen. De galeries zijn gratis theater; een barnsteenhanger begint bij enkele tientallen zloty.
Boven het straatje wacht de klim: ruim 400 treden de kerktoren van de Mariakerk op, voor rond de 20 zloty, met het rode dakenpanorama als beloning. Houd er rekening mee dat de trap smal en tweerichtings is; wie hoogtevrees heeft, houdt het bij de kerkzaal, gratis en zelf al een wonder van baksteen.
Langs de Motlawa en over de eilanden
De kaderoute volgt de rivier: van de Groene Poort langs de pakhuizen en de middeleeuwse kraan noordwaarts, over de draaibrug naar het herbouwde eilandkwartier met zijn moderne gevels tussen oude pakhuizen, en terug over de tweede brug; een lus van zo'n 2,5 kilometer met de haven als constante.
Dit is de route van de contrasten: museumschip naast hipsterkoffie, kraan naast het reuzenrad van omgerekend zo'n 7 euro per rondje. De avondversie is de mooiste, wanneer de gevels spiegelen in de Motława; fotografen komen voor het blauwe uur en blijven voor de verlichte kraan.
De stille stegen liggen ten noorden van de kerk
Wie de drukte wil ontlopen, wijkt uit naar de noordelijke stegen rond de oude stadsdelen: de straat van de brouwers, de hofjes bij de grote molen en de route langs de radeckanalen, waar het middeleeuwse waterwerk nog draait. Hier woont en werkt de stad gewoon door, en de cafés rekenen buurtprijzen; koffie voor 12 tot 15 zloty.
De verrassing van dit deel is de Sint-Brigidakerk met haar barnsteenaltaar, een wand van het Baltische goud die stil maakt; de toegang kost enkele zloty's. Samen met de molens en hofjes is dit een uur wandelen dat de meeste bezoekers overslaan, en precies daarom het bewaren waard.
Naar het water toe eindigt elke wandeling
De lange optie verlaat de stad richting zee: met de tram of fiets naar het strand van Brzeźno, waar een houten pier gratis het water op steekt, en langs de boulevard naar de badplaats Sopot met volgens de badstad de langste houten pier van Europa. Het strandwandelen is er kilometers vlak en gratis; alleen de Sopot-pier rekent in het seizoen een klein toegangsbedrag.
De combinatie stad plus zee maakt Gdańsk uniek in zijn soort: 's ochtends gevels en geschiedenis, 's middags blote voeten in Baltisch zand. De voorstadstrein doet de terugweg in 20 minuten voor enkele zloty's.
Praktisch voor stegenlopers
De kasseien en bordestrappen vragen stevige zolen en opletten bij regen; de kalksteen wordt glad. De routes kruisen voortdurend cafés en er zijn openbare toiletten bij de poorten; de stad is op wandelaars gebouwd.
Het weer aan de Oostzee wisselt snel: een windjack hoort het hele jaar in de tas, en de zeewind maakt zonnige dagen frisser dan het getal belooft. Wie de routes uit dit artikel aaneenrijgt, loopt in twee dagen de hele historische stad; de trein naar Sopot, zo'n 12 kilometer verderop, is dan met circa 8 zloty, nog geen 2 euro, de enige vervoerskost.
Wanneer u gaat
Mei, juni en september zijn de wandelmaanden: 18 tot 24 graden, licht tot laat en terrassen zonder wachtrij. De vroege ochtend is in elk seizoen het geheim; de stad is dan van de bakkers, de meeuwen en u.
Juli en augustus brengen drukte en begin augustus de Dominicanermarkt, die de stegen in één groot kramenfeest verandert; mooi, maar wie rust zoekt, plant eromheen. De winter maakt de routes kort en de pauzes lang, met de verlichte Lange Markt als beloning voor wie de kou trotseert.
