Vakantie in Hongarije

Wat je moet weten over Hongarije

Hongarije ligt in het midden van Europa, is vlak tot glooiend, heeft geen zee en geen bergen van betekenis, en trekt toch al een eeuw vakantiegangers.

Wat het is: een land dat om water draait. Niet om de zee, maar om een meer en om duizenden warmwaterbronnen onder de grond.

Wat het bijzondere eraan is: het Balatonmeer. Met bijna zeshonderd vierkante kilometer is het het grootste meer van Midden-Europa, en met een gemiddelde diepte van drie meter twintig een van de ondiepste grote meren ter wereld. Het water loopt in de zomer op tot rond de dertig graden.

Het weer bij ons meetpunt in Siofok, aan de zuidoever: juli 27,8 graden overdag bij 19,4 's nachts, augustus 27,7 bij 19,1. Juli en augustus zijn met acht en zeven regendagen droger dan mei en juni.

Wat er te kiezen valt: een vakantiehuis met tuin bij het meer, een appartement in een badplaats, een vakantiewoning bij een wijngaard op de noordoever, of een huisje op een vakantiepark aan het water. Dat laatste is hier meestal een camping met chalets en een eigen strandgedeelte.

Wat de kracht is: warm water waar kinderen in kunnen staan, prijzen die onder het West-Europese niveau liggen, en tien uur rijden zonder tol.

Het Balatonmeer: groot en ondiep

De combinatie van die twee eigenschappen verklaart waarom half Midden-Europa hier met kinderen naartoe gaat.

De cijfers: bijna zeshonderd vierkante kilometer wateroppervlak, zevenenzeventig kilometer lang, en een gemiddelde diepte van drie meter twintig. Het is daarmee het grootste meer van Midden-Europa en tegelijk een van de ondiepste grote meren ter wereld.

Wat dat met de temperatuur doet: zo'n dunne waterlaag warmt razendsnel op. In juli en augustus komt het water tot rond de dertig graden, wat warmer is dan de Middellandse Zee.

Wat dat met de oever doet: aan de zuidkant loopt de bodem zo geleidelijk af dat je honderden meters kunt doorlopen voor het water tot je schouders komt. Met kleine kinderen is dat het grote verkoopargument.

Wat de keerzijde is: bij wind ontstaat er snel golfslag en wordt het water troebel doordat de bodem opwoelt. Er is een waarschuwingssysteem met gele en rode lampen langs de oever; bij rood moet je het water uit.

Wat er in het water leeft: het is zoet water met riet en algen. Wie kristalhelder water verwacht zoals aan een bergmeer, komt bedrogen uit.

Wat de winter doet: het meer vriest regelmatig dicht, en dan wordt er geschaatst.

De noordoever en de zuidoever verschillen echt

Dit is de belangrijkste keuze die je maakt en veel mensen weten niet dat er een verschil is.

De zuidoever, met Siofok, Zamardi en Balatonlelle: vlakke oever, zeer geleidelijk aflopend water, brede stranden, veel appartementen en het uitgaansleven. Dit is de kant voor gezinnen met kleine kinderen en voor wie reuring wil.

De noordoever, met Balatonfured, Tihany en Badacsony: heuvels die tot aan het water lopen, wijngaarden op de hellingen, uitgedoofde vulkaankegels en oudere dorpen. Het water wordt er sneller diep.

Wat dat voor de sfeer betekent: de zuidkant is drukker en jonger, de noordkant rustiger en duurder.

Tihany: een schiereiland dat halverwege het meer uitsteekt, met een abdij op een klif en een lavendelveld. De mooiste plek aan het hele meer.

Wat je moet weten over de stranden: die zijn vrijwel allemaal ingericht en betaald. Je koopt een dagkaart voor een strandbad met gras, kleedhokjes en een steiger. Vrij toegankelijke stukken zijn er, maar minder dan je zou denken.

Wat de vuistregel is: kinderen onder de acht, kies zuid. Wandelen en wijn, kies noord.

Het weer, maand voor maand

Hongarije heeft een landklimaat: warme droge zomers en echte winters.

Hoogzomer: juli 27,8 graden overdag bij 19,4 's nachts, augustus 27,7 bij 19,1. En opvallend: dat zijn met 8,2 en 7,3 regendagen de droogste zomermaanden.

Wat er in het voorjaar gebeurt: mei en juni zijn juist natter, met twaalf en elf regendagen. Het onweert dan boven het meer, kort en heftig.

De schouders: juni komt op 25,8 en september op 22,5. September is aangenaam en het water is dan nog warm van de zomer.

Mei en oktober: 20,8 en 16,6 graden. Prima voor fietsen en wijngaarden, te fris om in te zwemmen.

De winter: januari haalt overdag 4,2 graden en zakt 's nachts naar min 1,4. Er valt weinig neerslag, en het meer kan dichtvriezen.

Wat je ermee doet: dit is een uitgesproken zomerbestemming. Van juni tot begin september is het meer op temperatuur, daarbuiten is het een land voor steden, baden en wijn.

De thermale baden

Onder Hongarije zit warm water, en daar is een hele badcultuur op gebouwd.

Wat er is: honderden plekken met warmwaterbronnen, van eenvoudige dorpsbaden tot grote complexen met binnen- en buitenbaden.

Boedapest: de bekendste, met Szechenyi in het stadspark en Gellert in een jugendstilgebouw. Buiten baden in het dampende water terwijl het vriest is de klassieke ervaring.

Heviz, bij het Balatonmeer: een thermaalmeer waar je het hele jaar in kunt zwemmen, ook in de winter, omdat het water uit de bodem opborrelt.

Wat het praktisch betekent voor een vakantie: op een regenachtige dag of buiten het zwemseizoen heb je altijd iets. Dat is een van de redenen dat dit land ook in het voor- en naseizoen werkt.

Wat je moet weten: bij veel baden geldt een eigen ritueel met polsbandjes, kluisjes en tijdvakken. Neem badslippers en een handdoek mee, want huren kost er extra.

Wat het kost: aanzienlijk minder dan een vergelijkbaar bad in Oostenrijk of Duitsland.

Boedapest

De hoofdstad is de tweede reden dat mensen naar dit land komen en verdient meer dan een dag.

Wat het is: twee steden aan weerszijden van de Donau, het heuvelachtige Buda met de burcht en het vlakke Pest met de brede boulevards. Pas in 1873 samengevoegd.

Wat je ziet: het parlementsgebouw aan het water, de kettingbrug, de burchtheuvel en de grote markthal.

Wat de stad onderscheidt: de badhuizen, de ruinbars in oude binnenhoven van het voormalige joodse kwartier, en een koffiehuiscultuur uit de tijd van de dubbelmonarchie.

Hoe je er komt vanaf het Balatonmeer: anderhalf uur met de auto of met de trein. Prima als dagtocht, prettiger als je er twee nachten blijft.

Wat het kost: minder dan een vergelijkbare West-Europese stad, al is het centrum inmiddels op toeristen ingesteld en zijn de prijzen daar hoger.

Wanneer je gaat: het voorjaar en de herfst. In juli en augustus is het er heet en stoffig, en dan is het meer de betere plek.

Wijn, en het eten

Hongarije is een wijnland dat buiten de landsgrenzen nauwelijks bekend is.

De streken: Tokaj in het noordoosten voor zoete witte wijn, Eger voor de rode Egri Bikaver, en Badacsony aan het Balatonmeer voor witte wijn van vulkanische grond.

Wat je doet aan het meer: de wijngaarden op de noordoever bezoeken, waar veel kleine huizen wijn schenken met uitzicht over het water.

Wat er op tafel komt: paprika in alles, goulash als soep en niet als stoofpot, langos als hartige gefrituurde lap met knoflook en kaas, en veel zoetwatervis aan het meer.

Wat je moet proberen: halaszle, een vissoep met paprika, die aan het Balatonmeer overal op de kaart staat.

Wat het kost: uit eten is er goedkoop, ook aan het water, zolang je een straat van de boulevard af gaat.

Wat je moet weten over het water: kraanwater is drinkbaar in het hele land.

Buiten het Balatonmeer

Vrijwel alle bezoekers blijven bij het meer of in de hoofdstad, en daardoor is de rest van het land leeg.

De Donaubocht, ten noorden van Boedapest: daar draait de rivier in een scherpe bocht tussen de heuvels door, met Visegrad, Esztergom en het kunstenaarsdorp Szentendre. Een uur rijden vanaf de hoofdstad.

De Puszta in het oosten: de Hongaarse steppe, vlak tot aan de horizon, met kuddes grijsvee en een paardencultuur. Het nationale park Hortobagy staat op de werelderfgoedlijst.

Het Tiszameer: een ondiep stuwmeer in het oosten, een fractie van de drukte van het Balatonmeer, met rietvelden en veel vogels. Voor wie rust zoekt en toch water wil.

Pecs in het zuiden: een stad met een Ottomaanse moskee die tot kerk is verbouwd, en een vroegchristelijke begraafplaats uit de Romeinse tijd die ook werelderfgoed is.

Sopron en het Neusiedlermeer in het noordwesten: half in Oostenrijk, met wijn en fietsroutes rond het meer.

Wat dat voor je week betekent: als je toch tien uur rijdt, is het zonde om alleen aan de zuidoever te blijven liggen. Alles hierboven is vanaf het meer op twee tot drie uur te doen.

Rijden en bereikbaarheid

De rit is lang maar simpel, met één ding dat je vooraf regelt.

De rit: ongeveer tien tot elf uur vanaf de Nederlandse grens, rond de twaalfhonderd kilometer, via Duitsland en Oostenrijk.

Het vignet: verplicht in zowel Oostenrijk als Hongarije. Het Hongaarse is digitaal en op kenteken, online te kopen. Doe dat vooraf, want er wordt met camera's gecontroleerd en de boete is fors.

Vliegen: Boedapest heeft directe vluchten vanuit Nederland. Vanaf daar is het anderhalf uur naar het meer, dus met een huurauto is dat een prima alternatief.

Met de trein: er rijdt een nachttrein vanuit Nederland naar Wenen, met aansluiting naar Boedapest.

Ter plaatse: rond het meer kan het prima zonder auto. Er rijdt een trein langs beide oevers, er zijn boten die de oevers verbinden, en er ligt een fietspad van tweehonderd kilometer helemaal rond het water.

Dat fietspad: dat is een van de aangenaamste manieren om dit gebied te zien, en je kunt onderweg overal overnachten.

Wat het kost

Hongarije is de goedkoopste bestemming op tien uur rijden van Nederland.

Wat meevalt: vrijwel alles. Uit eten, drinken, de baden, de toegangsprijzen en het openbaar vervoer liggen ver onder het West-Europese niveau.

Wat minder meevalt: de accommodatie aan het water in juli en augustus. Die prijzen zijn de laatste jaren fors gestegen omdat Hongaren, Duitsers en Oostenrijkers dezelfde weken willen.

Wat er los bij komt: een toeristenbelasting per persoon per overnachting, en bij veel huizen een eindschoonmaak. Aan het meer betaal je daarnaast per dag voor het strandbad.

De munt: het is de forint, niet de euro. Pinnen kan overal, maar reken af in forint en niet in euro als het apparaat dat aanbiedt, want de koers die het dan hanteert is slecht.

Wat een verblijf voor lange termijn oplevert: buiten het seizoen zijn er verhuurders die per maand rekenen, en dan wordt het opvallend goedkoop. Een heel huis voor een maand kost hier minder dan een week aan de Middellandse Zee, en een eenvoudig vakantiehuisje een straat van het water nog minder.

Waar je op bespaart: een dorp verderop van het water, en buiten de piek van half juli tot half augustus.

Wanneer je moet gaan

Het seizoen aan het meer is kort en scherp, en daarbuiten is het een ander land.

Juni tot begin september: het zwemseizoen. Het water is dan op temperatuur en alles is open.

De piek: half juli tot half augustus, wanneer de Hongaarse, Duitse en Oostenrijkse vakanties samenvallen. Dan is het aan de zuidoever vol.

Onze aanrader: eind juni of de laatste week van augustus. Warm water, minder volk.

Mei en september: fietsen, wijngaarden en de baden. Zwemmen kan in september nog net.

De winter: Boedapest met de kerstmarkten en de baden, en aan het meer is het uitgestorven.

Wat je moet weten over het naseizoen: aan het meer sluit een groot deel van de restaurants en strandbaden begin september de deuren, ook als het nog vijfentwintig graden is.

De eerlijke nadelen

Er zijn duidelijke redenen waarom dit land niet voor iedereen werkt.

Geen zee: het is een meer met zoet water, riet en algen, en bij wind wordt het troebel. Wie zout water en helderheid wil, moet doorrijden naar Kroatie.

Het is er vlak: buiten een paar heuvels aan de noordoever valt er weinig te klimmen. Voor wandelaars is dit geen bestemming.

De afstand: tien tot elf uur rijden voor een meer, terwijl er dichterbij ook water is. Dat weegt zwaarder naarmate je vakantie korter is.

De drukte in de piek: de zuidoever in de eerste helft van augustus is een aaneenschakeling van volle stranden en verkeer.

Het strandbad: dat je vrijwel overal moet betalen om bij het water te komen, verrast Nederlanders.

En de taal: Hongaars lijkt op geen enkele buurtaal. In de toeristische plaatsen redt je het met Duits en Engels, daarbuiten wordt het gebarentaal.