Vakantie in Polen

Wat je moet weten over Polen

Polen ligt op zeven tot negen uur rijden van de Nederlandse grens en is met driehonderdtwaalfduizend vierkante kilometer ruim zeven keer zo groot als Nederland.

Wat het is: een land dat aan de ene kant vijfhonderd kilometer Oostzeekust heeft en aan de andere kant hoge bergen, met daartussen vlaktes, duizenden meren en het laatste oerbos van het continent.

Wat het bijzondere eraan is: in het oosten staat het Bialowieza-oerbos, het enige laaglandbos van Europa dat nooit is gekapt, met de grootste vrij levende kudde wisenten ter wereld.

Het weer bij ons meetpunt in Kolobrzeg aan de kust: augustus 22,3 graden overdag bij 15,5 's nachts, juli 21,0 bij 15,1. Opvallend is dat juli met 103 millimeter de natste zomermaand is en augustus juist droger.

Wat er te kiezen valt: een vakantiehuis in de duinen bij de kust, een vakantiewoning aan een meer in Mazurie, een appartement in een badplaats of een huisje op een vakantiepark bij het strand.

Wat de kracht is: het is aanzienlijk goedkoper dan de Duitse Oostzeekust die er direct naast ligt, en het aanbod is groot.

De Oostzeekust

Hier ligt het grootste deel van het huuraanbod, en het is een ander soort kust dan de Noordzee.

Wat het is: vijfhonderd kilometer strand van wit zand met duinen en dennenbos erachter, van de Duitse grens tot aan Litouwen.

De badplaatsen: Miedzyzdroje op het eiland Wolin, Kolobrzeg als grootste kuuroord, Ustka, Leba en het schiereiland Hel bij Gdansk.

Wat het water doet: de Oostzee is brak en kalm, met weinig getij en geen noemenswaardige branding. In augustus komt de watertemperatuur tot ongeveer negentien graden, wat fris is maar te doen.

Wat de kuurcultuur inhoudt: Polen heeft aan deze kust een uitgebreide traditie van sanatoria en kuurbaden, met zoutwaterbaden en veenpakkingen. Ook als bezoeker kun je daar terecht.

Waar de duinen bijzonder zijn: bij Leba ligt het nationale park Slowinski met stuifduinen die tientallen meters hoog zijn en jaarlijks meters opschuiven. Dat is een landschap dat je in Europa nergens anders zo ziet.

Wat je moet weten over de wind: het waait er vrijwel altijd, en dat maakt het in de zomer aangenaam en in het voor- en naseizoen guur.

Het laatste oerbos van Europa

Dit is het onderdeel dat Polen onderscheidt van elke andere bestemming op deze site.

Wat het is: het Bialowieza-oerbos, op de grens met Belarus, het enige laaglandbos van Europa dat nooit grootschalig is gekapt. Er liggen omgevallen stammen te vergaan zoals dat in een bos hoort en vrijwel nergens meer gebeurt.

De status: sinds 1977 biosfeerreservaat en sinds 1979 werelderfgoed van Unesco.

De wisenten: in het hele gebied leven ongeveer negenhonderd Europese bizons, bijna een kwart van de wereldpopulatie. Het Poolse deel heeft er ongeveer achthonderd, en dat is de grootste vrij levende kudde ter wereld.

Of je ze ziet: in het wild is dat een kwestie van geluk en van vroeg opstaan met een gids. Er is daarnaast een reservaat waar ze in grote omheinde percelen lopen, en daar zie je ze zeker.

Hoe je erin komt: het strengst beschermde deel mag alleen met een gids worden betreden. Daarbuiten kun je vrij wandelen en fietsen.

Waar het ligt: in het uiterste oosten, ruim tweehonderd kilometer van Warschau. Dat is geen dagtocht vanaf de kust; wie dit wil zien, moet er een aparte etappe van maken.

Het weer, maand voor maand

De cijfers hieronder komen van de kust. Het binnenland is warmer in de zomer en kouder in de winter.

Hoogzomer: augustus 22,3 graden overdag bij 15,5 's nachts, juli 21,0 bij 15,1. Aangenaam en zelden benauwd.

Wat opvalt: juli is met 103 millimeter over 16,1 dagen natter dan augustus met 75 over 11,7. Dat is omgekeerd aan wat de meeste mensen verwachten, en het maakt de tweede helft van augustus tot de beste periode.

Het voorjaar: mei en juni komen op 15,8 en 20,0 graden, allebei rond de tien regendagen. Dat zijn de droogste maanden van het jaar.

Het najaar: september 18,9 graden en oktober 13,6, met toenemende regen en wind.

De winter: januari 3,6 graden overdag en net onder nul 's nachts, aan de kust. In Mazurie en in de bergen vriest het aanzienlijk harder en ligt er sneeuw.

Wat je ermee doet: mei tot september is het seizoen, met eind augustus als beste combinatie van warm water en weinig regen.

Mazurie en de meren

In het noordoosten ligt een merengebied dat in Nederland nauwelijks bekend is en dat in Polen de tweede vakantiebestemming is.

Wat het is: enkele duizenden meren die door gletsjers zijn uitgesleten, verbonden door kanalen en riviertjes, met bos ertussen.

Wat je er doet: varen. Het gebied is een van de grootste zeilwateren van Europa en je kunt dagenlang van meer naar meer.

De grote meren: het Sniardwy en het Mamry zijn de twee grootste, met Gizycko en Mikolajki als de plaatsen waar de boten liggen.

Wat er verder leeft: ooievaars, in aantallen die je in West-Europa niet meer ziet. Polen heeft een aanzienlijk deel van de Europese populatie, en in Mazurie staat op half zoveel schoorstenen een nest.

Waar je slaapt: houten vakantiehuizen aan het water en pensions in de dorpen, en je kunt onderweg op een van de vele aanlegplaatsen overnachten als je vaart. Het is er goedkoper dan aan de kust.

Wat je moet weten: buiten juli en augustus is het er stil en gaan veel voorzieningen dicht. De winters zijn er streng.

De bergen en de steden

Polen heeft naast kust en meren nog twee gezichten die de moeite waard zijn.

De Tatra in het zuiden: het enige echte hooggebergte, op de grens met Slowakije, met Zakopane als bergplaats. Wandelen in de zomer, skien in de winter, en druk in beide seizoenen.

De Sudeten in het zuidwesten: lager, groener en rustiger, met kuuroorden en rotsformaties.

Krakau: de mooiste stad van het land, met een middeleeuws marktplein en een kasteel, en op een uur rijden Auschwitz-Birkenau en de zoutmijn van Wieliczka, allebei werelderfgoed.

Gdansk: aan de kust, met een herbouwde koopmansstad langs het water, en het beste startpunt voor de kust in het oosten.

Wroclaw en Warschau: de eerste met een groot plein en honderd bronzen kabouters door de stad verstopt, de tweede met een volledig herbouwde oude stad die daarom op de werelderfgoedlijst staat.

Wat dat voor je week betekent: je kunt aan de kust zitten en Gdansk als dagtocht doen, of in het zuiden zitten en Krakau. De combinatie van beide vraagt om een lange rit ertussen.

Eten, drinken en het dagelijkse leven

Dit is een van de prettigste kanten van het land en het kost bijna niets.

Wat er op tafel komt: pierogi, gevulde deegkussentjes met aardappel, kwark, vlees of bosvruchten, en zurek, een zure roggesoep met worst en een half ei. Aan de kust is het vis: gerookte makreel en paling uit de kraam op de boulevard.

De melkbar: de bar mleczny is een overblijfsel uit de communistische tijd, een eenvoudige kantine waar je voor weinig geld een volledige maaltijd krijgt. Ze bestaan nog en ze zijn goed.

De koffiecultuur: die is de laatste jaren sterk opgekomen, en in Krakau en Gdansk zit je in zaken die met Amsterdam kunnen concurreren.

Boodschappen: supermarkten zijn er in overvloed en goedkoop. Op zondag is een groot deel gesloten door de wet op de zondagsrust, met een paar zondagen per jaar als uitzondering. Daar lopen bezoekers regelmatig tegenaan.

Het water: kraanwater is technisch drinkbaar maar wordt door Polen zelf zelden gedronken. Flessenwater is spotgoedkoop.

De taal: buiten de steden en de badplaatsen wordt weinig Engels gesproken. Bij de oudere generatie is Duits soms een uitkomst, bij de jongere Engels.

Wat het kost

Polen is een van de goedkoopste bestemmingen op rijafstand, al is het verschil kleiner dan tien jaar geleden.

Wat meevalt: uit eten, boodschappen, benzine en toegangsprijzen. Een maaltijd in een gewoon restaurant kost er een fractie van het Nederlandse tarief.

Wat minder meevalt: de accommodatie aan de kust in juli en augustus. Die prijzen zijn de laatste jaren fors gestegen omdat Polen zelf massaal binnenlands op vakantie gaat.

Wat er los bij komt: een kuurtaks per persoon per overnachting in de badplaatsen, en bij veel huizen een eindschoonmaak.

De munt: het is de zloty, niet de euro. Pinnen kan overal; reken af in zloty en niet in euro als de automaat dat aanbiedt.

Waar je op bespaart: een paar kilometer landinwaarts van de kust, en buiten de piek van half juli tot eind augustus.

Wat de tol kost: op een deel van de snelwegen wordt tol geheven, tegenwoordig grotendeels elektronisch via een app of bij een poortje.

Rijden en bereikbaarheid

De rit is lang maar de wegen zijn de laatste twintig jaar sterk verbeterd.

De rit: zeven tot acht uur naar de westkust bij Miedzyzdroje, negen tot tien naar Gdansk of Krakau. Rond de duizend kilometer.

De route: over de Duitse snelwegen naar Berlijn en dan door. Geen vignet nodig voor Duitsland of Polen; wel tol op enkele Poolse trajecten.

Wat je moet weten over de wegen: het snelwegennet is nieuw en goed. De secundaire wegen zijn smaller, met veel bomen langs de kant en langzaam landbouwverkeer.

De verlichting: overdag zijn dimlichten verplicht, het hele jaar door.

Vliegen: Gdansk, Krakau, Warschau en Wroclaw hebben directe vluchten vanuit Nederland, vaak goedkoop.

Ter plaatse: een auto is aan de kust en in Mazurie nodig. In de steden juist niet, want die hebben goed openbaar vervoer en duur parkeren.

Wanneer je moet gaan

Het seizoen is kort aan de kust en langer in de steden.

De tweede helft van augustus: onze aanrader voor de kust. Het water is dan op zijn warmst, en het is er droger dan in juli.

Juli: warm maar met zestien regendagen de natste zomermaand, en de eerste helft van augustus is de piek van de Poolse vakanties.

Mei en juni: de droogste maanden van het jaar, mooi voor de steden, de bergen en Bialowieza, te koud om in de Oostzee te zwemmen.

September: rustig, nog aangenaam, en de prijzen zakken meteen na de laatste augustusweek.

De winter: Krakau met de kerstmarkt, Zakopane voor de sneeuw, en aan de kust is het uitgestorven.

Wat je moet weten over de feestdagen: rond 1 en 3 mei en 15 augustus zijn er lange weekenden waarop half Polen op pad is.

Waar je slaapt en waar je op let

Het aanbod is groot, en er zijn een paar dingen die hier anders lopen.

De omvang: er staan ruim elfduizend adressen in het aanbod, wat voor een land dat Nederlanders nauwelijks kennen veel is.

Wat je krijgt aan de kust: veel nieuwbouw, appartementen in complexen met een zwembad, en losse houten huizen in de dennenbossen achter de duinen.

Wat een vakantiepark hier is: meestal een terrein met houten huisjes of chalets, vaak met een zwembad en een speeltuin. Het komt aardig in de buurt van het Nederlandse model, en het is er goedkoper.

Wat je nakijkt: of het huis verwarmd kan worden als je buiten de zomer gaat, en hoe ver het echt lopen is naar het strand. Vijfhonderd meter door mul zand met kinderen is iets anders dan vijfhonderd meter over straat.

Wat er vaak bij zit: een sauna. Dat is aan de Poolse kust gebruikelijker dan hier.

Wat een eenvoudig vakantiehuisje in het dennenbos kost: buiten juli en augustus opvallend weinig, en wie voor twee weken wil huren komt bij veel eigenaren nog lager uit.

Wat je vroeg vastlegt: alles aan zee voor augustus, want dan is het aanbod snel dun.

De eerlijke nadelen

Er zijn goede redenen waarom Polen voor veel Nederlanders geen vanzelfsprekende keuze is.

De afstand: zeven tot tien uur rijden, en het laatste stuk over gewone wegen.

De taal: Pools is lastig, en buiten de steden en de badplaatsen wordt er weinig Engels of Duits gesproken. Aan de kust valt dat mee, in Mazurie minder.

Het water: negentien graden in augustus, en de Oostzee is in het voor- en naseizoen echt koud.

De regen in juli: zestien regendagen in de maand waarin de meeste mensen vrij zijn.

De drukte in de piek: de Poolse zomervakantie loopt van eind juni tot begin september, en de badplaatsen zijn dan vol met binnenlandse gasten.

En de afstanden binnen het land: van de kust naar de Tatra of naar Bialowieza is een dag rijden. Wie alles wil zien, is meer tijd kwijt op de weg dan op de plek.