Waddeneilanden van Denemarken, rust, natuur en ruimte

De Deense Waddeneilanden zijn drie eilanden, drie werelden

Het Deense deel van de Waddenzee telt drie bewoonde eilanden, en ze zouden niet meer van elkaar kunnen verschillen: dorps Fanø op een korte overtocht, uitgestrekt Rømø aan een dam en piepklein Mandø dat alleen bij eb bereikbaar is. Samen liggen ze in het grootste nationale park van Denemarken, dat als deel van de Waddenzee op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Prijzen in Deense kronen; reken grofweg 1 euro per 7,5 kronen. Voor wie het Nederlandse wad kent, is dit de ruimere, legere versie van hetzelfde wonder; voor wie het niet kent, de beste kennismaking denkbaar.

Fanø is het eiland van kapiteins en kites

De veerboot vanuit Esbjerg doet er slechts een kwartier over, en een retour kost 35 tot 45 kronen per persoon, zo'n 5 euro; een auto kost in het toeristenseizoen 415 kronen. Aan de overkant wachten twee dorpen vol rietgedekte kapiteinshuizen uit de zeilvaartglorie, en aan de westkant een strand van kilometers breed. Dat strand is het domein van vliegeraars en strandzeilers, en de dorpen van galerietjes en ijssalons. Fanø is het eiland om de auto te laten staan: fietsen staan bij de haven klaar en de afstanden zijn klein.

Rømø is het eiland waar de auto het strand op mag

Rømø hangt met een dam van ruim 9 kilometer gratis aan het vasteland, en het handelsmerk is het zuiderstrand: zo breed dat auto's er gewoon het zand op rijden en parkeren aan de vloedlijn. Voor wie met strandspullen, kinderen of vliegers reist, is dat onverwacht praktisch comfort. Verder heeft het eiland duinen, heide en een haventje waar de garnalenkotters afmeren, met een veerverbinding naar het Duitse buureiland als dagtochtoptie. Rømø is de makkelijkste van de drie; juist daarom is het er in juli het drukst.

Mandø bereikt u alleen als de zee het toestaat

Mandø is de buitencategorie: een eiland met enkele tientallen bewoners, bereikbaar over een verharde weg door het wad die bij vloed onder water staat. De klassieke aanpak is de tractorbus, die in zo'n 45 minuten over de zeebodem tussen de bakens door rijdt; erheen met de bus en terug met dezelfde eb is een halve dag. Op het eiland wachten een molen, kwelders vol vogels en een stilte die in Europa zeldzaam wordt. Houd er rekening mee dat eigen auto's alleen bij laagwater en volgens de borden mogen rijden; wie het getij negeert, haalt het journaal.

Het wad zelf is het vierde eiland

Tussen de eilanden ligt de eigenlijke hoofdattractie: het wad, met zeehondenbanken, oesterbanken en wolken trekvogels. Gidsen nemen groepen mee het slik op voor zeehondensafari's en oestertochten van doorgaans 2 tot 3 uur, voor 100 tot 200 kronen per persoon, zo'n 13 tot 27 euro; zelfstandig wadlopen is hier net zo onverstandig als thuis, want de geulen lopen snel vol. In voor- en najaar draait boven de kwelders de zwarte zon, de avondzwermen van honderdduizenden spreeuwen. De excursiebureaus in de kustplaatsen weten waar de zwermen die week neerstrijken; boek vroeg in de week voor een reserveavond.

Praktisch tussen eb en vloed

De getijdentabel is hier de dienstregeling: plan Mandø, wadexcursies en zelfs strandritten op Rømø ermee, en houd op het strand afstand tot het zachte natte zand bij de vloedlijn. De nationale parkcentra bij de kust leggen het systeem goed uit en verkopen de excursies; tussen de veerhaven van Esbjerg en de Rømø-dam ligt zo'n 50 kilometer kustweg. De eilanden zijn kaartland zoals heel Denemarken, de vakantiehuizen zijn het standaardverblijf en de supermarkten op Fanø en Rømø zijn volwaardig. Neem wind serieus: een strandstoel met windscherm is hier geen accessoire maar basisuitrusting.

Wanneer u gaat

Juni tot en met augustus is de badtijd, met de breedste stranden van Denemarken als troef en juli als drukste maand op dam en veerboot. Juni en september geven dezelfde eilanden met de helft van het volk. Maart, april, september en oktober zijn de vogelmaanden, met de zwarte zon als avondspektakel en de trek op het wad als dagprogramma. De winter is voor stormwandelaars en liefhebbers van leegte; de veerboot vaart door, de tractorbus rijdt beperkt en de eilanden tonen het oergezicht dat het gebied in 2014 zijn plek op de werelderfgoedlijst opleverde.