Wijnroutes langs de Moezel, proeven met uitzicht

De Moezel is de steilste wijnstreek van Europa

Tussen Trier en Koblenz slingert de Moezel over ongeveer 195 kilometer door een dal waarin de wijngaarden tegen hellingen van soms meer dan 60 graden staan. Die steilte is geen toeval maar de hele reden dat het hier werkt: de zuidhellingen vangen de zon, en de leisteen houdt de warmte vast tot in de nacht. Dit artikel gaat over het proeven: welke wijn, waar, wat het kost en hoe je dat combineert met rijden.

Riesling is hier de hoofdrol, en de rest is bijrol

Ongeveer twee derde van het beplante areaal in de streek bestaat uit riesling, en de Moezel is daarmee het grootste aaneengesloten rieslinggebied ter wereld. De druif rijpt hier langzaam, wat zorgt voor het typische samenspel van hoge zuren en laag alcoholpercentage: veel Moezelwijnen blijven onder de 10 procent. Daarnaast staan er elbling, een oude druif die vooral in het bovenste deel bij Trier groeit, en steeds meer spätburgunder. Een fles goede riesling kost aan de kelderdeur 8 tot 18 euro; topwijnen uit de beroemde lagen lopen fors hoger op.

Zoet of droog lees je van het etiket

Dit is het punt waarop bezoekers vastlopen, en het kost hooguit een minuut om het te leren. Kabinett, Spätlese en Auslese zeggen iets over de rijpheid van de druiven bij de oogst, niet over de zoetheid van de wijn; een Spätlese kan zowel zoet als kurkdroog zijn. Staat er trocken bij, dan is hij droog: dat betekent minder dan 9 gram restsuiker per liter. Feinherb of halbtrocken is halfdroog, doorgaans 9 tot 18 gram. Wie geen zoete wijn wil, let dus op dat ene woord op het etiket en niet op de predikaatnaam. Vraag het gerust in de kelder, want het is de meest gestelde vraag die ze er kennen. Voor een eerste kennismaking is een Kabinett trocken uit een goede laag zelden een misser.

De Calmont is de steilste wijngaard ter wereld

Tussen Bremm en Ediger-Eller ligt de Bremmer Calmont, met hellingen tot ongeveer 65 graden volgens de streekorganisatie de steilste wijngaard ter wereld. Alles gebeurt er met de hand; een druivenplukker legt er per dag hoogteverschillen af die met een bergwandeling te vergelijken zijn. Er loopt een klettersteig dwars doorheen, met ladders en staalkabels, ongeveer 3 kilometer en twee tot drie uur; niet geschikt voor wie hoogtevrees heeft. Wie liever niet klimt, neemt het onderste pad langs de rivier. Boven staan uitzichtpunten waar je de Moezellus in één beeld ziet.

De bekendste lagen liggen bij Bernkastel en Piesport

De Bernkasteler Doctor is misschien wel de beroemdste wijngaard van Duitsland, nog geen 3 hectare groot en pal boven het stadje gelegen. In Bernkastel-Kues zitten tientallen wijnhuizen en een vinothek waar je wijnen van verschillende producenten naast elkaar kunt proeven. Piesport aan de grote rivierbocht is bekend om de Goldtröpfchen-laag; de Romeinse perskelder die er in 1985 werd opgegraven is de grootste ten noorden van de Alpen en laat zien dat er hier al bijna twee millennia wijn wordt gemaakt. Ürzig en Erden verderop staan op rode leisteen, wat merkbaar andere wijn geeft dan de blauwe leisteen elders.

Proeven doe je in de kelder, en dat kost weinig

Vrijwel elk wijndorp heeft familiebedrijven waar je zonder afspraak kunt aanbellen, al is bellen of mailen in het hoogseizoen verstandig. Een proeverij van vier tot zes wijnen kost doorgaans 10 tot 20 euro per persoon, vaak verrekend als je een doos meeneemt. Neem de tijd: de wijnboer schenkt zelf en vertelt over de laag, de helling en het jaar, en dat is het verschil met een winkel. Kelders liggen doorgaans op 10 tot 12 graden, dus neem een vest mee. Wie meer dan één adres op een dag wil doen, spreidt dat over de ochtend en de late middag.

De rij-regel is hier het belangrijkste praktische punt

Duitsland hanteert een limiet van 0,5 promille, en voor beginnende bestuurders en jongeren onder de 21 geldt nul. Twee glazen bij een proeverij zitten daar al tegenaan. Dit is dus geen streek om proeverijen aan elkaar te rijden. De oplossingen zijn eenvoudig: kies een vakantiehuis in een wijndorp en loop, gebruik de treinlijn langs de rivier die Trier en Koblenz in ongeveer anderhalf uur verbindt, of neem de veerpontjes en de Moezelboten die in het seizoen tussen de plaatsen varen voor rond de 15 euro. Veel wijnhuizen sturen je doos bovendien gewoon naar huis, dus je hoeft niets in de auto te sjouwen.

De wijnfeesten en de oogst

Van juni tot oktober is er vrijwel elk weekend wel ergens een Weinfest, waarbij de dorpen hun pleinen vullen met kramen van de plaatselijke bedrijven; een glas kost er 3 tot 5 euro en je proeft dorpsbreed. De grootste zijn in september, rond het begin van de oogst. De lezing zelf valt doorgaans van eind september tot in november, later dan in de meeste streken omdat riesling langzaam rijpt. Dan zijn de hellingen goudkleurig en rijden de smalspoortreintjes af en aan. Houd er rekening mee dat wijnhuizen in die weken druk zijn met de oogst en minder tijd hebben voor bezoek; bel vooraf.

Praktisch en wanneer je gaat

De Moezel ligt op ongeveer twee tot drie uur rijden vanaf de Nederlandse grens, met Cochem, Bernkastel-Kues en Traben-Trarbach als handige uitvalsbases. Duitsland betaalt met de euro. Parkeren in de dorpen kost 1 tot 2 euro per uur; veel automaten nemen alleen munten. Mei tot oktober is het seizoen. September en oktober zijn het mooist: oogst, feesten en herfstkleuren op de hellingen. Juli en augustus zijn warm in het dal, dat als een oven kan werken tussen de steile wanden. Van november tot maart sluiten veel kleinere wijnhuizen en horeca hun deuren; controleer dat voor je rijdt.