Fietsen en varen langs de Rijn en Moezel

Rüdesheim ligt aan de overkant en hoort bij een andere deelstaat

Het wijnstadje dat in overzichten standaard bij deze streek wordt genoemd, met de Drosselgasse en het Niederwalddenkmal, ligt op de rechteroever en valt onder Hessen. Rijnland-Palts heeft in dat dal de linkeroever, met Bacharach, Oberwesel en Sankt Goar. Voor fietsers maakt dat weinig uit, want je steekt met een pont over. Voor de planning wel: het zijn twee deelstaten met eigen regelingen. Dit artikel behandelt de twee fietsroutes en de boten, met afstanden, prijzen en vaartijden.

Tussen Koblenz en Mainz ligt negentig kilometer zonder brug

Over die hele lengte kruist geen enkele wegbrug de rivier; het verkeer gaat met veerponten die op tientallen plekken heen en weer varen. Voor fietsers is dat juist prettig, want je kunt van oever wisselen wanneer je wilt. Een overtocht kost 2 tot 4 euro met de fiets en duurt vijf tot tien minuten; de meeste ponten varen van 6.00 tot 20.00 uur, in de winter korter. Let op: 's avonds laat vaart er niets meer, en dan sta je aan de verkeerde kant met een omweg van tientallen kilometers.

De Moezel-fietsroute van Koblenz naar Trier is honderdvijfennegentig kilometer

De rivier slingert zo sterk dat de route bijna twee keer zo lang is als de hemelsbrede afstand. Hij is vrijwel vlak, grotendeels autovrij en loopt op beide oevers; de Rheinradweg sluit er in Koblenz bij het Deutsches Eck op aan. Fietsen is gratis. Reken op vier tot vijf dagen met 40 tot 55 kilometer per dag, of op drie stevige dagen. Elk dorp heeft een station aan de spoorlijn, dus je kunt elk moment de trein terug nemen; een dagkaart voor de fiets in de trein kost rond de 6 euro. Onderweg liggen tien sluizen waar je de scheepvaart ziet schutten, en dorpen als Cochem met de Reichsburg en Bernkastel-Kues met zijn vakwerkmarkt.

De boten nemen fietsen mee en varen stroomafwaarts sneller

Op beide rivieren varen lijnboten die dorpen aandoen en waarop fietsen mogen. Stroomafwaarts vaar je aanzienlijk sneller dan stroomopwaarts, wat een dagindeling bepaalt. Een dagkaart op de Rijn kost rond de 45 euro en een fiets 3 tot 5 euro extra; de boten varen van april tot oktober. Een populaire combinatie is heen met de boot en terug met de fiets, of andersom. Boek op zaterdagen vooruit en let op de laatste afvaart, die in het voor- en naseizoen al rond 17.00 uur kan zijn.

Bij de Loreley is de rivier het smalst en het diepst

Bij Sankt Goarshausen steekt de Loreley-rots 132 meter boven het water uit; daar versmalt de Rijn tot nog geen 130 meter en loopt de bodem tot rond de 25 meter diep, het diepste punt van de hele rivier. Dat maakte de bocht eeuwenlang de gevaarlijkste van het traject. Vanaf het water zie je de rots het best; vanaf boven kijk je over de bocht. Het plateau is met de auto of een pendelbus bereikbaar en parkeren kost enkele euro's. Volgens UNESCO staat het Midden-Rijndal over 65 kilometer sinds 2002 op de werelderfgoedlijst, om de dichtheid aan burchten. Bij Bingen markeren de Mäuseturm op zijn eilandje en Burg Klopp het begin van dat stuk.

Op de linkeroever rijden 's nachts goederentreinen

Door dit dal lopen aan beide oevers spoorlijnen die tot de drukste goederencorridors van Europa horen; er passeren dagelijks honderden treinen, ook tussen 0.00 en 6.00 uur. In de dorpen langs het spoor is dat in een hotelkamer duidelijk hoorbaar. Vraag bij het boeken om een kamer aan de achterzijde, of kies een hotel in een zijdal. Dit is de meest gehoorde klacht van bezoekers aan dit dal en het is met één vraag te voorkomen. Op de Moezel speelt dit veel minder, want daar loopt de spoorlijn maar over een deel van het traject.

De steilste wijngaard van de streek loopt tot vijfenzestig graden

Aan een bocht van de Moezel bij Bremm ligt de Calmont, waarvan de steilste stukken rond de 65 graden hellen; dat geldt als de steilste wijngaard ter wereld die nog met de hand wordt bewerkt. Er lopen paden en een klettersteig doorheen. De wandelroute over de helling is gratis, ongeveer 6 kilometer en kost drie uur; de geklauterde variant vraagt goede schoenen en geen hoogtevrees. Let op: er is geen schaduw en de leisteen kaatst de warmte terug, waardoor het er in juli 5 graden warmer aanvoelt dan beneden. In de wijnhuizen eronder schenken ze riesling, en bovenstrooms richting Trier ook de oude Elbling-druif.

De best bewaarde burcht ligt niet aan het water

Burg Eltz staat in een zijdal en is nooit verwoest; hij is nog altijd in bezit van dezelfde familie, in de drieëndertigste generatie. Je ziet hem pas als je de laatste bocht om bent. Aan de Rijn zelf is de Marksburg boven Braubach de enige burcht die nooit werd verwoest. Entree kost rond de 14 euro en het is van april tot begin november dagelijks open van 9.30 tot 17.30 uur. Vanaf de parkeerplaats is het 1,3 kilometer lopen of een pendelbus van enkele euro's. Vanaf de rivier is het een klim van ongeveer 5 kilometer; met een gewone fiets is dat stevig.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in drie tot vier uur naar Koblenz; met de trein ben je er via Keulen in ongeveer vijf uur. Duitsland betaalt met de euro. Fietsen huren kost 15 tot 25 euro per dag en er zijn bedrijven die je bagage per dag naar het volgende hotel brengen voor 10 tot 15 euro per stuk. Mei tot september geeft 18 tot 28 graden; in het dal kan het in juli benauwd worden. September en oktober zijn de wijnmaanden, met feesten in vrijwel elk dorp en hotels die dan vol zitten. Van november tot maart varen de lijnboten niet en zijn veel burchten gesloten. Voor een regendag ligt in Cochem de Bundesbank-Bunker, een bunker uit de Koude Oorlog waar noodgeld lag opgeslagen, nu als museum te bezoeken.