Thermaalbaden en natuur langs de Tisza-rivier

Thermaalbaden in Jász-Nagykun-Szolnok liggen op warm water onder de vlakte

Jász-Nagykun-Szolnok ligt midden op de Grote Laagvlakte, aan weerszijden van de Tisza. De aardkorst is hier dun, zodat op één tot twee kilometer diepte water van 60 tot 80 graden zit; bij boringen naar aardgas en olie werd dat in de twintigste eeuw op tientallen plaatsen aangeboord, en daar zijn de badplaatsen uit ontstaan. Dat maakt deze provincie een badstreek zonder bergen of kust. Dit artikel behandelt de baden en de natuur langs de rivier, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden. Prijzen staan in forint, met rond de 400 forint voor een euro.

Het water van Cserkeszőlő in Jász-Nagykun-Szolnok komt met 82 graden boven

In Cserkeszőlő, 40 kilometer ten zuiden van Szolnok, komt thermaal water met ongeveer 82 graden Celsius uit de bron; het bevat natriumchloride en jodium en staat als geneeskrachtig geregistreerd. Het complex heeft binnen- en buitenbassins, een deel met glijbanen en een zwembad. Een dagkaart kost 4.000 tot 7.000 forint en het bad is het hele jaar dagelijks open. Reken op een halve dag. Let op: het water wordt teruggekoeld tot 34 tot 38 graden, maar bij de heetste bassins gelden een leeftijdsgrens en een maximale badtijd; die staan bij het bassin aangegeven.

Berekfürdő en Tiszafüred in Jász-Nagykun-Szolnok zijn de kleinere baden

Berekfürdő bij Karcag is een dorp van nog geen duizend inwoners dat vrijwel volledig om zijn bad draait: kleinschalig, met een stuk of acht bassins van 32 tot 38 graden en een rustig publiek. Tiszafüred aan het Tisza-meer heeft een bad met buitenbassins en een deel voor kinderen, handig te combineren met een dag aan het water. Een dagkaart kost in beide gevallen 2.500 tot 4.500 forint en ze zijn dagelijks open, doorgaans van negen tot zeven. Reken op een halve dag. Deze baden zijn goedkoper en stiller dan Cserkeszőlő, maar hebben minder voorzieningen; wie glijbanen zoekt, zit daar beter.

Het beschermde gebied langs de rivier heet niet Tiszavirág

Dat is een misverstand dat in reisteksten rondgaat: tiszavirág is de naam van de Tisza-eendagsvlieg en van de voetgangersbrug in Szolnok, niet van een natuurreservaat. Het beschermde gebied langs deze rivier heet het Midden-Tisza-landschapsbeschermingsgebied, ingesteld in 1978 en enkele duizenden hectares groot. Het bestaat uit ooibos, afgesneden meanders en rietvelden tussen de winterdijken. Toegang tot de paden is gratis; rondleidingen met een parkgids kosten 2.000 tot 4.000 forint. Er broeden zeearenden, zwarte ooievaars en ijsvogels. Let op: bij hoogwater in het voorjaar staan de uiterwaarden onder en zijn de paden onbegaanbaar.

In juni komen de eendagsvliegen massaal uit

De Tisza-eendagsvlieg is met acht tot twaalf centimeter inclusief staartdraden het grootste eendagsvliegje van Europa. De larven leven ongeveer drie jaar in gangen in de oeverklei; in juni komen ze binnen enkele dagen massaal uit, paren boven het water en sterven binnen een paar uur. Kijken kost niets en gebeurt vanaf de oever of vanaf een boot; rondvaarten kosten dan 3.000 tot 6.000 forint per persoon. De piek valt meestal in de tweede helft van juni en duurt maar een paar dagen, afhankelijk van de watertemperatuur. De Tisza is een van de weinige rivieren in Europa waar dit nog op deze schaal gebeurt.

Kanoën in Jász-Nagykun-Szolnok kan over de rivier of over de dode armen

De Tisza stroomt hier traag en zonder stuwen tussen de steden, wat hem geschikt maakt voor meerdaagse tochten; de klassieke route gaat stroomafwaarts van Tiszafüred naar Szolnok, ongeveer 90 kilometer. Een kano huren kost 3.000 tot 6.000 forint per dag en verhuurders regelen tegen bijbetaling het terugbrengen. Reken op 20 tot 25 kilometer per dag. Langs de oevers liggen zandbanken waar je kunt aanleggen en kamperen. Let op: bij hoogwater staat er meer stroming dan het lijkt en zijn sommige aanlegplekken weg; vraag de verhuurder naar de stand van die week.

Tiszakecske ligt net over de provinciegrens

Tiszakecske, dat in reisteksten vaak bij deze streek wordt genoemd, ligt aan de overkant van de rivier in Bács-Kiskun. Het heeft een thermaalbad waar het water met 39 tot 72 graden uit verschillende bronnen komt, met een strandbad aan de Tisza ernaast. Een dagkaart kost 3.000 tot 5.000 forint en het is dagelijks open. Vanaf Szolnok is het 40 kilometer, drie kwartier rijden. De combinatie van een thermaalbad en een rivierstrand op dezelfde plek is in deze streek zeldzaam en met kinderen prettig.

De Tisza in Jász-Nagykun-Szolnok is bij vissers bekend om de meerval

In de Tisza en de dode armen zitten meerval, karper, snoekbaars en brasem; de meervallen worden hier groot, met exemplaren van ruim twee meter, en de rivier trekt daarom vissers uit het hele land. Een dagvergunning kost 2.000 tot 5.000 forint en is te koop bij de hengelsportverenigingen en online; je hebt daarnaast een staatsvisdocument nodig. Er gelden gesloten tijden per soort en minimummaten, die per jaar verschillen; die staan op de vergunning. Let op: vissen vanaf de winterdijk mag niet overal, en in het beschermde gebied gelden aparte regels.

Praktisch voor Jász-Nagykun-Szolnok

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur op Boedapest; vanaf daar rijdt de trein in ruim een uur naar Szolnok, 100 kilometer. Naar Tiszafüred en Karcag rijden eveneens treinen, maar naar Cserkeszőlő en Berekfürdő is een auto praktischer; die kost 8.000 tot 15.000 forint per dag en op de snelweg geldt een digitaal vignet. Mei, juni en september geven 20 tot 28 graden; juni is de maand van de eendagsvliegen. In juli en augustus loopt het naar 33 tot 36 graden en zijn de buitenbaden en de rivier de enige aangename plekken. In de winter is het rond het vriespunt en zijn de thermale baden juist op hun aangenaamst en het goedkoopst.