Bezoek Kaposvár en de natuur van Zselic

Kaposvar en de Zselic liggen net buiten de bekende route

Kaposvar is de hoofdstad van de provincie Somogy, telt ongeveer 60.000 inwoners en ligt op zo'n 50 kilometer ten zuiden van het Balatonmeer. Daarachter begint de Zselic, een heuvelland van bossen dat bekend werd om iets wat je nergens anders in Hongarije zo goed ziet: een nachthemel zonder lichtvervuiling. Dit artikel behandelt de stad, het bos en het sterrenpark, met afstanden, prijzen en het beste moment.

De stad draait om één schilder

Kaposvar is de geboortestad van Jozsef Rippl-Ronai, die van 1861 tot 1927 leefde en geldt als de belangrijkste Hongaarse schilder van het art nouveau en de vroege moderne kunst. Zijn villa aan de rand van de stad is museum en toont zijn werk in de ruimtes waar het gemaakt werd. In het centrum staat verder het museum dat naar hem is vernoemd, met werk van hem en van tijdgenoten. Entree per museum ligt rond de 4 tot 8 euro. Voor een stad van deze omvang is dat kunstaanbod uitzonderlijk, en het is de belangrijkste reden om hier een dag te blijven in plaats van door te rijden.

Het centrum is compact en in een uur rond

Het hoofdplein en de winkelstraat eromheen zijn autovrij, met gebouwen in eclectische en art-nouveaustijl uit het einde van de 19e eeuw, toen de stad snel groeide door de spoorlijn. Het stadhuis en het theater uit 1911 zijn de blikvangers. Op de terrassen kost een koffie rond de 2 euro en een warme maaltijd 8 tot 14 euro. Aan de rand ligt een arboretum met tientallen hectares parkbos en een vijverpartij, gratis of voor enkele euro's toegankelijk. Houd er rekening mee dat vrijwel alle musea hier op maandag gesloten zijn.

De Zselic is bos, en het is er stil

Het beschermde landschap Zselic beslaat ruim 9.000 hectare heuvelland ten zuidwesten van de stad, met beukenbossen, diepe holle wegen en verspreide gehuchten. Volgens de terreinbeheerder is dit een van de best bewaarde beukengebieden van Zuid-Hongarije; de heuvels reiken tot ongeveer 300 meter, dus het wandelen is licht. Er lopen gemarkeerde routes van 5 tot 15 kilometer, doorgaans vanaf de dorpen Ropoly, Simonfa of het bezoekerscentrum bij Zselickisfalud. Neem eten en water mee, want er staat onderweg vrijwel geen horeca. In het voorjaar staat de bosbodem vol daslook en bosanemoon; in oktober kleurt het beukendak koperrood.

Het sterrenpark is de reden dat mensen hier komen

Het Zselic-gebied kreeg in 2009 als een van de eerste in Europa de status van internationaal sterrenpark, toegekend door de International Dark-Sky Association, omdat de nachthemel er nauwelijks kunstlicht kent. Er is een bezoekerscentrum met een planetarium en telescopen. Bij een heldere, maanloze nacht is de Melkweg met het blote oog goed zichtbaar, en zijn er duizenden sterren te zien tegenover een paar honderd boven een stad. Een avondprogramma kost rond de 8 tot 12 euro en duurt anderhalf tot twee uur. Reserveer vooraf, want bij bewolking gaan sessies niet door en is het aantal plaatsen beperkt.

Wanneer je naar de sterren kijkt

Kies een nacht rond nieuwe maan, want een volle maan overstemt het zwakke licht van de Melkweg volledig. Kom een half uur voor de sessie zodat je ogen kunnen wennen; dat proces duurt ongeveer twintig minuten en één blik op een telefoonscherm zet het terug naar nul. De beste maanden zijn augustus tot maart: in augustus vanwege de meteorenzwerm van de Perseiden rond de twaalfde, in de winter omdat het vroeg donker is en de lucht helderder. In juni en juli wordt het pas na tienen echt donker, wat met kinderen laat is. Neem warme kleding mee, ook in de zomer, want stilstaan in de nacht koelt snel af.

Wildpark, dolmens en de dorpen

In de Zselic ligt een omheind wildpark waar edelherten, damherten en everzwijnen in hun eigen leefgebied te zien zijn; de rondgang duurt ongeveer een uur en kost enkele euro's. In het najaar is de bronsttijd van de edelherten, wanneer het geburl 's ochtends en 's avonds ver draagt. De dorpen eromheen zijn klein en agrarisch, met witgekalkte huizen, houten klokkenstoelen en kerkjes uit de 18e en 19e eeuw. Verwacht geen toeristische voorzieningen: een winkel, soms een kroeg, en dat is het. Juist die leegte is wat het gebied onderscheidt van de Balaton-oever een uur noordelijker.

Eten in Somogy

De keuken hier is landelijk Hongaars: paprika, varkensvlees, zoetwatervis uit de meren en in het najaar wild uit de eigen bossen. Hertenstoofpot en everzwijn staan in de dorpsrestaurants gewoon op de kaart, doorgaans voor 9 tot 14 euro. Verder zijn er de langos, gefrituurd deeg met knoflook en kaas voor rond de 2 euro, en de zoete gerechten als somloi galuska. Een volledige maaltijd blijft doorgaans onder de 15 euro per persoon. Betaal in de dorpen contant, want kaartbetaling is er niet overal vanzelfsprekend.

Praktisch en wanneer je gaat

Kaposvar ligt op ongeveer twee uur rijden van Boedapest en drie kwartier van de zuidoever van het Balatonmeer; vanuit Nederland is het met de auto veertien tot zestien uur. Hongarije betaalt met forint, ongeveer 390 forint per euro, en voor de snelwegen heb je een digitaal vignet nodig van rond de 15 euro voor tien dagen. Mei, juni en september zijn de beste maanden voor de combinatie stad en bos: mild, groen en droog genoeg voor de paden. Voor het sterrenpark geldt een andere kalender, met de heldere winternachten als beste periode. Houd er rekening mee dat het aanbod hier dun is en dat kleine musea en het bezoekerscentrum buiten het seizoen beperkte openingstijden hebben.