Somogy, Balaton-zuidkust met wijnheuvels en zandstranden

Szigliget ligt aan de overkant en hoort niet bij Somogy

De burchtruïne op de basaltkegel bij Szigliget wordt in reisteksten geregeld bij deze streek genoemd, maar hij staat op de noordoever en dus in een andere provincie. Je ziet hem vanaf deze kant liggen, alleen kom je er via een veerboot of een rit van ruim 60 kilometer om het meer heen. De burcht werd gebouwd na de Mongoolse inval van 1241, toen overal in het land vluchtburchten op rotsen verrezen. Somogy beslaat de zuidoever van het Balaton, met ongeveer 592 vierkante kilometer het grootste meer van Midden-Europa en in het land zelf de Hongaarse Zee genoemd. Dit artikel behandelt die kust en het achterland erachter, met prijzen, openingstijden en afstanden. Prijzen staan in forint, met rond de 400 forint voor een euro.

Bij Balatonlelle aan de zuidoever van het Balaton loop je honderden meters

Tussen Balatonföldvár en Fonyód heeft de oever een zandbodem die zo geleidelijk afloopt dat het water na tweehonderd meter vaak nog tot je middel staat. Het hele meer is gemiddeld ongeveer 3 meter diep; alleen bij de engte van Tihany zakt het naar 12 meter. Dat maakt deze kant geschikt voor gezinnen met jonge kinderen, want aan de noordoever loopt de bodem bij Badacsony en Szigliget veel steiler af. Strandbaden in Balatonlelle en Balatonboglár vragen 1.000 tot 2.500 forint entree per persoon en zijn van juni tot augustus dagelijks open van 8.30 tot 19.00 uur. Het water haalt in juli en augustus 25 tot 28 graden. Let op: bij naderend onweer gaat langs de hele oever het stormlicht aan, en bij de snelste flitsfrequentie moet iedereen het water uit.

De veerboot van Szántód in Somogy naar Tihany doet er tien minuten over

Bij Szántód is het meer op zijn smalst, ongeveer anderhalve kilometer, en daar vaart de autoveerboot naar het schiereiland Tihany. Over de weg is dezelfde oversteek ruim 60 kilometer om het meer heen. Een auto kost rond de 2.000 forint en een voetganger enkele honderden; de veerboot vaart het hele jaar, in de zomer ongeveer elk kwartier tot halfuur en in de winter elk uur. Reserveren kan niet, dus op zomermiddagen sta je een of twee afvaarten over. Aan de overkant staat de abdij van de benedictijnen, in 1055 gesticht; de stichtingsoorkonde is het oudste stuk waarin Hongaarse woorden zijn opgeschreven.

Zamárdi in Somogy is in juli een ander dorp

In Zamárdi wordt begin juli enkele dagen een groot muziekfestival gehouden op een terrein direct aan het water, dat tienduizenden bezoekers trekt uit binnen- en buitenland. In die dagen zijn accommodaties in de wijde omtrek vol en twee tot drie keer zo duur, en draagt het geluid 's nachts tot in de buurdorpen. Kijk de data na voordat je boekt. Buiten die week is Zamárdi een gewone badplaats met een strandbad en een boulevard; het uitgaansleven van de zuidoever zit een stuk verderop in Siófok, met ruim 25.000 inwoners de grootste plaats aan het meer.

De wijnstreek Balatonboglár in Somogy ligt op löss en niet op basalt

Achter de kust loopt de wijnstreek Balatonboglár over de heuvels van Balatonlelle tot Fonyód. Anders dan de noordoever met zijn basaltkegels bestaat deze kant vooral uit löss, met alleen bij Fonyód en Balatonboglár vulkanisch gesteente aan de oppervlakte. Dat verschil in bodem is precies waarom de wijnen van beide oevers niet hetzelfde smaken. Er wordt vooral witte wijn gemaakt, van olaszrizling en szürkebarát, en daarnaast rood van kékfrankos. Een proeverij kost 3.000 tot 8.000 forint per persoon en duurt anderhalf uur. Vrijwel alle wijngoederen werken op afspraak en zijn op maandag dicht, dus onaangekondigd langsgaan werkt hier niet. Rijd niet zelf na een proeverij, want Hongarije kent nultolerantie voor alcohol achter het stuur.

In het Zselic in Somogy is de nachthemel sinds 2009 beschermd

Vijftig kilometer landinwaarts ligt het Zselic, een heuvelland met beukenbos dat in 2009 als een van de eerste gebieden ter wereld werd erkend als sterrenpark. Er gelden afspraken over de straatverlichting in de omliggende dorpen, en daardoor is het er werkelijk donker. Bij Zselickisfalud staat een sterrenwacht met een programma van enkele uren voor rond de 3.000 forint per persoon, doorgaans op vrijdag- en zaterdagavond en op afspraak. Neem warme kleding mee, ook in de zomer. Let op: bij dichte bewolking gaat het niet door, en vanaf de kust rijd je er drie kwartier heen over smalle wegen.

In Szenna in Somogy staat een kerk met een beschilderd plafond uit 1785

In Szenna, 10 kilometer ten zuiden van Kaposvár, ligt een museumdorp met boerderijen, schuren en stallen rond een gereformeerde kerk uit 1785. Het houten cassetteplafond van die kerk is met honderden beschilderde vakjes versierd, elk met een eigen bloemmotief. Entree kost rond de 1.500 forint en het is van april tot oktober van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 18.00 uur. Reken op anderhalf uur. In het weekend zijn er demonstraties van pottenbakken en brood bakken in de oude oven. Vanaf de kust bij Balatonboglár rijd je er 40 kilometer heen, drie kwartier.

Kaposvár in Somogy ligt vijftig kilometer van het water

De provinciehoofdstad Kaposvár ligt in het binnenland en heeft een negentiende-eeuws centrum rond het Kossuth-plein, met een voetgangersstraat, een theater uit 1911 en het museum rond de schilder Rippl-Rónai József, die hier zijn villa had. Die villa op de heuvel is apart te bezoeken en staat nog ingericht zoals hij hem gebruikte. Het museum kost rond de 2.000 forint en is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 18.00 uur; reken op twee uur voor stad en museum samen. Dit is de plek voor een regendag, want aan de kust is bij slecht weer weinig te doen. Halverwege, in Igal, ligt bovendien een thermaalbad met water van rond de 40 graden voor 2.500 tot 4.000 forint per dag.

Praktisch voor je reis naar Somogy

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur op Boedapest; vanaf daar rijd je 120 tot 190 kilometer, anderhalf tot twee uur, of je neemt de trein die langs de hele zuidoever stopt, van Siófok via Zamárdi en Balatonlelle tot Fonyód. Hongarije betaalt met de forint en niet met de euro. Voor de snelweg heb je een elektronisch vignet nodig van rond de 6.000 forint voor tien dagen. Juni tot augustus geeft 25 tot 32 graden en dan is het aan de kust vol; in mei, september en begin oktober is het 18 tot 25 graden en zijn de badplaatsen rustig, al sluit dan een deel van de strandbaden. Ten westen van Fonyód ligt het moerasgebied Kis-Balaton, waar volgens de nationaalparkdienst ruim tweehonderdvijftig vogelsoorten zijn geteld.