Cultuur, natuur en rust in Osijek-Baranja in het oosten van Kroatië

Dit is de vlakste hoek van Kroatië

Slavonië en Baranja in het uiterste oosten liggen op ongeveer 90 meter boven zeeniveau, tussen de Drava en de Donau, en bestaan vrijwel volledig uit akkerland van de Pannonische vlakte. Van Zagreb rijd je er in ongeveer drie uur naartoe over 280 kilometer. Er is hier geen zee en geen berg, en dat houdt het rustig en goedkoop. Dit artikel behandelt de steden, de barokke vesting, de wijnkelders en het moerasgebied, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

De Tvrđa in Osijek is achttiende-eeuws en compleet

Aan de Drava ligt de Tvrđa, de vestingwijk die de Habsburgers vanaf 1712 in baksteen aanlegden op de plek van de Ottomaanse vesting, met kazernes, pleinen en een pestzuil uit 1729. Anders dan bij veel vestingsteden zijn de gebouwen er nog vrijwel allemaal. Rondlopen is gratis en kan dag en nacht; de musea erbinnen vragen enkele euro's en zijn van dinsdag tot zondag open. Reken op twee uur. In de zomeravonden zitten de terrassen op de pleinen vol, want een groot deel van de studentenbars van de stad zit hier.

Osijek rijdt sinds 1884 met de tram

De eerste tramlijn van Kroatië werd hier in 1884 met paarden gereden en rijdt sinds 1926 elektrisch. De lijn verbindt de Tvrđa met het negentiende-eeuwse Gornji grad en de kathedraal, en een rit kost minder dan een euro. De Sint-Pieter-en-Paulskathedraal is neogotisch, uit 1898, en heeft een toren van ruim 90 meter, de op een na hoogste van het land. Ze is overdag gratis toegankelijk. Aan gevels in de stad zijn nog altijd inslagen te zien uit de oorlog van 1991 tot 1995, toen de stad maandenlang onder vuur lag.

Over de rivier ligt een voetgangersbrug naar het bos

De Hangbrug voor voetgangers en fietsers verbindt het centrum met de overkant van de Drava, waar het stadsbos en het strandje Copacabana liggen. Oversteken kost niets en duurt vijf minuten. Aan de kade loopt een promenade van enkele kilometers waar de stad 's avonds wandelt. Fietsverhuur zit in het centrum vanaf ongeveer 10 euro per dag, en het is hier zo vlak dat een tocht van 30 kilometer nauwelijks inspanning kost.

Kopački rit bij de riviermonding is een van de grootste moerassen van Europa

Waar de Drava in de Donau uitkomt, ligt Kopački rit, een binnendelta van ongeveer 23.000 hectare die bij hoogwater onderloopt. Er zijn volgens de parkbeheerder meer dan 280 vogelsoorten vastgesteld, waaronder zeearenden en zwarte ooievaars. Entree kost rond de 10 euro, een boottocht van een uur ongeveer 15 euro extra, en het park is dagelijks open. Voorjaar en najaar zijn de beste perioden. Let op: in de zomer staan er wolken muggen boven het water, dus lange mouwen en middel zijn hier geen overdrijving.

De wijnkelders zijn in de lösswand uitgegraven

In Baranja ten noorden van de Drava ligt de lössrug van de Bansko brdo, waarin al eeuwen kelders zijn uitgegraven; in Zmajevac staan de gat-kelders met rijen deuren naast elkaar in de holle weg. De streek staat vooral bekend om de droge witte wijn van de graševina-druif. Een proeverij kost 15 tot 25 euro per persoon en duurt anderhalf uur; reserveren is nodig, want de meeste kelders zijn kleine familiebedrijven zonder vaste openingstijden. In de kelder is het het hele jaar rond de 12 graden, dus neem een trui mee.

Het eten is zwaarder en scherper dan aan de kust

De streekkeuken draait om paprikapoeder, riviervis en varken: fiš paprikaš die uren op houtvuur trekt en kulen, de gedroogde worst die met paprika op smaak wordt gebracht en maanden rijpt. Een maaltijd in een dorpsrestaurant in Karanac of Kopačevo kost 10 tot 18 euro per persoon, aanzienlijk minder dan aan de Adriatische kust. De fiš wordt vaak per pan voor twee personen geserveerd. Wie niet tegen pittig kan, moet dat vooraf zeggen, want de standaardversie is scherp.

In Đakovo staat een kathedraal met een stoeterij ernaast

Op ongeveer 50 kilometer ligt Đakovo, met een neoromaanse kathedraal uit 1882 met twee torens van 84 meter, in baksteen gebouwd in opdracht van bisschop Strossmayer. In hetzelfde plaatsje staat een stoeterij die al sinds het begin van de zestiende eeuw lipizzaners fokt. De kathedraal is gratis en overdag open; de stoeterij vraagt enkele euro's en is van dinsdag tot zondag te bezoeken. Reken op een halve dag inclusief de rit. De rijtuigdemonstraties gaan alleen in het seizoen door en bij droog weer.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in twaalf tot veertien uur via Duitsland, Oostenrijk en Hongarije; vliegen kan op Zagreb of op Boedapest, met daarna drie uur rijden. Vukovar aan de Donau, met zijn oorlogsgeschiedenis en de watertoren als monument, ligt op 35 kilometer van Osijek. Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro en op de snelwegen geldt tol. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 20 tot 28 graden. In juli en augustus loopt het op naar boven de 33 graden zonder verkoelende zeewind, en in de winter zakt het onder nul met mist die dagen kan blijven hangen. September en oktober zijn tegelijk het wijnseizoen.