Bezoek Lublin-stad, Majdanek en renaissancearchitectuur

Lublin ligt op 170 kilometer van Warschau en wordt vaak overgeslagen

Lublin in het oosten van Polen telt ruim driehonderdduizend inwoners en heeft een oude kern die de Tweede Wereldoorlog grotendeels heeft doorstaan. Met de trein ben je er vanaf Warschau in ruim twee uur. Tegelijk ligt met Majdanek aan de rand van de stad een van de best bewaarde voormalige concentratiekampen van Europa. Dit artikel behandelt beide, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

De oude stad is in Lublin-renaissance opgebouwd

Na een stadsbrand in de zestiende eeuw werd de kern herbouwd in een stijl met sierlijke gevels en gewelven die naar deze streek is genoemd, de Lublin-renaissance. De veertiende-eeuwse Krakauer Poort en het Marktplein staan er nog, net als de Trinitariërtoren, die je voor enkele zloty beklimt. Rondlopen is gratis en kost een tot twee uur. De huizen zijn in de afgelopen decennia gerestaureerd, waardoor de gevels felgekleurd zijn. In de stad werd in 1569 de Unie van Lublin getekend, die Polen en Litouwen tot één staat maakte, en daarvoor staat op het Litouwse plein een monument. De Sint-Janskathedraal, gewijd aan Johannes de Doper en oorspronkelijk een jezuïetenkerk, heeft een beschilderd gewelf dat een koepel suggereert die er niet is.

In het kasteel staat een gotische kapel met Byzantijnse fresco's

Op de heuvel boven de oude stad staat het kasteel van Lublin, waarin de Heilige Drie-eenheidskapel uit 1418 zit met muurschilderingen in oosters-orthodoxe stijl, aangebracht door schilders uit Roethenië in een gotische ruimte. Die combinatie komt vrijwel nergens anders voor. Entree kost 20 tot 30 zloty, ongeveer 5 tot 7 euro, en het kasteel is van dinsdag tot zondag open. Reken op anderhalf uur. Het gebouw diende in de negentiende en twintigste eeuw als gevangenis, ook tijdens de bezetting, en daarover is een aparte tentoonstelling.

Onder de oude stad loopt een route van bijna driehonderd meter

Onder de huizen aan het Marktplein liggen kelders uit de veertiende tot zeventiende eeuw die aan elkaar zijn geschakeld tot de Lubelska Trasa Podziemna, een ondergrondse route van ongeveer 280 meter met maquettes over de stadsgeschiedenis. Entree kost 12 tot 20 zloty en het bezoek gaat met een gids op vaste tijden, doorgaans van dinsdag tot zondag. Het is er rond de 12 graden. Reken op een uur. Let op dat de gangen laag en smal zijn; met claustrofobie of een kinderwagen is dit niets.

Majdanek aan de stadsrand is gratis toegankelijk

Op ongeveer drie kilometer van het centrum ligt het terrein van Majdanek, waar tussen 1941 en 1944 tienduizenden mensen zijn omgekomen, voor een groot deel Joodse gevangenen. Doordat het kamp snel werd bevrijd, zijn de barakken, de wachttorens en het crematorium bewaard gebleven, met aan het einde van het terrein een mausoleum waaronder as van de slachtoffers ligt. Toegang is gratis en het terrein is dagelijks open, terwijl het bezoekerscentrum doorgaans van dinsdag tot zondag open is. Reken op drie uur. De beheerder adviseert het bezoek niet voor kinderen onder de veertien jaar. Fotograferen mag beperkt en op het terrein gelden gedragsregels die bij de ingang staan.

De verdwenen Joodse wijk wordt in de Grodzka-poort gedocumenteerd

De wijk waar voor 1939 tienduizenden Joodse inwoners woonden, ongeveer een derde van de stadsbevolking, is tijdens de bezetting volledig gesloopt. Waar die stond, ligt nu een parkeerterrein en een weg. In de Grodzka-poort, die de christelijke en de Joodse stad ooit verbond en die nu het centrum Poort NN huisvest, worden namen, foto's en verhalen van die bewoners verzameld en getoond. Toegang is gratis of kost enkele zloty en het is doorgaans van maandag tot vrijdag open. Buiten hangen lichtjes en klinken opnames op de plek van de verdwenen straten, als herinnering aan de Holocaust in deze stad.

Op 90 kilometer staat met Zamość een complete renaissancestad

Ten zuidoosten ligt Zamość, dat vanaf 1580 in één keer volgens een Italiaans stadsplan van Bernardo Morando werd gebouwd in opdracht van kanselier Jan Zamoyski, met een raster van straten, een centraal plein met arcades en vestingwerken eromheen. Sinds 1992 staat de stad op de werelderfgoedlijst. Rondlopen is gratis en de torens en het museum vragen enkele zloty. Met de auto ben je er in ruim een uur en met de bus in anderhalf. Voor wie de renaissancearchitectuur van deze streek wil zien, is dit een vollediger voorbeeld dan Lublin zelf.

Buiten de stad ligt een openluchtmuseum van 27 hectare

Aan de rand van de stad zijn in het Openluchtmuseum van het Lublinse platteland tientallen boerderijen, molens en een kerk uit de omliggende dorpen heropgebouwd op een terrein van ongeveer 27 hectare, ingericht zoals ze er in de negentiende eeuw bij stonden. Entree kost 20 tot 30 zloty en het is van april tot november dagelijks open, in de winter beperkt. Reken op twee tot drie uur, want het terrein is groot en je loopt er al gauw drie kilometer. In het weekend zijn er ambachtsdemonstraties.

Praktisch

Vanaf Warschau rijd je in tweeënhalf uur of neem je de trein in ruim twee uur voor 40 tot 70 zloty. Vanuit Nederland vlieg je in twee uur op Warschau, en er is ook een klein vliegveld bij de stad. Polen betaalt met de zloty en niet met de euro, al kun je vrijwel overal pinnen. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 18 tot 26 graden. In juli en augustus is het warm en zijn er stadsfestivals op het Theaterplein en in de oude stad; in de winter vriest het en zijn de dagen kort, maar dan is het in de musea rustig.