Zoutpannen, gestreepte huisjes en ovos moles rond Aveiro

De zoutpan bij de stad is een openluchtmuseum en kost niets

Volgens de gemeente ligt aan de rand van Aveiro de Marinha da Troncalhada, een werkende zoutpan die tot ecomuseum is omgevormd. Het is geen gebouw maar een terrein in de open lucht, met informatieborden langs de bassins, en u kunt er op eigen gelegenheid doorheen lopen zonder toegangsprijs. Wat u ziet is het ambachtelijke proces: het water wordt in stappen door steeds ondiepere bassins geleid tot het zout achterblijft. De flor de sal, de fijne kristallaag die bovenop drijft, wordt met de hand afgeschept. Er is zout ter plekke te koop, en een rondleiding met een medewerker van het stadsmuseum kan op aanvraag vanaf zes personen.

De gestreepte huisjes waren opslagschuren voor vissers

De palheiros van Costa Nova zijn niet als vakantiehuisjes bedacht. Ze ontstonden in de negentiende eeuw als schuren waarin vissers uit Ílhavo hun netten en materiaal opborgen, nadat de havenmond van Aveiro aan het begin van die eeuw was vastgelegd. De eerste kleuren waren okerrood en zwart. Toen de vissersfamilies er in de loop van de twintigste eeuw ook gingen wonen, werden de gevels in brede strepen van ongeveer een halve meter breed geschilderd in rood, blauw, groen en geel, en dat had een praktische reden: op afstand herkenbaar, zichtbaar bij mist en onderscheidend per familie. Wat nu een fotogeniek rijtje is, was ooit een adressysteem. Het rijtje langs de lagune loopt over ongeveer een kilometer, dus reken op een half uur slenteren.

Let bij ovos moles op het keurmerk

Ovos moles zijn de streeklekkernij van Aveiro: eierdooier met suiker in een dun ouwelvormpje, vaak in de vorm van schelpen, vissen en tonnetjes. Het recept gaat terug op de kloosters van de stad, waar het eiwit werd gebruikt om habijten te stijven en de dooiers overbleven. Ze zijn beschermd met een geografische aanduiding, wat betekent dat alleen bakkers die zich aan het recept en de streek houden ze zo mogen noemen. In de praktijk zit het verschil in de dooier. Zaken zonder dat keurmerk werken met een goedkopere vulling die zoeter en vlakker smaakt. Kijk dus naar het zegel op de doos of aan de toonbank. Een doosje kost afhankelijk van de grootte grofweg vijf tot twaalf euro en is drie tot vier dagen houdbaar, want er zit geen conserveermiddel in.

De moliceiro voer vroeger niet voor toeristen

De kleurrijke platbodems op de kanalen zijn oorspronkelijk werkboten waarmee zeewier uit de lagune werd gehaald, dat als mest op het land ging, en waarmee zout werd vervoerd. Hun vlakke bodem is daarvoor gemaakt, want de lagune is op veel plekken ondiep. Tegenwoordig varen ze rondjes van ongeveer drie kwartier door de stadskanalen, voor grofweg 13 tot 15 euro per persoon. Kijk op de beschilderde panelen aan de boeg en de spiegel: die dragen van oudsher taferelen met spottende of ronduit schuine onderschriften, een traditie die er nog steeds op staat. De meeste bezoekers varen eroverheen zonder het te zien.

Het stadsmuseum zit in een klooster

Het Museu de Aveiro is gevestigd in het voormalige dominicanenklooster waar prinses Joana, de dochter van koning Alfons V, haar laatste jaren doorbracht. Haar graftombe van veelkleurig marmer is het bekendste stuk van de verzameling. Het is van dinsdag tot en met zondag open van 10.00 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 18.00 uur, met een middagsluiting die veel bezoekers verrast. Op maandag is het dicht, net als op 1 januari, 1 mei en 25 december. Er is een gecombineerd kaartje van 10 euro dat toegang geeft tot alle stedelijke musea van Aveiro.

Bij São Jacinto ligt een duingebied achter de lagune

Ongeveer twintig kilometer van Aveiro, aan de andere kant van de lagunemonding, ligt het natuurreservaat van Sao Jacinto met duinen, dennenbos en zoetwaterplassen tussen de lagune en de oceaan. Er lopen gemarkeerde paden doorheen en er staan vogelkijkhutten. De praktische kant bepaalt de dag: u komt er met de veerboot vanaf Forte da Barra, en de dienstregeling is beperkt. Reken vanuit het centrum van Aveiro met de bus en de boot op ongeveer een uur enkele reis. Het gebied heeft geen horeca, dus neem water en eten mee.

BioRia is een fietsgebied en geen bezienswaardigheid

Bij Estarreja, ongeveer twintig kilometer noordelijk, ligt BioRia, een natuurproject dat in 2005 werd opgezet om de lagune te beschermen en het gebied voor bewoners toegankelijk te maken. Het bestaat uit een netwerk van wandel- en fietsroutes langs de kreken en rijstvelden. Bij het bezoekerscentrum in Salreu kunt u een verrekijker lenen en fietsen of kajaks huren. Dat centrum is doordeweeks van 15.00 tot 19.30 uur open en in het weekend en op feestdagen van 9.00 tot 12.00 uur en van 15.30 tot 19.30 uur. Let op die middagsluiting doordeweeks: voor drie uur staat u voor een dichte deur.

Aveiro is vlak en dat maakt de fiets logisch

De stad ligt aan een lagune en heeft nauwelijks hoogteverschil, wat haar tot een van de weinige Portugese steden maakt waar fietsen vanzelfsprekend is. Er is een gemeentelijk systeem met leenfietsen en er lopen vrijliggende paden richting de kust. Van het centrum naar Costa Nova is het ongeveer tien kilometer over vlak terrein, met een deel langs het water. Dat is met de fiets drie kwartier en met de bus een halfuur. In de zomer waait het aan de kust vrijwel altijd uit het noorden, dus plan de heenweg met de wind mee als u dat kunt.

Wanneer u gaat

Mei, juni en september geven met 20 tot 25 graden het aangenaamste weer om te fietsen en te wandelen. Het zeewater blijft hier ook in de zomer koel, rond de 17 tot 19 graden, want de Atlantische stroming langs deze kust is koud; dat verrast wie Zuid-Portugal gewend is. De zoutwinning loopt van ongeveer juni tot september, dus dat is de periode waarin u de zoutpannen in bedrijf ziet in plaats van als leeg landschap. Van november tot en met maart is het zacht maar nat, met veel regen aan deze kust, en dan zijn het museum en de stadskanalen wat overblijft.