Kastelen, natuur en betaalbare vakanties in Tsjechië

Tsjechië heeft volgens de erfgoeddienst ruim tweeduizend kastelen en ruïnes

Op een oppervlakte van ongeveer 79.000 vierkante kilometer staan in Tsjechië meer dan tweeduizend burchten, sloten en ruïnes, wat het land een van de hoogste dichtheden van Europa geeft. Vrijwel elk dal in Bohemen en Moravië heeft er een. Daarbij komt dat de prijzen aanzienlijk onder het West-Europese niveau liggen. Dit artikel behandelt de streken, de kosten en de praktische kant, met entreeprijzen, seizoenen en reistijden.

Kastelen zijn hier vooral van april tot oktober open

De meeste kastelen zijn alleen in het zomerhalfjaar te bezoeken en zijn op maandag gesloten. Buiten dat seizoen kun je meestal wel het terrein op, maar niet naar binnen. Entree kost 150 tot 400 kronen, omgerekend 6 tot 16 euro, en bijna overal gaat het met een rondleiding op vaste tijden. Voor de bekendste burchten neem je vooraf online een tijdslot; in juli en augustus is dat geen overbodige luxe, want de rondleidingen zijn dan uren vooruit vol en je staat anders voor niets voor de poort.

De Praagse Burcht geldt als het grootste kasteelcomplex ter wereld

De burcht boven Praag beslaat ongeveer 70.000 vierkante meter en wordt daarmee als het grootste aaneengesloten kasteelcomplex ter wereld gerekend. Er staan de gotische Sint-Vituskathedraal, paleizen en het Gouden Straatje met kleine huisjes tegen de muur. Een kaartje voor de gebouwen kost 250 tot 450 kronen; over het terrein lopen is gratis. Het complex is dagelijks open, met kortere tijden in de winter; reken op een halve dag. Ga voor negen uur naar boven, want daarna staan er rijen bij de veiligheidscontrole. Onder de burcht ligt de Karelsbrug, gebouwd in opdracht van Karel IV, keizer van het Heilige Roomse Rijk. Op een half uur rijden staat Karlštejn, de burcht die hij als schatkamer liet bouwen, en bij Benešov ligt Konopiště, het jachtslot van Franz Ferdinand.

Český Krumlov is sinds 1992 werelderfgoed

Op 180 kilometer ten zuiden van Praag ligt Český Krumlov in een lus van de Moldau, met een kasteelcomplex op de rots erboven; sinds 1992 staat het bij UNESCO op de lijst. Het kasteel heeft een barok theater uit 1766 met de originele decors en machinerie, een van de weinige ter wereld die zo bewaard zijn; dat is alleen met een aparte rondleiding en in kleine groepen te bezoeken, dus reserveer vooruit. In het hoogseizoen is het stadje overdag vol met dagbezoekers uit Praag; blijf slapen, dan heb je het 's avonds vrijwel voor jezelf. Verderop in Zuid-Bohemen staat Hluboká, een wit kasteel in Engelse stijl, voor rond de 250 kronen.

De Sněžka haalt 1.603 meter

In het noordoosten ligt het Krkonoše, in het Nederlands het Reuzengebergte, op de grens met Polen, met de Sněžka van 1.603 meter als hoogste top; er gaat een kabelbaan naartoe. Boven de boomgrens ligt een hoogvlakte met veen en arctische planten die er sinds de ijstijd staan. Een kabelbaanretour kost 400 tot 600 kronen en wandelen is gratis. Let op dat het weer hier snel omslaat en dat er boven de boomgrens geen enkele beschutting is. In de winter is dit een skigebied met dagpassen van 800 tot 1.200 kronen, aanzienlijk goedkoper dan in de Alpen. Westelijker liggen het Jizera-gebergte met Bedřichov en de Smědava-route en het Ertsgebergte met de Klínovec van 1.244 meter en Boží Dar, het hoogstgelegen stadje van Midden-Europa.

In Zuid-Moravië liggen de wijnstreken

Zuid-Moravië levert het grootste deel van de Tsjechische wijn, vooral witte van Veltliner en Riesling. Er lopen fietsroutes van in totaal duizenden kilometers tussen de dorpen door, langs rijen kleine wijnkelders die in de lösswand zijn uitgegraven, onder meer bij Velké Pavlovice en in de Slovácko-streek. Een proeverij kost 150 tot 400 kronen en de meeste kelders werken op afspraak. Onder de Pálava-heuvels ligt Mikulov, waar in september het Pálava-wijnfestival wordt gehouden. In dezelfde hoek ligt het cultuurlandschap van Lednice en Valtice met twee kastelen en aangelegde parken, sinds 1996 werelderfgoed; entree per kasteel is rond de 250 kronen. Bij Brno, met de Špilberk-burcht, de markt Zelný trh en de Sint-Pieter-en-Paulus-kathedraal, ligt de Moravische Karst met de Punkva-grotten en de Macocha-afgrond van 138 meter diep.

Nergens wordt per hoofd meer bier gedronken

Tsjechië staat al decennia bovenaan in de wereldwijde bierconsumptie per inwoner. In Plzeň in het westen wordt sinds 1842 het bier gebrouwen dat de naam pils aan de stijl gaf, en die brouwerij is te bezoeken. Een rondleiding kost rond de 350 kronen en duurt anderhalf uur, met een proef uit een houten vat in de kelders. In een gewone kroeg kost een halve liter 40 tot 70 kronen, ongeveer 2 tot 3 euro, en een maaltijd 200 tot 350 kronen. In Karlovy Vary, de kuurstad in het westen, drink je in plaats daarvan het bronwater uit een platte beker met een tuit.

Het Boheems Paradijs is een stenen stad

Bij Turnov en Jičín ligt het Boheems Paradijs, in het Tsjechisch Český ráj, een gebied van zandstenen rotstorens waartussen paden en trappen door lopen; het is sinds 2005 UNESCO-geopark en het oudste beschermde landschap van het land. Wandelen is gratis en de routes zijn 5 tot 15 kilometer, met ladders en smalle doorgangen. In het zuidwesten ligt het Nationaal Park Šumava, het Boheemse Woud, met het Lipnomeer waar in de zomer gezwommen en gezeild wordt, en bij Třeboň ligt een landschap van middeleeuwse visvijvers waar karpers worden gekweekt.

Reken op kronen en op een vignet voor de snelweg

Het land is geen deel van de eurozone, dus je betaalt met kronen. Pinnen kan overal, maar wissel geen geld bij straatkantoren die nul procent commissie beloven, want die rekenen een slechte koers; gebruik een bank of een geldautomaat van een bank. Voor de snelwegen heb je een elektronisch vignet nodig dat je online koopt; een tiendaags vignet kost rond de 270 kronen. In de steden geldt betaald parkeren met gekleurde zones, waarvan de blauwe alleen voor bewoners zijn en waar een fout geparkeerde auto binnen een uur een wielklem krijgt.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in acht tot elf uur, afhankelijk van de streek; vliegen op Praag duurt anderhalf uur en er rijden treinen vanuit Duitsland. Ook vanuit Oostenrijk en Polen ben je er zo, want de grenzen liggen dicht bij de wijn- en berggebieden. Binnen het land zijn treinen en bussen goedkoop: een rit van twee uur kost 150 tot 300 kronen. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 18 tot 26 graden. In juli en augustus is het in de hoofdstad en bij de bekendste kastelen het drukst. Van november tot maart zijn veel kastelen dicht, maar dan zijn de bergen en de steden juist rustig en goedkoop.