Industriële geschiedenis en natuur in Ústí nad Labem

Deze streek was in de jaren tachtig het meest vervuilde deel van Europa

De bruinkoolwinning en de chemische fabrieken maakten het gebied tot een van de zwaarst belaste van het continent; sinds 1990 zijn de vuilste installaties gesloten en de open groeves deels omgevormd tot meren. Dat verleden bepaalt het landschap nog. Dit artikel behandelt de streek, met entreeprijzen, afstanden en openingstijden.

Een deel van de bruinkoolgroeves is nu een meer

Waar tot in de jaren negentig bruinkool werd afgegraven, liggen nu meren die als recreatiegebied zijn ingericht; de grootste is enkele vierkante kilometers groot. Toegang is gratis en parkeren kost 50 tot 100 kronen. Er zijn stranden en fietspaden rond de oevers. Let op: enkele oude terreinen zijn niet stabiel en afgezet; blijf op de aangelegde paden.

Elders wordt nog steeds afgegraven

In het westen van de regio draaien nog dagbouwmijnen waar bruinkool voor de energiecentrales wordt gewonnen; er zijn uitzichtpunten langs de rand. Kijken is gratis. Bij enkele mijnen zijn rondleidingen te boeken voor 200 tot 400 kronen, op afspraak. De machines zijn honderden meters lang; dat schaalverschil is de reden om er te gaan kijken, en het legt uit waarom hele dorpen zijn verdwenen.

De vestingstad in het zuiden was tussen 1941 en 1945 een getto

Die achttiende-eeuwse vesting werd door de nazi's gebruikt als doorgangskamp; tienduizenden gevangenen werden er vastgehouden voordat ze naar de vernietigingskampen gingen. Entree tot het herdenkingscentrum kost 200 tot 350 kronen, dagelijks van 9.00 tot 18.00 uur. Reken op een halve dag voor het getto en de kleine vesting samen. Voor kinderen onder een jaar of twaalf is dit te zwaar.

Het vulkanische middengebergte ligt tussen de fabrieken en de rivier

Tussen de industriesteden liggen kegelvormige heuvels die vulkanische restanten zijn; de hoogste meet rond de 837 meter. Toegang is gratis. Op die hoogste top staat een weerstation dat volgens het meteorologisch instituut de winderigste plek van het land meet. Vanaf het dorp klimt u 500 hoogtemeters over 4 kilometer; reken op twee uur omhoog.

De rivier heeft zich hier door het zandsteen gesneden

Ten noorden van de stad loopt de rivier door een kloof met wanden van 200 tot 300 meter; er lopen paden en een spoorlijn langs. Wandelen is gratis. Reken op routes van 5 tot 15 kilometer. Vanaf de stad varen in het seizoen boten door de kloof naar de Duitse grens voor 300 tot 600 kronen. De trein volgt dezelfde route en kost 60 tot 120 kronen.

Het kasteel op de rots boven de rivier inspireerde een componist

Die burcht uit de veertiende eeuw staat op een basaltrots van rond de 100 meter boven het water; een Duitse componist zou er in 1842 het decor voor een opera hebben gevonden. Entree kost 100 tot 180 kronen, van april tot oktober van 10.00 tot 18.00 uur. Reken op anderhalf uur. Vanaf het centrum bent u er in 20 minuten met de bus, of in drie kwartier lopen langs de kade.

Het stadsmuseum vertelt het verhaal van de verdwenen bevolking

De streek was tot 1945 overwegend Duitstalig; na de oorlog werd vrijwel de hele bevolking verdreven en kwamen er nieuwkomers uit het binnenland en Slowakije. Entree kost 80 tot 150 kronen, van dinsdag tot zondag van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur. Dat verhaal verklaart waarom veel dorpen in de bergen leegstaan of verdwenen zijn en waarom er weinig oude families wonen.

De wijnstreek bij de rivier is een van de kleinste van het land

Rond een stadje aan de rivier liggen wijngaarden op zuidhellingen; het is samen met Moravië een van de twee wijngebieden van Tsjechië. Een proeverij kost 150 tot 350 kronen en gaat vaak op afspraak. In dat stadje staat een kathedraal op een heuvel en een barokke binnenstad. Reken op een halve dag; met de trein bent u er in 25 minuten vanaf de hoofdstad van de regio.

De stad zelf is na 1945 grotendeels herbouwd

De binnenstad werd in 1944 en 1945 gebombardeerd omdat er chemische fabrieken lagen; wat er nu staat is grotendeels naoorlogs. Rondlopen is gratis. Aan het centrale plein staan enkele bewaarde panden en een kerk waarvan de toren scheef staat door een bominslag. Reken op een uur voor het centrum; de reden om hier te zijn is de natuur eromheen.

Praktisch

Vanuit Nederland rijdt u in acht tot tien uur; deze streek ligt vlak bij de Duitse grens. Met de trein bent u vanuit Dresden in een uur en vanuit Praag in anderhalf uur. Tsjechië betaalt met de kroon en op de snelweg hebt u een digitaal vignet nodig. Mei tot september geeft 18 tot 27 graden. Overnachten is hier goedkoper dan waar ook in het land, met kamers vanaf 800 kronen.