Strand, rotsklimmen en cultuur op Bornholm met kinderen

Bornholm is een rots in de Oostzee met een zandstrand eraan

Bornholm ligt ongeveer 150 kilometer ten oosten van het Deense vasteland, dichter bij Zweden en Polen dan bij Kopenhagen, en meet zo'n 590 vierkante kilometer. Het noorden bestaat uit graniet met kliffen, het zuiden uit fijn wit zand. Voor gezinnen betekent dat: klimmen en strand op één eiland, met een half uur rijden ertussen. Dit artikel zet op een rij wat er met kinderen te doen is, met afstanden, prijzen en het seizoen.

Dueodde heeft het fijnste zand van Denemarken

Aan de zuidpunt ligt Dueodde, een strand van meerdere kilometers met zand dat zo fijn is dat het vroeger voor zandlopers werd gebruikt. Het water loopt geleidelijk af en is in juli en augustus rond de 18 tot 20 graden. Achter het strand liggen duinen en dennenbos, en er staat een vuurtoren van bijna 48 meter, de hoogste van Scandinavië, met een trap van ruim 190 treden naar boven voor enkele euro's. Houd er rekening mee dat er bij het strand nauwelijks horeca staat en dat je vanaf de parkeerplaats nog een stuk door het bos loopt; neem je spullen in één keer mee.

De rotsen bij Hammeren zijn de tegenpool

De noordpunt bestaat uit graniet dat tot ruim 20 meter uit zee oprijst. Bij Hammeren en in de oude steengroeves zitten klimroutes, en er zijn aanbieders die met begeleiding en materiaal werken vanaf ongeveer 40 euro per persoon, doorgaans vanaf een jaar of acht. Wie niet klimt, wandelt: over de kop van Hammeren lopen paden met uitzicht over zee en naar Zweden bij helder weer. Reken op een ronde van 5 tot 7 kilometer met wat klim. De rotsen zijn glad bij regen en er staan geen hekken langs de rand, dus houd kleine kinderen dichtbij.

Hammershus is de grootste burchtruine van Noord-Europa

Hammershus werd rond 1250 gebouwd op een rots van 74 meter boven zee en beslaat ruim 5 hectare; volgens de Deense monumentenzorg is het daarmee de grootste middeleeuwse vestingruïne van Noord-Europa. Het terrein is vrij toegankelijk en gratis; er is een bezoekerscentrum met tentoonstelling. Voor kinderen werkt dit goed omdat je er echt tussen de muren doorloopt in plaats van langs een touw. Reken op anderhalf uur. Het ligt op ongeveer 10 kilometer van Allinge en is met de fiets over het kustpad te bereiken, al is dat traject heuvelachtig.

De rondkerken zijn uniek in Europa

Bornholm heeft vier witte rondkerken uit de 12e eeuw, waarvan die van Osterlars de grootste en oudste is, met een middenpijler van bijna 6 meter doorsnede. Ze dienden als kerk én als vesting: de bovenste verdieping was schuilplaats bij aanvallen vanaf zee. Dat verhaal maakt ze voor kinderen interessanter dan een gewone kerk; er zit een steile trap in de muur naar de verdedigingsverdieping. Entree is enkele euro's per kerk. Alle vier liggen ze binnen een straal van 15 kilometer en zijn ze op één ochtend te combineren met de fiets.

Almindingen is het bos in het midden

Almindingen beslaat ongeveer 6.000 hectare en is daarmee een van de grootste bossen van Denemarken. Er lopen wandel- en fietspaden, en er is een rotskloof met een lange trap tussen de wanden door, ontstaan langs een breuk in het graniet. Sinds 2012 leven er weer wisenten in een omheind deel van het bos, na eeuwen afwezigheid; er is een uitkijkplatform waar je ze bij geluk ziet. Neem een verrekijker mee, want de kudde is klein en het gebied groot. Houd er rekening mee dat een waarneming allesbehalve zeker is.

Fietsen is hier het vervoer

Bornholm heeft ruim 230 kilometer fietsroute, waarvan een groot deel over voormalige spoorlijnen loopt en dus vlak is. De kustroute rond het eiland telt ongeveer 105 kilometer en is in drie tot vier dagen te doen met kinderen, of in stukken vanaf één basis. Huurfietsen kosten rond de 12 tot 18 euro per dag, elektrisch meer; aanhangers en kinderzitjes zijn overal te huur. Het noorden is heuvelachtig, het zuiden vlak, dus met jonge kinderen begin je in het zuiden. Denemarken betaalt met kronen, ongeveer 7,5 kroon per euro.

Vissersdorpen, rokerijen en zeehonden

Langs de kust liggen de rokerijen met hun witte schoorstenen, waar haring boven elzenhout wordt gerookt; de klassieker heet Sol over Gudhjem, gerookte haring op roggebrood met een rauwe eierdooier, voor rond de 12 euro. Gudhjem en Svaneke zijn de mooiste dorpen. Rond het eiland leven grijze zeehonden, die je met wat geluk vanaf de rotsen of vanaf een boottocht ziet. Vanaf Gudhjem varen boten naar Christianso, een eilandje op ongeveer een uur varen met een vesting uit 1684 en zo'n negentig inwoners; dat is met kinderen een van de leukste dagen van de week.

Praktisch en wanneer je gaat

Bornholm bereik je met de veerboot vanaf Ystad in Zweden in ongeveer 80 minuten, of vanaf Kopenhagen met een gecombineerde bus- en boottocht. Vanuit Nederland is het met de auto ruim tien uur rijden plus de overtocht. Boek de veerboot in de zomer ver vooruit, want de sneldienst zit vol. Juni tot half augustus is het seizoen: alles open, water op zijn warmst en de rokerijen draaien. Mei en september zijn rustiger en goedkoper, maar dan sluiten al enkele attracties. Houd er rekening mee dat het eiland buiten die maanden erg stil is en dat veel horeca van november tot maart dicht is.