Fietsen op Bornholm over goed onderhouden paden door natuur en dorp

De fietspaden van Bornholm liggen op oude spoorlijnen

Het eiland had tot 1968 een spoornet, en toen dat verdween zijn de tracés omgebouwd tot fietspaden. Daardoor ligt er nu een netwerk van ruim 200 kilometer dat grotendeels los van de autoweg loopt, met flauwe hellingen en asfalt of fijn grind. Dat verklaart waarom dit eiland van ongeveer 590 vierkante kilometer als fietsbestemming zo goed werkt. Dit artikel gaat over de routes, de ondergrond en waar je tegenaan loopt.

Het noorden is heuvelachtig, het zuiden vlak

Bornholm bestaat in het noorden uit graniet dat steil naar zee afloopt, met kliffen tot enkele tientallen meters. Naar het zuiden toe wordt het zandsteen en zand, en daar is het vlak. Midden op het eiland ligt bij Aakirkeby en Østerlars de bekendste van de vier rondkerken, een witte vesting-kerk uit de twaalfde eeuw met muren van bijna 2 meter dik. Voor de planning betekent het hoogteverschil: de noordelijke helft vraagt versnellingen en levert klimmetjes van 50 tot 100 hoogtemeters achter elkaar op, de zuidelijke helft rijd je met elke fiets. Wie met kinderen komt of weinig traint, begint in het zuiden en houdt het noorden voor een losse dag.

De ronde om het eiland is ongeveer 105 kilometer

De kustroute volgt vrijwel de hele omtrek en is als nationale route bewegwijzerd. In één dag is het een stevige rit; verdeeld over twee of drie dagen wordt het een ontspannen tocht met tijd om te stoppen. De ondergrond wisselt tussen asfalt, klinkers in de dorpen en grind op de tussenstukken. Reken op 15 tot 18 kilometer per uur inclusief stops. Let op: de westkust ligt open op zee en daar staat vrijwel altijd wind; rijd de ronde met de klok mee, dan heb je die wind grotendeels in de rug op de zwaarste stukken.

De grootste burchtruïne van Noord-Europa staat op de noordpunt

Op een rots van ongeveer 70 meter boven zee liggen bij Sandvig de resten van Hammershus, een vesting uit de dertiende eeuw, met muren die een terrein van meerdere hectare omsluiten. Het is de grootste ruïne van zijn soort in Noord-Europa. Toegang tot het terrein is gratis en het is dag en nacht open; het bezoekerscentrum ernaast heeft reguliere openingstijden en een klein museum. De laatste kilometer erheen klimt stevig, dus wie met bepakking rijdt, laat de tassen bij het centrum staan.

In het midden ligt het derde bos van Denemarken

Almindingen beslaat ongeveer 60 vierkante kilometer en bevat het Ekkodalen, een scheurdal met rotswanden aan weerszijden waar het geluid weerkaatst. Er lopen bospaden, mountainbikeroutes en wandelpaden door elkaar heen. Op de Rytterknægten, met 162 meter het hoogste punt van het eiland, staat de Kongemindet-toren uit 1856 die je kunt beklimmen. In het bos leven sinds enkele jaren wisenten in een omheind gebied van honderden hectare, met kijkplekken langs de rand. De routes zijn met kleuren gemarkeerd en variëren van 3 tot 15 kilometer.

Het zand in het zuiden is fijner dan elders

Op de zuidpunt bij Dueodde ligt een strand met wit zand dat zo fijn is dat het vroeger in zandlopers werd gebruikt; Balka en Snogebæk iets noordelijker hebben dezelfde ondiepe zee. Erachter liggen duinen met dennen en een fietspad dat er dwars doorheen loopt. Vanaf de dichtstbijzijnde plaats is het ongeveer tien kilometer over vlak terrein, deels over een oud spoortracé. Het strand loopt kilometers door en is zelfs in juli nooit vol. Er staat weinig horeca, dus neem eten mee; de dichtstbijzijnde supermarkt ligt in het dorp waar je vandaan komt.

De rokerijen liggen aan de noordoostkust

Gudhjem, Svaneke en Nexø langs deze kust hebben schoorstenen die je van ver ziet: rokerijen waar haring boven elzenhout wordt gerookt, een ambacht dat hier meer dan een eeuw oud is. Verschillende zijn nog in bedrijf en verkopen ter plaatse. Het bekendste gerecht is gerookte haring op roggebrood met bieslook, radijs en een rauwe eierdooier erover, voor rond de 100 tot 130 kroon; reken op ongeveer 7,5 kroon per euro. De dorpen liggen op 5 tot 10 kilometer van elkaar, wat een dag van rokerij naar rokerij tot een reële planning maakt.

De westkust heeft de steilste stukken

Halverwege de westkust ligt Jons Kapel, een klifwand waar een trap van ruim honderd treden naar een rotsplateau bij zee afdaalt. De fiets laat je boven staan; de afdaling en terugklim kosten samen een half uur. Verder zuidelijk ligt Rønne, de hoofdplaats en veerhaven, met een oude kern van gekleurde huisjes en een fietsroute die langs de vestingwerken en de haven loopt. Dit is de plek waar je fietsen huurt: reken op 100 tot 150 kroon per dag, of het dubbele voor een elektrische fiets.

Praktisch

Bornholm ligt dichter bij Zweden dan bij Denemarken: de snelste veerboot vaart vanaf Ystad in ongeveer 80 minuten, en vanaf Kopenhagen kom je er met een bus-boot-combinatie of via de langere overtocht uit Køge. Vanuit Nederland is het ongeveer twaalf uur rijden tot Ystad. Denemarken betaalt met kronen. Mei tot september is het fietsseizoen, met juni en augustus als beste maanden: 18 tot 22 graden en lange dagen. Het eiland heeft volgens de Deense meetgegevens meer zonuren dan de rest van het land, maar de wind is er ook constanter. Buiten het seizoen sluit een deel van de rokerijen en de fietsverhuur.