Wandelen en fietsen langs de meren van Silkeborg

Denemarken is vlak, behalve hier

Het gebied rond Silkeborg heet in het Deens het Søhøjlandet, het merenhoogland, en het is het enige stuk Denemarken waar je werkelijk klimt. Bossen, twintig meren en heuvels van meer dan honderd meter liggen hier binnen een straal van 20 kilometer. Voor wandelaars en fietsers is dat het verschil met de rest van het land. Dit stuk zet op een rij wat hier de echte routes en hoogtepunten zijn, met hun afstanden, want daar wordt in reisteksten over deze streek nogal eens naar geraden.

De Himmelbjerget is 147 meter hoog

De bekendste heuvel van Denemarken heet Hemelberg en komt volgens de Deense natuurdienst tot 147 meter. Boven op de top staat sinds 1875 een bakstenen toren van 25 meter, gebouwd ter herinnering aan de grondwet, en vanaf die toren kijk je over de meren. Het hoogste punt van Denemarken is dit overigens niet: dat is sinds 2005 officieel de Møllehøj met 170,86 meter, ongeveer 20 kilometer zuidelijker. De Himmelbjerget is wel de mooiste, doordat hij vrijwel loodrecht boven het water uitkomt.

De Hjejlen vaart al sinds 1861

Tussen Silkeborg en de voet van de Himmelbjerget vaart de Hjejlen, de oudste nog varende kolengestookte raderstoomboot ter wereld, te water gelaten in 1861. De tocht duurt ongeveer vijf kwartier en voert door de smalle verbindingen tussen de meren. De aardigste combinatie is heen met de boot en terug te voet of op de fiets. Je klimt dan vanaf de aanlegsteiger de heuvel op, wat een minuut of vijftien is, en loopt daarna over de paden terug richting stad.

De Gudenå is de langste rivier van het land

De Gudenå meet ongeveer 160 kilometer en is daarmee de langste rivier van Denemarken. Hij doorsnijdt dit hele merengebied en er lopen paden langs grote delen van de oever. Op het water is kanoën de klassieke manier om hem te doen: er zijn verhuurbedrijven en overnachtingsplekken langs de route, en de stroming is zo licht dat je ook stroomopwaarts kunt peddelen. Reken op ongeveer 15 kilometer per dag als je met kinderen vaart.

Mossø is het grootste meer van Jutland

Mossø, ten zuidoosten van Silkeborg, is het grootste meer van Jutland en het derde van Denemarken. Er loopt geen aaneengesloten pad helemaal omheen, dus een rondje doe je deels over rustige binnenwegen. Reken op ongeveer 40 kilometer voor de hele lus, wat op de fiets een halve dag is. Wie korter wil, houdt het bij de noordoever, waar de weg langs het water loopt en het uitzicht het best is.

De Hærvejen is een ossenweg en geen spoorlijn

De Hærvejen is de oude noord-zuidroute over de waterscheiding van Jutland, eeuwenlang gebruikt door veedrijvers, pelgrims en legers. Hij is geen opgeheven spoorlijn, zoals wel eens geschreven wordt, maar een historische landweg. Tegenwoordig is hij bewegwijzerd als wandelroute en als nationale fietsroute N3, met een lengte van ongeveer 450 kilometer van de Duitse grens tot Viborg. Het stuk door het merengebied is een van de aantrekkelijkste en je kunt er losse dagetappes uit knippen.

De korte rondjes liggen om de meren bij de stad

Wie geen dagtocht wil, heeft vlak bij Silkeborg drie rondjes die elk een halve ochtend kosten. Om het Almindsø loopt een pad van ongeveer 6 kilometer over zandpaden door het bos, met aan de zuidkant een zwemsteiger; het meer is met rond de 30 meter diep en opvallend helder. Iets zuidelijker ligt het Slåensø, kleiner en stiller, met een pad van een kilometer of drie. Vanaf beide loop je in twintig minuten omhoog naar de Sukkertoppen, een heuvel van rond de 108 meter met uitzicht over de meren en de rivier. Let op: de laatste klim gaat over los zand en de route is nergens verhard, dus met een kinderwagen kom je er niet. Parkeren bij de bosingangen is gratis.

Voor een regendag zit het museum in de stad

In Museum Silkeborg ligt de Tollundman, het veenlijk dat in 1950 bij Bjældskovdal even buiten de stad werd gevonden en dat volgens het museum ongeveer 2.400 jaar oud is. Het veen heeft het gezicht zo goed bewaard dat je de stoppels en de rimpels ziet; om zijn nek zit nog de leren strop waarmee hij is gedood. Entree ligt rond de 10 euro en je bent er een uur. Even verderop zit Museum Jorn met het werk van Asger Jorn, de schilder uit deze streek die tot de CoBrA-groep hoorde; entree rond de 13 euro. Met kinderen werkt AQUA aan de rand van de stad beter: een zoetwateraquarium met otters, bevers en vissen uit de Gudenå zelf, voor rond de 20 euro per persoon.

Fietsen is hier anders geregeld dan thuis

Denemarken heeft een net van genummerde nationale fietsroutes en de bewegwijzering is consequent, maar de afstanden tussen voorzieningen zijn groter dan in Nederland. Reken erop dat je tussen twee dorpen 10 kilometer zonder winkel of café kunt fietsen. In de trein mag je fiets mee, maar in de spits en in het hoogseizoen moet je vaak een fietskaartje kopen en is de ruimte beperkt. Controleer dat vooraf, want zonder plaats sta je op het perron.

In het bos ten noorden van de stad wordt gemountainbiket

In de Nordskov, het bos direct ten noorden van Silkeborg, liggen uitgezette mountainbikeroutes met hoogteverschil, wat in Denemarken zeldzaam is. De routes zijn gemarkeerd op moeilijkheidsgraad, lopen over enkele tientallen kilometers en er is verhuur in de stad vanaf ongeveer 30 euro per dag. Let op dat wandelaars en mountainbikers daar deels dezelfde paden gebruiken. Op de smalle stukken heeft de wandelaar voorrang, en dat wordt hier serieus genomen.

Wanneer je gaat

Mei tot en met september is het seizoen; in juli is het het drukst en in mei en september heb je de paden grotendeels voor jezelf. Reken op 15 tot 22 graden overdag en op wind, ook in de zomer. Neem regenkleding mee en muggenspray voor de avonden bij het water. Buiten het seizoen zijn veel verhuurbedrijven en steigers gesloten en vaart de Hjejlen niet.