Wandelen en fietsen in Sauerland over routes door bossen en bergen

Wandelen en fietsen zijn de kern van het Sauerland

Het Sauerland noemt zichzelf het land van de duizend bergen, en voor wandelaars en fietsers klopt dat beeld: beboste ruggen tot de Kahler Asten van 841 meter, gemarkeerde routes in alle maten en stuwmeren als vlakke tegenhangers. En dat alles op zo'n 250 kilometer van Utrecht. Dit artikel zet de routes op een rij, van de kamweg tot de meerrondjes voor het hele gezin, met afstanden, prijzen en hoogtemeters.

De Rothaarsteig loopt van Brilon naar Dillenburg

Het bekendste pad van de streek volgt de kam van het Rothaargebergte over 154 kilometer, van Brilon in het noorden tot Dillenburg in Hessen, langs bronnen, hoogvenen en uitzichten. Hier ontspringen de Ruhr, de Lenne, de Eder en de Sieg, alle vier binnen een paar kilometer van elkaar. De route is goed gemarkeerd en in etappes van 15 tot 20 kilometer geknipt, met bussen terug naar de startpunten. Vakantiegangers lopen er losse etappes; die rond de Kahler Asten en langs de bronnen zijn de klassiekers. Stevige schoenen volstaan, want dit is middelgebergte en geen alpinisme; reken op 300 tot 500 hoogtemeters per etappe. Wie meer wil, loopt de Sauerland-Höhenflug van ruim 250 kilometer of de Briloner Kammweg.

De dagrondes verdelen het gebergte in lussen

Naast de kamweg heeft de streek honderden gemarkeerde rondwandelingen van 5 tot 15 kilometer: rond de uitzichttorens zoals die op de Hohe Bracht, door de wildparken, door het Arnsberger Wald en langs de kloven en watervallen van de beekdalen. De startborden staan bij parkeerplaatsen met uitspanning, en parkeren kost er hooguit 2 tot 3 euro. De herfst is het topseizoen, wanneer de beuken goud kleuren en de nevels in de dalen hangen; kom dan doordeweeks, want in het weekend staan de parkeerplaatsen bij de bekende torens vol. In de zomer geven de hoogtes rond de 800 meter verkoeling die het laagland mist.

Fietsers kiezen tussen meren en hellingen

De vlakke klassiekers liggen aan het water: het rondje Möhnesee van ongeveer 40 kilometer langs de stuwdam van 1913 en de oeverroute van de Biggesee zijn met gewone fietsen en kinderen goed te doen. Twee lange routes beginnen hier ook: de RuhrtalRadweg volgt de Ruhr vanaf Winterberg over ruim 230 kilometer tot Duisburg, en de LenneRadweg loopt van dezelfde hoogte via Altena naar Hagen. Het klimwerk wacht op de ruggen: de Bike Arena Sauerland bundelt honderden kilometers gemarkeerde mountainbikeroutes, en in de Bikepark bij Winterberg breng je met de lift je fiets naar boven voor rond de 40 euro per dag. E-bikes verhuren de dorpen overal voor 30 tot 45 euro per dag; daarmee wordt ook de kam haalbaar.

De meren zijn de rustdagen tussen de etappes

De stuwmeren doen dienst als rustdagen: zwemmen bij de strandbaden voor een paar euro entree, een rondvaart van ruim een uur over de Biggesee voor rond de 15 euro of gewoon een boek op een steiger. De dammen zelf zijn wandeldecor, met de kroon van de Möhnedam als bekendste uitzichtpunt van de streek. Wie actief blijft, huurt een sup of waterfiets voor 10 tot 20 euro per uur; de meren zijn beschut en de golfslag mild. Zo wisselt de week tussen inspanning en rust.

Praktisch op pad

De markeringen zijn degelijk en de infrastructuur dicht: om de 2 tot 4 kilometer een parkeerplaats, uitspanning of bushalte, dus elke route is in te korten; de dagschotel onderweg kost 12 tot 16 euro. Een kaart-app of GPS-apparaat vult de bordjes aan bij de knooppunten, want daar kruisen soms vier routes elkaar. Houd er rekening mee dat de weekends bij mooi weer druk zijn rond de bekende torens en dammen; vroeg starten of doordeweeks plannen lost dat op. En de regenjas hoort het hele jaar in de rugzak, want het middelgebergte maakt zijn eigen weer. Dorpen als Schmallenberg, Meschede, Arnsberg en Warstein liggen centraal voor wie elke dag een andere kant op wil.

Wanneer je gaat

April tot en met oktober is het volle seizoen, met mei en juni voor het frisse groen en september en oktober voor de gouden bossen. De zomer combineert paden met zwemmeren, met watertemperaturen van 20 tot 23 graden in augustus. In de winter nemen de loipes en winterwandelpaden rond de Kahler Asten het over, zolang de sneeuw ligt; oostelijk, in Hessen, lopen bij Willingen en Korbach de Uplandsteig en de bijbehorende winterroutes. De paden blijven het hele jaar open, alleen het gereedschap wisselt.