Wat te doen in Tallinn met middeleeuwse stad, zee en groen

Tallinn heeft een middeleeuwse kern die vrijwel compleet is gebleven

Tallinn telt rond de 460.000 inwoners en ligt aan de Finse Golf, op ongeveer 80 kilometer van Helsinki. De oude stad staat sinds 1997 op de werelderfgoedlijst en is een van de best bewaarde middeleeuwse stadskernen van Noord-Europa: van de stadsmuur staat nog rond de 1,9 kilometer overeind, met twintig van de oorspronkelijk zesenveertig torens. Alles binnen die muur loop je in een dag, en de wijken erbuiten geven de andere helft van het verhaal. De stad is compact: van de haven naar het Raadhuisplein is het twintig minuten lopen.

Toompea is de bovenstad en die was eeuwenlang een aparte plaats

Toompea is de kalksteenheuvel van rond de 50 meter waar het bestuur zat, met een eigen muur om zich tegen de kooplieden van de benedenstad af te schermen; de twee delen waren tot 1878 formeel gescheiden steden. Op de heuvel staan het Toompea-kasteel, waarin nu het parlement zit, de Domkerk uit 1233 met de wapenschilden van adellijke families en de Aleksandr Nevski-kathedraal uit 1900, gebouwd in de Russische tijd. De uitzichtpunten Kohtuotsa en Patkuli kijken over de rode daken naar de haven. Toegang tot de kerken is gratis of kost een paar euro, de toren van de Domkerk rond de 5 euro.

Het Raadhuisplein wordt aan één kant beheerst door het stadhuis

Het Raadhuisplein, in het Ests Raekoja plats, is al sinds de dertiende eeuw de markt van de stad, met aan de zuidkant het gotische stadhuis uit 1404, het oudste van de Baltische landen. Op de torenspits staat de windwijzer Vana Toomas uit 1530, een soldaat die het teken van de stad is geworden. Aan het plein zit ook de Raeapteek, een apotheek die volgens de eigenaren sinds 1422 op dezelfde plek draait en daarmee een van de oudste doorlopend werkende van Europa is; achterin staat een kleine museumopstelling. De terrassen op het plein rekenen het dubbele van twee straten verderop.

Twee kerktorens bepalen het silhouet

De Oleviste, de Sint-Olafkerk, was in de zestiende eeuw met een spits van rond de 159 meter volgens de overlevering het hoogste gebouw ter wereld; na blikseminslagen en branden is de spits nu 124 meter. Je kunt in het seizoen naar het uitkijkplatform klimmen, 232 treden voor rond de 5 euro. De Niguliste, de Sint-Nicolaaskerk, is nu museum en herbergt het fragment van de Dodendans van Bernt Notke uit de late vijftiende eeuw. Beide staan op loopafstand van het plein.

De stadsmuur is op verschillende plekken te beklimmen

Van de muur zijn drie torens met een stuk weergang toegankelijk aan de Väike-Kloostri, voor rond de 5 euro. De Viru-poort met zijn twee ronde torens is de bekendste ingang van de oude stad, en bij de Kiek in de Kök, een kanontoren uit 1475, begin je de rondleiding door de bastiongangen die de Zweden in de zeventiende eeuw onder de wallen groeven. Die gangen zijn het hele jaar rond de 8 graden, dus neem een jas mee. Een gecombineerd kaartje voor toren en gangen kost rond de 15 euro.

Kalamaja is de houten wijk naast de oude stad

Kalamaja begint direct achter het spoor en bestaat uit houten arbeidershuizen uit het begin van de twintigste eeuw, met de typische Tallinnse voordeur in het midden van de gevel. Aan de rand ligt de Balti Jaama-markt, een overdekte hal met verse waren beneden en tweedehands spullen boven. Verderop zit Telliskivi, een oud spoorwegterrein dat sinds 2009 is ingericht met werkplaatsen, eetzaken en een straat vol muurschilderingen. Van het Raadhuisplein loop je er in een kwartier naartoe.

In de Lennusadam ligt een onderzeeër uit 1936

De Lennusadam, de watervliegtuighaven, is een betonnen hangar uit 1917 die in 2012 als museum openging. Binnen ligt de onderzeeboot Lembit uit 1936, waar je door de compartimenten kunt lopen, plus een replica van een watervliegtuig en tientallen boten. Buiten aan de kade ligt de ijsbreker Suur Tõll uit 1914. Toegang kost rond de 18 euro voor volwassenen en de vlaggenschepen buiten zitten daarbij in; reken op twee uur.

Kadriorg is een park met een paleis van Peter de Grote

Kadriorg ligt ongeveer 2 kilometer oostelijk van de oude stad en is aangelegd vanaf 1718 in opdracht van Peter de Grote, die het paleis naar zijn vrouw Catharina vernoemde. Het park beslaat rond de 70 hectare, met een zwanenvijver, een Japanse tuin en het huisje waarin de tsaar tijdens de bouw woonde. In het paleis hangt buitenlandse schilderkunst; aan de rand van het park staat sinds 2006 het KUMU, het grootste kunstmuseum van Estland, dat de Estse kunst van tweehonderd jaar toont. Toegang tot KUMU kost rond de 12 euro en het is op maandag gesloten.

Pirita heeft het stadsstrand en een kloosterruïne

Pirita ligt ongeveer 6 kilometer van het centrum en heeft het belangrijkste strand van de stad, een zandstrook van rond de 2 kilometer waar het water in juli op 18 tot 20 graden komt. Bij de riviermonding staat de jachthaven die voor de zeilwedstrijden van de Olympische Spelen van 1980 werd gebouwd, toen Moskou de spelen organiseerde. Ernaast liggen de muren van het Birgittaklooster uit 1436, waarvan de westgevel nog vrijwel volledig overeind staat. Bussen rijden er in twintig minuten naartoe.

Voor bos en veen hoef je de stad niet uit

In het zuidwesten liggen de wijken Nõmme en Mustamäe met dennenbos op zandruggen, doorsneden met paden en in de winter met loipes. Verder naar buiten, ongeveer 70 kilometer oostelijk, begint het nationaal park Lahemaa, het oudste van Estland uit 1971, met hoogveen, kustdorpen en herenhuizen; over het veen liggen vlonderpaden van enkele kilometers. Vanaf de haven vaart in het seizoen een boot naar het eiland Naissaar, dat lang militair terrein was en nu vrijwel onbewoond is. Voor Lahemaa heb je een auto of een dagtocht nodig.

Wat het kost en hoe je je verplaatst

Estland gebruikt de euro. Een hoofdgerecht kost 15 tot 25 euro in het centrum en minder in Kalamaja, koffie rond de 3 euro. Het openbaar vervoer is voor ingeschreven inwoners gratis en voor bezoekers goedkoop, met een uurkaartje van rond de 2 euro. Vrijwel alles gaat digitaal: contant geld wordt zelden gebruikt en zelfs marktkramen nemen de kaart. Vanaf de haven varen dagelijks veerboten naar Helsinki, een overtocht van ongeveer twee uur.

Wanneer je gaat

Van juni tot augustus is het rond de 20 graden en blijft het tot na elven licht, met terrassen tot laat. In december is het omgekeerd donker en rond het vriespunt, maar dan staat op het Raadhuisplein de kerstmarkt die daar volgens de stad al sinds 1441 een boom neerzet. Mei en september zijn droog en rustig, met korte rijen bij de musea. Let op: in juli en augustus komen er cruiseschepen aan en dan is de oude stad tussen elf en drie uur vol; voor tienen heb je de straten voor jezelf.