Csongrád, warmste regio van Hongarije met rivieren en stadscultuur

Csongrad is de warmste hoek van Hongarije, met rivieren als airco

Het comitaat Csongrád in het diepe zuiden is de zonnigste en warmste regio van Hongarije: paprikavelden, een universiteitsstad vol jugendstil en de trage Tisza die overal zwem- en kanowater levert. Prijzen in forint; reken grofweg 400 forint voor een euro. Dit artikel zet de regio op een rij, van domplein tot rivierstrand.

Szeged is de zonnestad met het grote plein

Hoofdstad Szeged noemt zichzelf de stad van de zonneschijn en is dat volgens de zonstatistieken ook echt. Het hart is het Dómplein met de Votiefkerk, gebouwd tussen 1913 en 1930 als dank na de verwoestende vloed van 1879, met tweelingtorens van 91 meter en binnen een van de grootste orgels van Europa. Rond het plein bloeit de rest: jugendstilpaleizen, de kades van de Tisza en een studentenleven dat de terrassen vult. In de zomer bouwt het beroemde openluchtfestival zijn tribunes op het plein; opera onder de sterren is hier een traditie van bijna een eeuw.

De Tisza is het zwembad van de vlakte

De rivier maakt het klimaat leefbaar: rivierstranden bij de dorpen, kanoroutes door dode armen vol waterlelies en visrestaurants op palen boven het water, met hoofdgerechten van 2.500 tot 4.000 forint, omgerekend 6 tot 10 euro. Bij Csongrád-stad ligt het beroemdste rivierstrand van de streek, met zand, ondiepe instap en schaduwbomen, gratis op het parkeren na; houd er rekening mee dat de stroming buiten de zwemzones verraderlijk is. Het natuurwonder van de rivier is de Tisza-bloei van juni, wanneer miljoenen eendagsvliegen in de schemer boven het water dansen; kano's varen er speciaal voor uit. De vis-soep van de streek, vurig rood van de paprika, is het culinaire spiegelbeeld van de rivier.

Paprika is hier religie, keuken en souvenir

Szeged is met zijn buurstreek de paprikahoofdstad van Hongarije: de velden kleuren in september rood, de molens malen het poeder dat de nationale keuken draagt en de markthallen verkopen het in linnen zakjes voor honderden forinten. De proeverij zit in elke keuken: halászlé, de vissoep, pörkölt en de salami waar de stad om bekendstaat. Een volwaardige maaltijd kost 2.500 tot 4.500 forint, omgerekend 6 tot 11 euro, en de paprikamolens en boerderijwinkels rond de stad tonen het ambacht van veld tot poeder.

Opusztaszer schildert de geboorte van Hongarije

Op zo'n 30 kilometer van Szeged ligt het nationale erfgoedpark van Ópusztaszer, gebouwd rond het reusachtige Feszty-panorama: een rondschildering die de aankomst van de Magyaren in het Karpatenbekken verbeeldt, aangevuld met een openluchtmuseum vol boerderijen, molens en ambachten. Het park is een halve tot hele dag; entree met panorama rond de 5.000 forint, ruim 12 euro, en de tijdsloten voor de schildering boek je bij de kassa. Voor Hongaren is dit heilige grond; voor gasten de beste inleiding op de vraag waarom dit volk zo aan zijn vlakte hangt.

De badcultuur en de kleine steden ronden af

De thermen horen ook hier bij het leven: de baden van Szeged met binnen- en buitenbekkens, het Hagymatikum in Makó, in 2012 geopend naar ontwerp van Imre Makovecz en genoemd naar de ui die de streek groot maakte, en de dorpsbaden waar de entree onder de 4.000 forint blijft, omgerekend 10 euro. De kleine steden vullen de rondrit: Hódmezővásárhely met zijn aardewerktraditie, Makó met de uienvelden en Csongrád-stad met de oude vissersbuurt van rieten daken aan de rivierbocht. Alles ligt binnen het uur; de vlakte maakt rijden hier tot uitrusten.

Szeged is na de vloed van 1879 opnieuw gebouwd

In de nacht van 12 maart 1879 brak de Tisza door de dijk en spoelde vrijwel de hele stad weg; van de ruim zesduizend huizen bleven er volgens de stadsgeschiedenis nog geen driehonderd staan. Wat er nu staat is dus vrijwel volledig van na 1880, in één keer opgezet met ringboulevards die zijn genoemd naar de steden die geld stuurden: Wenen, Brussel, Londen, Parijs, Rome en Moskou. Op het Dóm tér staat de votiefkerk die de stad na de vloed beloofde en die pas in 1930 klaar was, met torens van 91 meter. Op dat plein draait sinds 1931 elke zomer een openluchtfestival met een tribune voor duizenden mensen.

Langs de Tisza liggen de dorpen en de natuur

Bij Mártély, op 30 kilometer van Szeged, ligt een oude rivierarm die als natuurgebied is beschermd en waar je kunt kanoën tussen wilgen en zandbanken. Het nationaal park Körös-Maros beschermt de laatste stukken echte poesta in deze hoek, met de zeldzame grote trap als bekendste vogel. Ásotthalom heeft de laatste stukken zandsteppebos, en bij Ópusztaszer sluit het parkbos aan op het museum. Toegang tot de natuurgebieden is grotendeels gratis; voor de kano huur je ter plekke voor rond de 4.000 forint per dag.

Praktisch in het diepe zuiden

Szeged ligt op twee uur rijden of treinen van Boedapest en op een kwartier van de Servische grens; de stad zelf doe je te voet en per tram, de regio per auto. Parkeren en brandstof blijven goedkoop naar westerse maatstaven. De prijzen horen bij de laagste van de EU: pensions en appartementen ver onder westers niveau, menu's van de dag rond de 2.000 forint en badentrees onder de 10 euro. Pinnen kan in de steden overal; de markten waarderen contant, en Duits opent bij de oudere generatie deuren.

Wanneer je gaat

Mei, juni en september zijn de gouden maanden: 24 tot 30 graden, rivierwater dat opwarmt en terrassen zonder verzenging. Juni voegt de Tisza-bloei toe; september de paprikaoogst en rode velden. Juli en augustus zijn heet, geregeld boven de 35 graden; het leven verschuift dan naar rivier, bad en avond, precies zoals de stad het zelf doet, met het openluchtfestival als avondprogramma. De winter is mild naar Hongaarse maatstaven en stil; de thermen en de keuken dragen het seizoen moeiteloos.