Zon, zee en het beroemde Zlatni Rat strand op Brač

Het Zlatni Rat bij Bol verandert van vorm

Dit strand is een landtong van ongeveer 500 meter die haaks op de kust de zee in steekt; de punt buigt met de wind en de stroming mee en ligt na een storm soms dagen later anders. De ondergrond is fijn grind, geen zand, en het water loopt aan weerszijden snel diep af. Brač is volgens het statistiekbureau met ongeveer 395 vierkante kilometer het grootste eiland van Dalmatië en telt rond de veertienduizend inwoners. Dit artikel behandelt de stranden, de dorpen en de steen, met prijzen, vaartijden en seizoenen. Kroatië rekent sinds 2023 in euro's.

Bij de landtong is alles betaald behalve het strand zelf

Op het strand liggen is gratis, maar een ligbed met parasol kost 15 tot 30 euro per dag en een kluisje of douche enkele euro's. Vanaf Bol is het twintig minuten lopen langs de boulevard onder de dennen, of een paar euro met een bootje dat elk half uur vaart. In juli en augustus liggen de bedden om 10.00 uur vol en staat de parkeerplaats aan de kant van het dorp vol; parkeren kost 2 tot 4 euro per uur. Achter het strand staan dennen die schaduw geven en waar je gratis een handdoek kunt neerleggen. Let op: er is stroming om de punt heen, wat met kleine kinderen niet handig is.

Dezelfde wind maakt het een surfplek

In de zomer steekt vanaf een uur of twaalf de maestral op, een westenwind die door de zeestraat tussen Brač en Hvar wordt samengeperst en daardoor aan deze kant sterker doorkomt dan elders. Hij houdt aan tot een uur of zes en gaat 's avonds liggen. Een surfles kost 40 tot 70 euro en een board huren 25 tot 45 euro per dag; de scholen zitten aan de oostkant van de landtong. Voor beginners is de ochtend beter, want dan is het water glad. Let op: bij harde maestral wordt het zwemmen aan die kant onrustig en verplaatsen de badgasten zich naar de westkant van de landtong.

Lovrečina is het enige echte zandstrand van het eiland

Deze baai bij Postira aan de noordkust heeft zand in plaats van grind en een bodem die tientallen meters ondiep blijft, wat het met kleine kinderen het makkelijkste strand van Brač maakt. In de baai liggen de resten van een vroegchristelijke basiliek uit de vijfde of zesde eeuw, met een doopvont in de vorm van een kruis. Het strand is gratis; parkeren kost enkele euro's en er is een strandkiosk. Vanaf Supetar is het 12 kilometer en een kwartier rijden. Reken erop dat het in juli en augustus vol is, want het is het enige zandstrand en dat weet iedereen op het eiland.

Kiezel betekent waterschoenen

De rest van de kust bestaat uit grind, kiezel of platte rotsen. Dat water is helder omdat er geen zand opwervelt, maar de stenen zijn scherp bij het in- en uitstappen en er zitten zee-egels tussen de rotsen, waarvan de stekels in je voet afbreken. Waterschoenen kosten 10 tot 20 euro in elke strandwinkel en zijn hier geen luxe. Neem ook een opblaasbaar matje of een dik laken mee, want een handdoek op kiezel voelt hard. Een ligbed op een ingerichte strandclub kost 15 tot 30 euro per dag; vrije stukken zijn er overal tussenin en daar betaal je niets.

De zuidkust is dieper en de noordkust vlakker

Aan de zuidkant, bij Bol en Murvica, loopt de bodem snel af en is het water koeler en helderder; aan de noordkant, bij Supetar, Splitska en Postira, is het ondieper en warmer. Voor gezinnen met kleine kinderen werkt de noordkant beter, voor snorkelaars de zuidkant. Het water haalt in juli en augustus 24 tot 26 graden en in juni en september 21 tot 24. De veerboten komen aan in Supetar, dus wie aan de zuidkust slaapt rijdt nog 40 minuten over de bergweg. Let op: die weg klimt tot boven de 500 meter en is bochtig, en in het donker rijden er geiten over.

Het water is van juni tot oktober zwembaar

In mei is de zee 18 tot 20 graden, wat voor de meesten te koud is; vanaf half juni loopt het op naar 22 en in augustus naar 26. September blijft rond de 24 en is daarmee de aangenaamste maand: warm water, minder mensen en lagere prijzen dan in de twee zomermaanden. Vanaf half oktober koelt het af naar 20 graden en sluiten de meeste strandclubs. Van november tot april is het eiland vrijwel dicht: veel restaurants, verhuurders en zelfs winkels in de kleinere dorpen gaan in het laagseizoen maandenlang op slot, en de veerboten varen minder vaak.

De steen van dit eiland ligt in halve Adriatische steden

Uit de groeven bij Pučišća komt witte kalksteen die al in de Romeinse tijd werd gehakt; hij zit in het paleis van Diocletianus in Split en in de kathedraal van Šibenik. Het verhaal dat het Witte Huis in Washington ervan is gebouwd, doet al decennia de ronde maar klopt niet: dat gebouw is opgetrokken uit zandsteen uit Virginia. In Pučišća zit een steenhouwersschool waar leerlingen nog met hamer en beitel werken; je kunt de werkplaats bezoeken voor enkele euro's, doorgaans op werkdagen. Reken op een uur. Vanaf Supetar is het 25 kilometer en een half uur rijden langs de noordkust.

Praktisch

Vanaf Split vaart de veerboot naar Supetar in ongeveer vijftig minuten, meerdere keren per dag; met een auto kost dat 40 tot 60 euro retour en als voetganger 10 tot 14 euro. Er is ook een catamaran naar Bol en een veerboot van Makarska naar Sumartin. In juli en augustus moet je met een auto uren voor vertrek in de rij staan of vooruit boeken. Op het eiland rijden bussen tussen de grotere plaatsen, maar niet vaak; een huurauto of scooter kost 40 tot 80 euro per dag. Boven Bol ligt de Vidova Gora op 778 meter, het hoogste punt van alle Adriatische eilanden, met een weg naar de top. Mei, juni, september en begin oktober geven 20 tot 28 graden; in juli en augustus is het 30 tot 35 graden.