Historie, eilanden en helderblauw water in Split-Dalmatië

In het Romeinse paleis van Split wonen nog drieduizend mensen

De keizer die zich in 305 terugtrok liet aan deze baai volgens de stedelijke monumentendienst een complex van ongeveer 38.000 vierkante meter bouwen, half paleis en half garnizoen. Na de val van het rijk trokken vluchtelingen erin en dat is nooit meer opgehouden: binnen de muren staan nu woningen, cafés en winkels. Het is daardoor geen opgraving maar een bewoonde wijk. Dit artikel behandelt de provincie van de stad tot de eilanden, met entreeprijzen, vaartijden en afstanden.

Het mausoleum van de keizer is nu de kathedraal

Het achthoekige grafgebouw dat hij voor zichzelf liet bouwen, werd in de zevende eeuw als kerk in gebruik genomen. Zijn sarcofaag is verdwenen; de man die christenen liet vervolgen ligt begraven noch vereerd in wat nu een van de oudste kathedraalgebouwen van Europa is. Een gecombineerd kaartje met de klokkentoren, de schatkamer en de crypte kost 10 tot 15 euro; het is dagelijks open van 8.00 tot 19.00 uur. De klokkentoren heeft open treden waar u tussendoor kijkt; met hoogtevrees is dat niets. Reken op anderhalf uur.

Onder het paleis liggen de best bewaarde Romeinse kelders van de kust

De onderbouw waarop de keizerlijke vertrekken stonden, is eeuwenlang als vuilstort gebruikt en daardoor grotendeels intact gebleven. U loopt nu door zalen met tongewelven die de plattegrond van de verdwenen woonverdieping laten zien. Entree kost rond de 8 euro en het is dagelijks open van 9.00 tot 20.00 uur, in de winter korter. Reken op drie kwartier. Het is er 8 tot 10 graden koeler dan buiten, wat het in juli en augustus tot de aangenaamste plek van de stad maakt.

De lavendel op het lange eiland is grotendeels verdwenen

Het eiland stond bekend om zijn lavendel, maar na de bosbranden van 1997 en 2003 en het leeglopen van de binnendorpen is er nog maar een fractie van over. Wat er staat, ligt rond twee dorpen op het westelijke deel. De oogst is eind juni en juli en er wordt dan een festival gehouden. Een flesje olie kost 8 tot 15 euro. Let op: veel lavendelproducten op de markten komen niet van dit eiland; vraag ernaar als het u om de herkomst gaat. De verlaten binnendorpen zijn op zichzelf de moeite waard.

In de hoofdplaats van dat eiland staan boetes op badkleding in de straten

Sinds 2017 geldt er een verordening tegen rondlopen in zwemkleding of met ontbloot bovenlijf in de straten van het stadje, met boetes die kunnen oplopen tot enkele honderden euro's. Ook drinken op straat buiten de terrassen is verboden. Er wordt op gehandhaafd, ook bij dagbezoekers van de veerboot. Neem dus een shirt mee vanaf het strand. De catamaran vanaf Split doet er ongeveer een uur over en kost 8 tot 14 euro; de autoveerboot komt aan de andere kant van het eiland aan.

Het eiland verderop was tot 1989 verboden voor buitenlanders

Het buitenste bewoonde eiland van deze provincie was een Joegoslavische marinebasis en werd tot 1989 voor vreemdelingen gesloten gehouden. Daardoor is er nauwelijks aan de kust gebouwd en zijn de tunnels en bunkers er nog. De veerboot vanaf Split duurt 2 uur en 20 minuten, de catamaran een uur en een kwartier. Rondleidingen langs de militaire installaties kosten 40 tot 60 euro per persoon. Dit is het eiland voor wie de drukte van de bekendere buren wil ontlopen, en het heeft de beste wijn van de streek.

De berg boven de kust heeft een glazen platform op 1.228 meter

Achter de badplaatsen ten zuidoosten rijst een kalkstenen massief tot 1.762 meter. Op ongeveer 1.228 meter is in 2020 een halvemaanvormig glazen platform aangelegd dat 12 meter boven de afgrond uitsteekt. De tolweg naar boven kost rond de 15 euro per auto en daar zit de toegang bij in; het aantal voertuigen per dag is gelimiteerd en u reserveert online. De weg is smal, steil en zonder vangrail. Let op: campers en aanhangers mogen er niet op en het is boven 10 tot 15 graden koeler dan aan zee.

De rivier bij het stadje aan de kust is voor rafting en ziplines

Twintig kilometer ten zuidoosten van Split komt een rivier door een nauwe kloof aan zee. In het stadje daar liggen aanbieders van rafting, kajakken en kabelbanen over de kloof. Rafting kost 30 tot 45 euro per persoon, duurt drie uur en gaat doorgaans vanaf een jaar of tien; ziplines kosten 40 tot 55 euro. Het seizoen loopt van april tot oktober. In hetzelfde stadje ligt een strand aan de riviermonding waar zoet en zout water mengen, en dat is merkbaar koeler dan de zee.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer twee en een half uur op Split; de luchthaven ligt 25 kilometer van de stad, naast de werelderfgoedstad aan de kust. Kroatië betaalt sinds 2023 met de euro en hoort bij het Schengengebied. Mei, juni, september en oktober geven 22 tot 28 graden. In juli en augustus is het 30 tot 35 graden, liggen er cruiseschepen en zijn de catamarans naar de eilanden vol; koop die kaartjes online en niet aan de kade. Van november tot maart varen veel eilandverbindingen maar enkele keren per week.