Zagreb, de culturele hoofdstad van Kroatië

De cultuur van Zagreb ligt niet in één wijk

Wie hier musea en theaters wil zien, moet accepteren dat ze verspreid liggen: de belangrijkste collectie hedendaagse kunst staat aan de overkant van de rivier, het theater in de benedenstad en de mooiste architectuur op een begraafplaats buiten het centrum. Dat verspreide beeld heeft één verklaring. Zagreb werd in de negentiende eeuw in korte tijd een hoofdstad en bouwde toen alles wat een hoofdstad hoort te hebben, waar de ruimte was. Wat daarna kwam, kwam er letterlijk naast te staan.

Het belangrijkste museum staat aan de andere kant van de rivier

Het Museum voor Hedendaagse Kunst opende op 11 december 2009 in Nieuw-Zagreb, ten zuiden van de Sava. Het gebouw is van architect Igor Franić en de vorm verwijst naar de meander, het motief waarmee de Kroatische schilder Julije Knifer zijn hele leven doorging. Binnen loopt vanaf de derde verdieping een dubbele glijbaan van de Duitse kunstenaar Carsten Höller naar beneden, een permanent werk dat u zelf gebruiken mag. Het ligt ongeveer 4 kilometer van het Ban Jelačić-plein, met tram of bus een minuut of 20. Let op dat het museum op maandag dicht is en dat u er voor niets staat als u er te voet naartoe wandelt zonder dat te controleren.

Het Kunstpaviljoen is uit Boedapest hierheen gekomen

Voor de Millenniumtentoonstelling van 1896 in Boedapest lieten Kroatische kunstenaars een eigen paviljoen bouwen rond een geprefabriceerd ijzeren skelet, precies omdat dat skelet daarna te verschepen was. Na afloop ging het naar Zagreb, waar de Weense architecten Fellner en Helmer er in 1897 en 1898 een definitief gebouw omheen ontwierpen. Op 15 december 1898 ging het open. Het is daarmee de oudste tentoonstellingsruimte van Zuidoost-Europa die daar speciaal voor is gebouwd, en het staat op nog geen 5 minuten lopen van het station.

Hetzelfde architectenduo bouwde het nationaal theater

Het Kroatisch Nationaal Theater aan het Plein van de Republiek Kroatië werd op 14 oktober 1895 geopend, ontworpen door dezelfde Weners Ferdinand Fellner en Herman Helmer die honderden theaters in Midden-Europa neerzetten. Voor de ingang staat de Bron des Levens, een bronzen groep van Ivan Meštrović uit 1905 waarin mensen in verschillende levensfasen zich om een put buigen. U kunt het gebouw van binnen zien tijdens een voorstelling; kaartjes voor opera of ballet beginnen rond de 10 euro en zijn daarmee een fractie van wat u in West-Europa betaalt.

De mooiste plek van de stad is een begraafplaats

Volgens de stad werd Mirogoj op 6 november 1876 ingewijd; het is ontworpen door Hermann Bollé, de architect die ook aan de kathedraal werkte. De arcades met hun koepels en de kerk bij de ingang zijn vanaf 1879 gebouwd en pas in 1929 afgerond, doordat het geld steeds op was. Wat het bijzonder maakt is dat katholieken, orthodoxen, moslims, joden en niet-gelovigen er naast elkaar liggen, met de bijbehorende symbolen op de stenen. De toegang is gratis en u bent er vanaf de kathedraal met de bus in ongeveer 10 minuten, een kleine 3 kilometer.

Er is een museum dat volledig uit opgestuurde spullen bestaat

In de bovenstad zit het Museum van Verbroken Relaties, dat bestaat uit voorwerpen die onbekenden uit de hele wereld opsturen na het einde van een relatie, elk met een tekst erbij. Het idee komt van de kunstenaars Olinka Vištica en Dražen Grubišić en het leverde in 2011 de Kenneth Hudson Award op voor het meest vernieuwende museum van Europa. De collectie groeit dus doorlopend en verandert per bezoek. Reken op een uur en op stukken die verder gaan dan liefdesverdriet: er zitten voorwerpen bij die over oorlog en vlucht gaan.

De aardbeving van 2020 is nog steeds merkbaar

De beving van 22 maart 2020 beschadigde een groot deel van de bovenstad, en verschillende musea en instellingen zijn daarna jarenlang dicht geweest voor herstel. De kathedraal ging pas op 17 april 2026 weer open, bijna zes jaar later. Controleer daarom vlak voor vertrek welke musea open zijn, want de situatie verandert per seizoen en oude reisgidsen kloppen op dit punt niet. Steigers en gestutte gevels horen voorlopig bij het straatbeeld.

Praktische zaken die schelen

Vrijwel alle musea zijn op maandag gesloten en veel collecties zijn op de eerste zondag van de maand gratis toegankelijk. Een los museumkaartje kost doorgaans tussen de 5 en 10 euro. Voor het vervoer koopt u kaartjes bij de kiosk; een enkele rit kost ongeveer 1 euro en die moet u in de tram stempelen. Met de tram bereikt u vrijwel alles wat in dit stuk staat; alleen voor Mirogoj hebt u de bus nodig.