Natuur in Marokko met bergen, valleien en woestijnlandschappen

Marokko heeft besneeuwde bergen en zandwoestijn op één dag rijden

Marokko meet ongeveer 710.000 vierkante kilometer en bevat vier gebergtes, een Atlantische kust van meer dan 1.800 kilometer, palmoases en de rand van de Sahara. De Toubkal is met 4.167 meter de hoogste top van Noord-Afrika, en op zes uur rijden zuidelijker liggen de duinen. Dit artikel behandelt de bergen, de kloven en de woestijn, met hoogtes, looptijden, kosten en het seizoen.

De Hoge Atlas begint op een uur van Marrakech

Imlil ligt op ongeveer 1.740 meter en is het startdorp voor de meeste tochten in Toubkal Nationaal Park; het is vanaf Marrakech in anderhalf uur te bereiken over 65 kilometer bergweg. Vanaf daar lopen routes van een paar uur tot meerdaagse trektochten. Voor beginners werkt de wandeling naar het dorp Aroumd of naar de waterval van Setti Fatma in de Ourika-vallei, beide met een paar honderd hoogtemeters en drie tot vier uur lopen. Houd er rekening mee dat er in de dorpen weinig bewegwijzering staat en dat een plaatselijke gids voor rond de 30 tot 50 euro per dag het verschil maakt tussen verdwalen en een goede dag.

De Toubkal-beklimming is geen wandeling

De klim naar de top gaat doorgaans in twee dagen: van Imlil op 1.740 meter naar de berghut op ongeveer 3.200 meter in vijf tot zes uur, en de volgende ochtend in drie tot vier uur naar de top op 4.167 meter. Het is geen klimwerk maar wel een lange tocht over steen en scree. Sinds 2018 is een erkende gids voor deze route verplicht; reken op 200 tot 350 euro per persoon voor een tweedaagse tocht inclusief muilezel, hut en maaltijden. Van november tot april ligt er sneeuw en zijn stijgijzers en een pickel nodig. Onderschat de hoogte niet: op 4.000 meter krijgt een deel van de deelnemers hoofdpijn en misselijkheid.

De kloven van Dades en Todra snijden diep in de rots

De Todra-kloof ten oosten van Ouarzazate is op het smalste punt nog geen 15 meter breed, met wanden die tot 300 meter oprijzen; er loopt een verharde weg doorheen en aan het begin is het een korte, vlakke wandeling langs de rivier. Klimmers vinden er honderden routes in de kalksteen. De Dades-kloof verderop is breder en beroemd om de haarspeldbochten waarmee de weg de rotswand op klimt. Beide zijn per auto te doen vanaf Ouarzazate, ongeveer twee uur rijden. Kom in de ochtend, want in de middag staat de kloof in de schaduw en verliest hij zijn kleur; in de zomer is dat juist een voordeel.

De Draa-vallei is de langste palmoase

De Draa is met ruim 1.100 kilometer de langste rivier van Marokko, al bereikt hij tegenwoordig zelden de zee. Tussen Agdz en Zagora loopt de weg door een aaneengesloten palmenstrook van bijna 200 kilometer, met kasbahs van leem en ommuurde dorpen die ksour heten. Rijd dat traject langzaam en stop in de dorpen; het is een van de mooiste autoritten van het land en kost een halve dag. Vanaf Zagora is het volgens het bekende bord nog 52 dagen per kameel naar Timboektoe. Houd er rekening mee dat de kasbahs van leem zijn en na regen snel verweren; sommige zijn deels ingestort en niet veilig om te betreden.

Erg Chebbi en Erg Chigaga zijn de twee echte duingebieden

Erg Chebbi bij Merzouga is de bekendste: duinen tot ongeveer 150 meter hoog over een gebied van zo'n 22 bij 5 kilometer, en met de auto tot aan de rand te bereiken. Een kameltocht met overnachting in een tentenkamp kost doorgaans 60 tot 120 euro per persoon. Erg Chigaga bij M'Hamid is groter en veel afgelegener: alleen met een terreinwagen bereikbaar over ongeveer twee uur woestijnpiste, en daardoor stiller. Merzouga ligt op acht tot tien uur rijden van Marrakech, dus reken op minimaal drie dagen voor een woestijntrip. Overnacht ter plekke; de heen- en terugreis op één dag maakt de rit zwaarder dan de bestemming waard is.

Het Rifgebergte en de noordkant

Rond Chefchaouen in het noorden, de stad met de blauw geschilderde huizen op ongeveer 600 meter hoogte, liggen korte wandelingen die binnen een dag te doen zijn. De klim naar de Spaanse moskee boven de stad kost een half uur en geeft het beste uitzicht bij zonsondergang. Verder ligt het Talassemtane-park met cederbossen, de natuurlijke rotsbrug Pont de Dieu en de Akchour-watervallen, waar een pad van rond de 8 kilometer langs de rivier naar de grote val loopt. Het Rif is groener en vochtiger dan de rest van het land en daardoor in juli en augustus aangenamer. Houd er rekening mee dat delen van deze streek bekendstaan om hennepteelt en dat je daar als bezoeker beter buiten blijft; blijf op de gangbare routes en huur een gids.

Het middelgebergte en de Anti-Atlas zijn de stille kant

Tussen de Hoge Atlas en het Rif ligt de Midden-Atlas, met cederbossen rond Azrou en Ifrane waar berberapen leven en waar in de winter sneeuw ligt; het meer Dayet Aoua en de watervallen van Ouzoud bij Azilal, met rond de 110 meter de hoogste van Noord-Afrika, liggen in dezelfde streek. Ten zuiden van Agadir begint de Anti-Atlas, ouder en droger, met de amandeldorpen rond Tafraoute en de kloof van Aït Mansour. In het westen loopt de Sous-vallei naar de kust, waar bij Souss-Massa het argandomein ligt waarin geiten in de bomen klimmen. Dit deel van het land is aanzienlijk rustiger dan de route langs de kloven.

Zo combineer je bergen, kloven en woestijn

De klassieke lus vanuit Marrakech gaat over de Tizi n'Tichka-pas van 2.260 meter naar Ait Ben Haddou, een leemstad die sinds 1987 op de werelderfgoedlijst staat, dan langs de Dades- en Todra-kloof naar Merzouga, en via de Ziz-vallei terug. Reken op zes tot acht dagen en ongeveer 1.400 kilometer. Een huurauto kost 30 tot 50 euro per dag, een chauffeur met terreinwagen 80 tot 120 euro per dag; dat laatste is op de bergpassen en pistes vaak de rustiger keuze. Neem contant geld mee voor de kleine dorpen. Houd er rekening mee dat de wegen bochtig zijn en dat 300 kilometer hier zomaar zes uur duurt.

Praktisch en wanneer je gaat

Marokko betaalt met dirham, ongeveer 11 dirham per euro, en de munt mag het land officieel niet uit; wissel wat je overhoudt voor vertrek. Nederlanders hebben geen visum nodig voor een verblijf tot drie maanden. De vlucht naar Marrakech duurt ongeveer vier uur. Maart tot mei en september tot november zijn de beste maanden: aangenaam in de bergen, draaglijk in de woestijn. In juli en augustus loopt de temperatuur in het zuiden op tot boven de 45 graden, wat wandelen overdag onmogelijk maakt. In de winter is de woestijn 's nachts koud, rond het vriespunt, en liggen de hoge bergpassen soms dicht door sneeuw.