Vakantie aan zee in Bergen, Zandvoort en Egmond

Vakantie aan zee in Noord-Holland kent drie badplaatsen die niet op elkaar lijken

Zandvoort, Egmond aan Zee en Bergen aan Zee liggen aan dezelfde Noordzeekust binnen dertig kilometer van elkaar, maar het zijn drie verschillende soorten vakantie. Zandvoort is de grootste, heeft een eigen station en het Circuit Zandvoort. Egmond aan Zee is een dorp met een vuurtoren en een lange boulevard. Bergen aan Zee is het kleinst en het rustigst, met een handvol straten tussen het duin. Kies op dat verschil en niet op de foto van het strand, want dat zand is overal hetzelfde.

Voor de duinen in Noord-Holland heb je een duinkaart nodig

Volgens de beheerder loopt het Noordhollands Duinreservaat over ruim 7.400 hectare van Wijk aan Zee tot Bergen, en het drinkwaterbedrijf beheert het. Iedereen van achttien jaar en ouder heeft er een duinkaart nodig. Dat is geen formaliteit. Kun je er geen tonen bij een controle, dan kost dat 109 euro inclusief administratiekosten. Je koopt de kaart online, bij automaten in het gebied of bij verkooppunten, en online is hij goedkoper. Voor kinderen tot achttien is de toegang gratis. Noordelijker, in de Schoorlse Duinen met de hoogste duintoppen van Nederland rond de 50 meter, geldt die kaart niet en is de toegang vrij.

In het Kraansvlak bij Zandvoort lopen wisenten

In het Kraansvlak, een afgesloten deel van Nationaal Park Zuid-Kennemerland, leeft sinds 2007 een kudde wisenten die uit Polen is gekomen. Het zijn Europese bizons, met stieren tot bijna duizend kilo de zwaarste landdieren van het continent. Er zijn paden vanwaar je het gebied in kunt kijken en in bepaalde periodes is een wandelroute door het leefgebied open. Ga het hek niet over waar dat niet mag. Dit is een ander gebied dan het duinreservaat hierboven, met eigen regels en zonder duinkaart.

De vuurtoren van Egmond is een monument voor Jan van Speijk

De vuurtoren van Egmond aan Zee is 28 meter hoog, ontworpen door Jan Valk, en werd in 1834 aangewezen als monument voor Jan van Speijk, de luitenant die twee jaar eerder zijn schip liet ontploffen in de haven van Antwerpen. Hij staat boven op het duin midden in het dorp, wat betekent dat je hem vanaf het strand van beneden af ziet. Het is een van de weinige Nederlandse vuurtorens die tegelijk een oorlogsmonument is, en dat is aan de voet ervan te zien. Vier kilometer landinwaarts ligt Egmond aan den Hoef met de resten van het slot en de abdij.

Zandvoort is de enige badplaats in Noord-Holland met een eigen station

Vanaf Amsterdam Centraal rijd je in ongeveer een half uur naar Zandvoort aan Zee, met een station op tweehonderd meter van het strand. Dat maakt het de makkelijkst bereikbare badplaats van het land en meteen de drukste. Op de eerste warme dag van het jaar zijn de treinen overvol en staan de parkeerterreinen om elf uur al vol. Kom je met de auto, kom dan voor tien uur of na drie uur. Op racedagen op het circuit is het dorp praktisch onbereikbaar en dat staat ruim van tevoren bekend.

Bergen is een dorp in Noord-Holland waar schilders zijn blijven hangen

Het dorp Bergen, drie kilometer landinwaarts van Bergen aan Zee, was rond 1910 het middelpunt van een kunstenaarskolonie die als de Bergense School bekend is geworden. Dat is er niet meer weg te denken, want er zitten galeries aan de Breelaan en rond de Ruïnekerk, en Museum Kranenburgh is aan die school gewijd. Entree kost daar rond de 12,50 euro. Voor wie een dag regen moet doorkomen is dat de beste optie in deze omgeving. Controleer de openingstijden, want buiten het hoogseizoen is het museum niet alle dagen open en is een deel van de galeries alleen in het weekend geopend. Alkmaar ligt op tien kilometer en heeft met de kaasmarkt op vrijdagochtend in het seizoen een tweede regenplan.

Het strand van Noord-Holland is nergens precies hetzelfde

Bij Zandvoort en Bloemendaal aan Zee staan de strandpaviljoens dicht op elkaar en is er muziek. Bij Egmond staan ze verder uit elkaar en bij Bergen aan Zee zijn het er een handvol. Een groot deel van die paviljoens wordt in het voorjaar opgebouwd en in het najaar weer afgebroken, dus van november tot maart is er op grote stukken strand niets. Ook de regels voor honden verschillen per gemeente en per seizoen, en die staan op het bord bij de opgang. Lees dat, want ze verschillen binnen tien kilometer.

Fietsen door het duin van Noord-Holland gaat over betaalde paden

Door het duinreservaat lopen tientallen kilometers fietspad tussen de badplaatsen. Van Bergen aan Zee naar Egmond aan Zee is het ongeveer tien kilometer door het duin en van Egmond naar Castricum aan Zee nog eens twaalf. Voor die paden geldt dezelfde duinkaart. Reken op wind en op ongeveer anderhalf uur voor die tien kilometer, want het duin biedt beschutting maar op de open stukken sta je er middenin. Fiets bij een westenwind eerst naar het noorden en met de wind mee terug, want anders is de terugweg het zwaarste stuk van de dag. Wandelaars kunnen hier een etappe van het Noord-Hollandpad meepakken.

Wat de Noordzee doet met je dagplanning aan de kust van Noord-Holland

Het water is in mei rond de 12 graden en haalt in augustus 18 tot 20 graden. Ook op een warme dag koelt het in de namiddag af doordat er zeewind opsteekt, vrijwel altijd rond een uur of twee. Neem daarom een extra laag mee, ook bij 25 graden in het binnenland. Het verschil tussen de temperatuur op het strand en tien kilometer landinwaarts loopt op een zomerse dag op tot vijf graden, en dat is precies waarom mensen op de terugweg met blauwe lippen in de auto zitten.

De beste reistijd voor Noord-Holland aan zee is juni en september

Juni en september zijn hier de beste maanden, want het water is dan aangenaam, de paviljoens zijn open en het is rustiger dan in de zomervakantie, met 18 tot 23 graden. Let op dat het in juli en augustus op mooie dagen vol is, vooral bij Zandvoort, waar op zulke dagen tienduizenden mensen komen. Van november tot maart is de kust leeg en waait het hard, wat het seizoen maakt voor strandwandelingen en niet voor een dag op het zand. Een huis met een berging voor natte jassen is dan meer waard dan een huis met zeezicht.