Rustzoekers opgelet, stille vakantiehuizen op de Heuvelrug

Op de Sallandse Heuvelrug ligt de grootste droge heide van Noordwest-Europa

Het nationaal park tussen Nijverdal, Holten en Hellendoorn beslaat ongeveer 35 vierkante kilometer, waarvan een groot deel aaneengesloten droge heide. Dat is volgens de beheerder het grootste stuk van dit type in Noordwest-Europa. Wie hier rust zoekt, kan die vinden, maar niet overal en niet altijd. Dit artikel legt uit waar het stil is, wanneer delen dicht zijn en wat er verder te doen is, met afstanden, openingstijden en prijzen.

Het hoogste punt ligt op vijfenzeventig meter

De rug bestaat uit stuwwallen die in de voorlaatste ijstijd door landijs zijn opgeduwd. Het hoogste punt komt tot ongeveer 75 meter boven NAP, waardoor u vanaf de open heide kilometers ver kijkt. Toegang is gratis en de paden zijn dag en nacht open. Er lopen gemarkeerde routes van 3 tot 15 kilometer vanaf de parkeerplaatsen; parkeren kost op de meeste plekken niets. Vanaf de treinstations van Nijverdal en Holten staat u in twintig minuten lopen op de heide.

Een deel van het park is van maart tot juli afgesloten

Hier leeft de laatste populatie korhoenders van Nederland, een handvol vogels die met bijplaatsing uit Zweden op peil wordt gehouden. Om ze rust te geven is ongeveer een kwart van het park in het broedseizoen gesloten en gelden er paden waar u niet af mag. Dat betekent van 1 maart tot 15 juli afzettingen met borden, en boetes vanaf 150 euro bij overtreding. Honden moeten het hele jaar aangelijnd. Praktisch: kijk vooraf op de kaart bij de ingang welke lus open is, want een dichte route betekent hier een omweg van kilometers.

Voor de stilte gaat u er in de vroege ochtend heen

Overdag komen er wandelaars, fietsers en ruiters. Wie de rug echt stil wil, is er voor 8.00 uur of na 19.00 uur; dan hoort u op de open heide vrijwel niets, en in het voorjaar de vogels. Vanaf de dichtstbijzijnde parkeerplaats staat u binnen 10 minuten op de heide. Dat is gratis en vergt alleen vroeg opstaan. Rond de langste dag is het hier van half zes tot half elf licht. Praktisch: de zonsopgang vanaf de open delen aan de oostkant is de reden dat fotografen hier al voor vijven staan; dan is er nog geen mens.

Bij Holten ligt een Canadese oorlogsbegraafplaats

Aan de rand van het bos liggen 1.394 Canadese militairen begraven die bij de bevrijding van Oost-Nederland zijn gesneuveld. Er staat een informatiecentrum met hun persoonlijke verhalen. De begraafplaats is gratis en altijd toegankelijk; het informatiecentrum is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot vijf, en de toegang is er ook gratis. Reken op anderhalf uur. Het ligt op 2 kilometer van het dorp en er loopt een bospad naartoe.

Op de rug staat een natuurmuseum met opgezette dieren

Halverwege de rug zit een museum met dioramas van Nederlandse en Afrikaanse natuur, opgebouwd sinds 1937, met een verzameling opgezette dieren en een deel over de heide zelf. Entree kost 12 tot 16 euro voor volwassenen en 9 tot 12 euro voor kinderen; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot vijf. Reken op anderhalf uur. Dit is de bruikbaarste optie op een regendag, want beschutting is er op de open heide niet.

Aan de westkant ligt juist het luidste uitje van de streek

Bij Hellendoorn ligt een attractiepark met achtbanen en een waterpark, dat in het seizoen duizenden bezoekers per dag trekt. Het ligt op ongeveer 3 kilometer van de rustigste heidedelen. Een dagkaart kost 30 tot 40 euro; het is van april tot oktober open, doorgaans van tien tot zes. Let op: op mooie zomerdagen staat het verkeer in de omgeving daardoor vast en zijn de parkeerplaatsen bij de bosingangen aan die kant vol. Wie rust zoekt, kiest die dagen de oostkant bij Holten of Haarle.

De sterrenhemel is hier donkerder dan in de rest van het land

Doordat er in het park zelf geen verlichting staat en de dorpen klein zijn, is de hemel boven de open heide op heldere nachten aanzienlijk donkerder dan in het westen van Nederland; de melkweg is er met het blote oog te zien. Kijken kost niets en kan vanaf elke parkeerplaats aan de rand. De beste maanden zijn september tot maart, wanneer het al om 18.00 uur donker is; de dichtstbijzijnde parkeerplaats ligt op 1 kilometer van de open heide. Neem een rode zaklamp mee en houd rekening met de afsluitingen: 's nachts geldt op sommige paden een verbod om het wild niet te storen.

Praktisch

Vanaf Amsterdam rijdt u in ongeveer anderhalf uur over 130 kilometer; met de trein bent u er via Deventer of Almelo ook, met stations in Nijverdal en Holten. Nederland betaalt met de euro. April en mei geven fris weer met uitlopend groen; eind augustus tot half september staat de heide paars en is het hier het drukst. Van oktober tot maart is het stil en vaak nat; reken op 8 tot 14 graden in het voorjaar en 18 tot 24 in de zomer. Verblijven kost hier buiten het seizoen merkbaar minder.