Kastelen, forten en kust in Østfold bij de Zweedse grens

De vesting boven Oslo ligt niet in deze provincie

De middeleeuwse burcht aan de haven die vaak bij deze streek wordt genoemd, staat in Oslo zelf en dus buiten Østfold. Deze provincie ligt ten zuidoosten daarvan, tegen de Zweedse grens aan. Østfold is bovendien in 2020 opgegaan in een grote fusieprovincie en per 1 januari 2024 weer zelfstandig geworden; op oudere kaarten vindt u hem daarom onder een andere naam terug. Dit artikel behandelt de forten, de vestingstad en de kust, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

In het fort bij de grens sneuvelde een Zweedse koning in 1718

Boven het grensstadje in het zuidoosten ligt een uitgestrekt vestingwerk uit de zeventiende eeuw met wallen, kazematten en tunnels. Tijdens het beleg van 1718 werd de Zweedse koning hier door een kogel in het hoofd getroffen; over de vraag van welke kant die kwam, wordt nog altijd gediscussieerd. Het buitenterrein is gratis en dag en nacht toegankelijk; het museum en de tunnels kosten rond de 120 kronen en zijn van mei tot september dagelijks open van 11.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur.

De oude stad aan de riviermonding is een bewoonde vesting

Aan de monding van de grote rivier ligt een zeventiende-eeuwse vestingstad met wallen, een gracht en rechte straten, die geldt als de best bewaarde van Noord-Europa. Er wonen mensen, er zitten winkels en er rijden auto's. Rondlopen kost niets en het is dag en nacht toegankelijk. Vanaf de nieuwe stad aan de overkant vaart een pontje dat gratis is en de hele dag door heen en weer gaat. Reken op twee uur voor de wallen en de straten. In de zomer zijn er rondleidingen voor rond de 150 kronen.

De waterval in deze provincie is naar watervolume de grootste van Europa

Bij de stad in het midden stort de grootste rivier van Noorwegen over een drempel naar beneden. Het hoogteverschil is maar ruim 20 meter, maar met gemiddeld enkele honderden kubieke meters per seconde is het volume het grootste van Europa. Kijken kost niets en er is een uitzichtplatform dat dag en nacht toegankelijk is. Reken op een half uur. Naast de val staat een museumterrein met verplaatste gebouwen en een middeleeuwse kerkruïne; entree daar kost rond de 150 kronen, van dinsdag tot zondag.

Op de rotsen langs de oude kustlijn staan bronstijdtekeningen

In deze provincie liggen volgens de rijksdienst voor het erfgoed duizenden in de rots gehakte afbeeldingen uit de bronstijd, ongeveer 3.000 jaar oud: schepen, dieren en menselijke figuren, gemaakt toen de zeespiegel hoger lag. Toegang tot de bekendste velden is gratis, ze liggen dag en nacht open en er staat een parkeerplaats op 200 meter. De lijnen zijn rood bijgewerkt om ze zichtbaar te maken. Reken op een half uur per veld. Ga bij laagstaande zon of na regen, want dan komen de groeven het best uit; bij fel middaglicht ziet u vrijwel niets.

Het nationale park voor de kust is grotendeels zee

De eilandengroep in het zuidwesten vormt samen met het omliggende water het eerste mariene nationale park van Noorwegen, ingesteld in 2009. Onder water liggen koudwaterkoraalriffen. Toegang is gratis. De eilanden zijn met een tunnel onder de zee door met het vasteland verbonden; er lopen wandelpaden over gladgeschuurde rotsen en er zijn zwemplekken. Reken op een dag. Let op: kamperen mag onder het algemene toegangsrecht, maar in het park gelden zones waar dat niet is toegestaan.

Het herenhuis bij de grensstad staat er nog compleet ingericht

Aan de rand van het grensstadje staat een landhuis dat drie eeuwen in dezelfde familie bleef en dat in 1961 met de volledige inboedel aan de staat werd nagelaten: meubels, boeken, wapens en portretten staan waar ze stonden. Entree kost rond de 120 kronen en het is van eind juni tot half augustus dagelijks open met rondleidingen, daarbuiten alleen in het weekeinde. Reken op anderhalf uur. De tuin en het park eromheen zijn gratis toegankelijk en dagelijks open.

De Zweedse grens ligt op rijafstand en de prijzen verschillen

De grens ligt vanaf vrijwel elke plaats in deze provincie binnen een uur. Noren rijden er massaal heen om boodschappen te doen, want vlees, drank en zuivel zijn er aanzienlijk goedkoper. Dat betekent voor u twee dingen: op vrijdag en zaterdag staat het verkeer richting grens vast, en aan de Zweedse kant liggen grote winkelcentra vlak achter de grens. Neem uw paspoort of identiteitskaart mee; er wordt steekproefsgewijs gecontroleerd, ook al hoort Noorwegen bij Schengen.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer twee uur op Oslo; vanaf daar rijdt u een uur zuidwaarts of neemt u de trein die er iets langer over doet. Noorwegen betaalt met kronen, niet met euro's, en alles gaat met de kaart. Juni tot augustus geeft 17 tot 24 graden en dan is de kust in trek bij Noren zelf. In mei en september is het 10 tot 17 graden en zijn de musea en forten beperkt open. Reken op tolwegen rond Oslo: die worden automatisch op kenteken geïnd en komen bij een huurauto achteraf op de rekening.