Troms, noordelijk avontuur boven de poolcirkel

Troms ligt 350 kilometer boven de poolcirkel en vriest nauwelijks

Tromsø, de hoofdstad van Troms, ligt op bijna 70 graden noorderbreedte. Toch is het er in januari volgens het Noorse meteorologisch instituut gemiddeld maar 4 graden onder nul, doordat de warme Noorse Atlantische Stroom langs de kust loopt; op dezelfde breedte in Canada is het twintig graden kouder. Dat maakt dit het toegankelijkste stuk poolgebied van Europa. Dit artikel behandelt het noorderlicht, de walvissen, de Lyngen-Alpen en de eilanden van de Troms-archipel, met prijzen, seizoenen en afstanden.

De zon komt van eind november tot half januari niet op

In die weken blijft de zon in heel Noord-Noorwegen onder de horizon en is er rond het middaguur enkele uren blauw schemerlicht. Van eind mei tot eind juli gaat de zon juist niet onder. Plan je reis dus op wat je wilt zien: noorderlicht vraagt duisternis en dus eind september tot eind maart, wandelen en eilandhoppen vragen licht en dus mei tot augustus. Voor de donkere uren heeft Tromsø het Polarmuseum in een pakhuis aan de haven, over Roald Amundsen, Fridtjof Nansen en de jacht in de Arctische IJszee, voor rond de 190 kronen.

Noorderlicht zie je alleen bij heldere hemel, en dat is niet elke nacht

Het poollicht hangt op 90 tot 400 kilometer hoogte en is hier in het seizoen vrijwel elke heldere nacht actief. Het probleem is niet de activiteit maar de bewolking boven de kust van Noord-Scandinavië. Een bustocht met een gids die naar een gat in de bewolking rijdt, kost 1.200 tot 1.800 kronen per persoon en duurt zes tot acht uur, soms tot 200 kilometer landinwaarts of over de Finse grens. Let op: garanties bestaan niet, en aanbieders die ze wel geven, bedoelen doorgaans een gratis tweede poging. Reken op twee of drie avonden proberen.

De IJszeekathedraal in Tromsdalen is uit 1965

Aan de overkant van de Tromsø-brug staat in Tromsdalen de IJszeekathedraal, een betonnen kerk uit 1965 van architect Jan Inge Hovig die uit elf driehoekige schaaldelen bestaat, met aan de oostzijde een glasmozaïek van ongeveer 140 vierkante meter. Entree kost rond de 90 kronen en de kerk is in het seizoen dagelijks open, doorgaans van negen tot zeven. Reken op een half uur. Vanaf het centrum op Tromsøya loop je er in een half uur heen over de brug van ruim een kilometer, of je neemt de bus voor rond de 40 kronen. In de zomer zijn er 's nachts korte concerten van een uur.

De Fjellheisen brengt je in vier minuten naar 421 meter

Vanaf Tromsdalen gaat de Fjellheisen-kabelbaan naar Storsteinen op 421 meter, met zicht over Tromsøya, de fjorden en de bergen erachter. Een retour kost 400 tot 500 kronen en de baan rijdt het hele jaar, in de zomer tot diep in de nacht vanwege de middernachtzon. Reken op anderhalf uur. Lopend ben je er in een uur over een pad met ruim duizend stenen treden, en dat kost niets. Bij harde wind ligt de baan stil, en dat gebeurt aan deze kust regelmatig.

De walvissen volgen de haring, en die verplaatst zich

Van november tot januari trekken bultruggen en orka's achter de haringscholen langs de kust van Troms. Waar dat gebeurt, verschuift over de jaren: de boten vertrekken nu vaak uit Skjervøy, twee tot drie uur noordelijker dan Tromsø. Een tocht kost 1.500 tot 2.500 kronen per persoon en duurt een hele dag inclusief de rit erheen. Let op: het is dan poolnacht, dus je vaart in schemer, en de zee is ruw. Wie snel zeeziek wordt, neemt vooraf iets in. Kies een aanbieder die afstand houdt en niet tussen de dieren door vaart.

De Lyngen-Alpen lopen tot 1.833 meter recht uit zee omhoog

Aan de overkant van de fjord ligt het schiereiland met de Lyngen-Alpen, waarvan de Jiehkkevárri met 1.833 meter de hoogste is. Van maart tot mei is dit een van de bekendste gebieden ter wereld voor toertochten op ski's, met gletsjers die tot vlak bij het water komen. Een dag met een gids kost 2.500 tot 4.000 kronen. In de zomer zijn er wandelroutes van 8 tot 16 kilometer met 800 tot 1.200 hoogtemeters, zonder bewegwijzering boven de boomgrens. Vanaf Tromsø rijd je er in anderhalf tot twee uur heen, met een veerpont onderweg. Westelijker ligt Senja, na Hinnøya het grootste eiland van Noorwegen, met de Segla die 639 meter uit zee oprijst.

Het Sami-parlement staat in Karasjok, niet in Troms

Het Sami-parlement en het bekendste cultuurcentrum staan in Karasjok in Finnmark, ruim 500 kilometer en zeven uur rijden verderop. In Troms zelf is de Sami-cultuur vooral zichtbaar bij de rendierhouders en in de Sami-taal op de plaatsnaamborden. Een bezoek aan een rendierkamp met een tocht en een maaltijd in een Sami-tent kost 1.200 tot 1.900 kronen per persoon. Boek dat bij een bedrijf in Samisch eigendom; dat staat op de website vermeld. Verder landinwaarts ligt het Reisa Nationaal Park van ruim 800 vierkante kilometer, waar de Reisa-rivier door de Njállaávzi-kloof snijdt en de Mollisfossen 269 meter naar beneden valt.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je met een overstap in Oslo in ongeveer vijf uur totaal; in de winter zijn er ook rechtstreekse vluchten. Noorwegen betaalt met kronen en vrijwel uitsluitend met de kaart. Het prijspeil ligt fors boven het Nederlandse: reken op 200 tot 300 kronen voor een eenvoudige lunch en 100 tot 130 kronen voor een biertje. Van eind september tot maart is het noorderlichtseizoen met min 8 tot plus 3 graden. Juni tot augustus geeft 10 tot 18 graden en licht dat niet weggaat. Winterbanden met spijkers zijn verplicht en huurauto's hebben die; rijd in het donker langzaam, want de wegen zijn smal, er staat zelden een vangrail en rendieren op de weg zijn hier het hele jaar een reëel risico, ook overdag.