Historie, cultuur en wildernis in Trøndelag in Midden-Noorwegen

Trondelag is pas sinds 2018 een provincie

Op 1 januari 2018 werden Noord- en Zuid-Trondelag samengevoegd tot een fylke van ruim 42.000 vierkante kilometer met volgens het provinciebestuur ongeveer 480.000 inwoners. Dat is groter dan Nederland, met nog geen drie procent van de inwoners. Wat vaak verward wordt: Møre en Romsdal, met de fjorden en de Atlantische kustweg, is een andere provincie en ligt hier ten zuidwesten van. Dit artikel gaat over de historische plekken, de mijnstad en de wildernis buiten de provinciehoofdstad.

Bij Stiklestad sneuvelde de koning die Noorwegen kerstende

Op 29 juli 1030 verloor Olav Haraldsson hier een veldslag tegen boerenlegers uit de streek. Een jaar later werd hij heilig verklaard, en daarmee werd deze akker een van de belangrijkste plekken uit de Noorse geschiedenis. Sinds 1954 wordt er rond 29 juli een openluchtspel opgevoerd met ruim vijfhonderd spelers in een amfitheater. Het museum ernaast is in de zomer dagelijks open van 10.00 tot 16.00 uur en kost rond de 190 kronen. Let op: buiten die zomerweken is het terrein vooral een grasveld met een museum; kom er niet voor het decor. Vanaf Trondheim rijdt u 95 kilometer in ruim een uur.

Roros leefde 333 jaar van koper

In dit hooggelegen stadje werd van 1644 tot 1977 koper gedolven. De houten arbeidershuizen langs de hoofdstraat staan er nog, met de slakkenberg van de smelthut pal achter het centrum; volgens Unesco staat het geheel sinds 1980 op de werelderfgoedlijst. De kerk uit 1784 heeft 1.600 zitplaatsen in een plaats van nog geen 4.000 inwoners, wat laat zien hoeveel geld het erts opleverde. Het mijnmuseum kost rond de 130 kronen. Vanaf Trondheim is het 155 kilometer over de weg, ruim twee uur, of iets meer met de trein. Let op de kou: hier is ooit min 50 graden gemeten en min 30 is in januari niet uitzonderlijk.

Bij het dorp Hell liggen rotstekeningen uit de steentijd

Het station met het bord Hell is de bekendste fotostop van de streek, maar interessanter zijn de ingekraste jachttaferelen in de rotswanden even verderop. Ze worden op 4.000 tot 6.000 jaar geschat. Toegang is gratis en het terrein is dag en nacht open; vanaf Trondheim is het 35 kilometer, een half uur rijden, en er stopt een trein. Let op: de meeste tekeningen zijn nauwelijks te zien zonder de rood bijgewerkte contouren, en bij regen verdwijnen ze vrijwel helemaal in de natte steen. Ga bij laagstaande zon.

In Snasa staat het Zuid-Samische museum

Deze provincie is het kerngebied van de Zuid-Samen, een groep van naar schatting nog geen 2.000 mensen. In Snasa opende in 2022 een nieuw museumgebouw over hun taal, rendierhouderij en geschiedenis. Entree kost rond de 120 kronen en het is doorgaans van dinsdag tot zondag open. Reken op anderhalf uur. Snasa ligt 130 kilometer ten noordoosten van Trondheim, langs de doorgaande weg naar het noorden, en is daarmee een logische tussenstop en niet een aparte dagtocht.

Bymarka is een bos van tachtig vierkante kilometer aan de stadsrand

Direct ten westen van Trondheim ligt een aaneengesloten bos- en merengebied met gemarkeerde paden, in de winter met loipes. Er rijdt een tram naartoe die met 8,8 kilometer als de noordelijkste ter wereld geldt en die sinds 1924 in bedrijf is. Een rit kost rond de 45 kronen en duurt twintig minuten tot het eindpunt op ruim 400 meter hoogte. Vandaar loopt u zo het bos in. Dit is de goedkoopste manier om vanuit de stad in de Noorse natuur te staan zonder auto.

Op Fosen draait een windpark dat de rechter afkeurde

Op het schiereiland ten noorden van de Trondheimfjord staan ruim 150 windturbines. Volgens het arrest van de Hoge Raad van oktober 2021 schonden twee van die parken de rechten van Samische rendierhouders; pas in 2023 en 2024 kwamen er schikkingen met de betrokken families. Voor bezoekers is Fosen vooral kust: vissersdorpen, keienstranden en een kustweg met weinig verkeer. De veerboot vanaf Trondheim doet er ongeveer drie kwartier over. Wie de streek in rijdt, rijdt langs die turbines, en het is goed te weten waarom ze omstreden zijn.

De Namsen geldt als de belangrijkste zalmrivier van het land

Deze rivier van ruim 200 kilometer wordt bevist vanuit langzaam drijvende boten, een methode die hier harling heet. Het seizoen loopt doorgaans van 1 juni tot eind augustus. Een dagvergunning kost afhankelijk van het vak 500 tot 2.500 kronen en is online te koop. Twee regels gelden overal: elke vangst moet geregistreerd worden en vistuig dat eerder in het buitenland is gebruikt, moet vooraf ontsmet worden tegen een parasiet die de jonge zalm doodt. Vanaf Trondheim rijdt u ongeveer twee uur noordwaarts.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer twee uur op Trondheim; vanaf daar rijdt u naar alle plekken uit dit artikel binnen twee en een half uur. Noorwegen betaalt met kronen, niet met euro's, en vrijwel alles gaat met de kaart. Sterkedrank en wijn koopt u alleen in de staatswinkels, die op zondag dicht zijn. Juni tot en met augustus geeft 15 tot 22 graden en licht tot diep in de nacht. In mei en september is het rustiger en goedkoper, maar sluiten musea eerder. In de winter ligt er sneeuw en zijn de dagen kort, wat Roros juist op zijn mooist maakt.