Bezoek Olsztyn, Lidzbark en de gotische kastelenroute

Copernicus woonde vijf jaar in de burcht van Olsztyn

De astronoom bestuurde volgens het streekmuseum tussen 1516 en 1521 het bisschoppelijk gebied vanuit deze burcht. Op een muur van de kruisgang tekende hij een tabel om de stand van de zon te volgen, en die is er nog: het is het enige door hemzelf gemaakte instrument dat op zijn oorspronkelijke plek bewaard is gebleven. Dat maakt deze streek voor wie in de wetenschapsgeschiedenis geïnteresseerd is bijzonder. Dit artikel behandelt de kastelen en de stadjes, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

De burcht in de provinciehoofdstad kost twintig zloty

De veertiende-eeuwse burcht ligt aan de rivier aan de rand van de oude stad, met een museum over de streek en over de astronoom. Entree kost rond de 20 zloty en het is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 17.00 uur; op maandag gesloten. Reken op anderhalf uur. De oude stad eromheen is klein en in een uur rond te lopen; het marktplein werd na 1945 herbouwd, want ook deze stad liep in de laatste oorlogsmaanden zware schade op.

De bisschopsburcht veertig kilometer noordelijker heeft een gave kruisgang

In een stadje ten noorden staat een bisschoppelijke residentie uit de veertiende eeuw met een volledig bewaarde kruisgang op twee verdiepingen, wat in Polen zeldzaam is. De zalen hebben nog hun oorspronkelijke gewelven. Entree kost rond de 20 zloty en het is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur. Aan de rand van hetzelfde stadje ligt een overdekt waterpark met een kunstmatige skihelling, wat met kinderen een goede aanvulling is; een dagkaart kost daar 60 tot 90 zloty.

De kastelenroute volgt de bakstenen ordeburchten

Door de streek loopt een route langs tientallen burchten die de Duitse Orde tussen de dertiende en vijftiende eeuw bouwde, allemaal van baksteen omdat er in deze streek geen natuursteen is. Rondrijden kost niets; per burcht betaalt u 10 tot 25 euro entree, en een deel is inmiddels hotel of restaurant en gratis binnen te lopen. Reken op twee tot drie burchten per dag; ze liggen 30 tot 60 kilometer uit elkaar en het openbaar vervoer ertussen is beperkt tot enkele bussen per dag.

In de bedevaartskerk bewegen de figuren op het orgel

In een dorp tussen de twee bisschopssteden staat een barokke kerk uit 1693 met een orgel waarvan bij het spelen engelen draaien, bellen luiden en sterren bewegen. Het wordt meerdere keren per dag kort gedemonstreerd. De kerk is gratis en dagelijks open; de demonstratie duurt tien minuten en de tijden hangen bij de ingang. Reken op drie kwartier. Er komen vooral Poolse bedevaartgangers en nauwelijks buitenlandse bezoekers, dus houd rekening met diensten; dan wacht u even buiten.

In het stadje aan de lagune ligt Copernicus begraven

Zestig kilometer ten noordwesten ligt een stadje aan een lagune waar de astronoom het grootste deel van zijn leven woonde en in 1543 stierf. Zijn graf werd pas in 2005 met zekerheid geïdentificeerd en hij is in 2010 opnieuw bijgezet. De kathedraal met het graf kost rond de 15 zloty, de klokkentoren met uitzicht apart; het geheel is van dinsdag tot zondag open van 9.00 tot 17.00 uur. Reken op twee uur. Op de heuvel staat ook een planetarium met voorstellingen voor rond de 20 zloty.

De baksteengotiek is hier een noodoplossing geworden tot stijl

Er is in deze streek geen bruikbare natuursteen, dus werd alles van gebakken klei opgetrokken: kerken, burchten, stadsmuren en zelfs gewelven. Dat leverde een eigen bouwstijl op met sierverbanden en geglazuurde stenen. Kijken kost niets; het valt op zodra u erop let. In de dorpskerken ziet u de zwarte koppen van geglazuurde stenen als ruitpatroon in de muur. Veel van die kerken zijn van 9.00 tot 17.00 uur open en gratis; een enkele vraagt 5 tot 10 zloty voor het onderhoud.

Aan het meer bij de hoofdstad ligt een strand op loopafstand

De provinciehoofdstad heeft binnen de gemeentegrenzen ruim tien meren. Aan het grootste ligt een stadsstrand met kleedhokjes, een steiger en verhuur van waterfietsen. Toegang is gratis en er is in juli en augustus toezicht; een waterfiets kost 30 tot 50 zloty per uur. Het water haalt in juli 20 tot 23 graden. Vanaf het centrum is het 3 kilometer, twintig minuten met de bus. Dat maakt deze stad ongewoon: u kunt er 's ochtends een burcht bekijken en 's middags zwemmen.

Praktisch

Vanuit Nederland vliegt u in ongeveer twee uur op Warschau of Gdansk; vanaf Warschau rijdt de trein in tweeënhalf uur naar de provinciehoofdstad. Polen betaalt met de zloty en niet met de euro; pinnen kan overal. Voor de kastelenroute hebt u een auto nodig. Mei tot september geeft 16 tot 26 graden. Let op de openingstijden: vrijwel alle musea en burchten zijn op maandag gesloten en buiten het seizoen sluiten ze al om 15.00 of 16.00 uur, wat een dag met drie stops onmogelijk maakt.