De barokke bisschopstuin en de colchas van Castelo Branco

Op de koningstrap staan drie koningen opzettelijk te klein

De Jardim do Paço Episcopal is de reden om hier te komen en het detail dat u moet weten staat in geen enkele folder groot vermeld. Op de escadaria dos reis, de trap met beelden van de Portugese koningen, zijn de drie Filipsen die tussen 1580 en 1640 vanuit Spanje over Portugal regeerden merkbaar kleiner uitgehakt dan alle anderen. Dat is geen toeval of ruimtegebrek maar een politiek statement in steen, aangebracht toen Portugal weer zelfstandig was. Wie het eenmaal weet, ziet het meteen. Volgens de gemeente is de tuin in de achttiende eeuw aangelegd op initiatief van de eerste bisschop van Castelo Branco, D. Joao de Mendonca, en staat hij als nationaal monument geregistreerd.

De tuin kost 3 euro en kinderen komen gratis binnen

Toegang tot de barokke tuin kost 3 euro, voor 65-plussers en groepen vanaf twaalf personen 1,50 euro, en studenten en kinderen tot tien jaar gaan gratis naar binnen. Voor een gezin is dat daarmee een van de goedkoopste bezienswaardigheden van deze streek. De tuin ligt op meerdere niveaus met sierlijke trappen ertussen, beelden van koningen en apostelen, en op het tussenbordes van de koningstrap fonteinen met waterspelen. Reken op een uur tot anderhalf uur. Ga in de ochtend of de late middag, want er is weinig schaduw op de terrassen.

Het museum zit in hetzelfde paleis

Het Museu Francisco Tavares Proença Júnior is gevestigd in het voormalige bisschoppelijk paleis waar de tuin bij hoort, dus u doet die twee logischerwijs achter elkaar. Het is van dinsdag tot en met zondag open van 10.00 tot 13.00 uur en van 14.00 tot 18.00 uur, met een middagsluiting van een uur. Een kaartje kost 2 euro, met korting voor groepen en ouderen. Op zondag en op feestdagen is de toegang tot 14.00 uur gratis, en kinderen tot 14 jaar komen altijd gratis binnen. Die gratis zondagochtend is de moeite van het plannen waard.

De colchas zijn het echte streekproduct

Waar deze stad om bekendstaat zijn de colchas: linnen bedspreien die met natuurlijke zijdedraad zijn geborduurd, met felle kleuren en figuratieve taferelen. De traditie gaat terug tot de zestiende eeuw en is beïnvloed door oosterse motieven die via de handelsroutes binnenkwamen. In het museum hangt een deel van de collectie Ernesto de Vilhena met historische voorbeelden. Er wordt in de stad nog steeds met de hand geborduurd, en een echte colcha is navenant kostbaar; een groot exemplaar vertegenwoordigt maanden werk en loopt in de honderden tot duizenden euro's. Wie er een wil kopen, doet er goed aan naar de herkomst te vragen, want er wordt ook machinaal nagemaakt.

Van het kasteel is weinig over, van het uitzicht des te meer

Het kasteel waaraan de stad haar naam dankt, is in de twaalfde eeuw door de tempeliers gebouwd. Er is niet veel van bewaard: een deel van de muren en een aantal torenresten op de heuvel boven het centrum. Wat er wel is, is het uitzichtpunt. Vanaf de Miradouro de São Gens kijkt u over de stad en de vlakte van de Beira Baixa richting de Spaanse grens, die ongeveer veertig kilometer oostelijk ligt. Toegang is vrij en de klim vanaf het centrum is kort maar stevig, goed voor een kwartier.

De binnenstad is klein en dat is een voordeel

Castelo Branco is met ruim dertigduizend inwoners geen grote stad, en de historische kern past in een gebied van hooguit een halve kilometer. Vanaf de tuin naar het kasteel loopt u in een kwartier over ongeveer achthonderd meter, met de oude straatjes ertussen. Dat maakt het een goede uitvalsbasis in plaats van een dagbestemming: u ziet de stad in een halve dag en gebruikt de rest van uw tijd voor het Geopark Naturtejo en de granieten dorpen in de omgeving. Wie hier een week zit, komt makkelijk toe met één stadsdag.

Ga naar de markt op de ochtend

De Mercado Municipal draait doorgaans van 7.00 tot 13.00 uur, met streekproducten uit de Beira Baixa: schapenkaas, olijfolie, worst en groente van de omliggende dorpen. Rond het middaguur bouwen de kramen af. Voor wie zelf kookt in een vakantiehuis is dat het adres, en het scheelt al gauw een derde ten opzichte van de supermarkt aan de rand van de stad. De kaas van deze streek is van schapenmelk en zacht van binnen; die wordt per stuk verkocht en niet per gewicht.

Hier komen weinig buitenlandse bezoekers

De Beira Baixa ligt binnenlands, ver van de kust, en dat merkt u aan het aantal bezoekers en aan de prijzen. Reken erop dat in kleinere zaken weinig Engels wordt gesproken en dat de kaart alleen in het Portugees is. Dat is voor veel mensen juist de reden om te komen, maar het vraagt wel voorbereiding. Neem contant geld mee voor de kleinere dorpen, want niet overal kunt u met kaart betalen, en houd er rekening mee dat veel zaken tussen 13.00 en 15.00 uur dicht zijn.

Wanneer u gaat

April, mei, september en oktober zijn de beste maanden, met 18 tot 26 graden. Het binnenland van Portugal wordt in juli en augustus heet, met dagen die geregeld boven de 35 graden komen en soms tegen de 40 lopen; dat is voor een tuin zonder schaduw en voor wandelingen in het geopark te veel. De winter is zacht maar kan koud zijn doordat het hier op ongeveer 400 meter hoogte ligt, met nachten rond het vriespunt. In die maanden is de tuin wel op zijn groenst en zijn de dorpen in de omgeving vrijwel leeg.