Wat te doen in Funchal met tuinen, kabelbanen en markten

Funchal ligt in een kom die naar de zee afloopt

Funchal telt rond de 105.000 inwoners en is de hoofdstad van Madeira, een eiland van 741 vierkante kilometer dat op ongeveer 900 kilometer van het Portugese vasteland ligt. De stad ligt in een natuurlijke kom die van zeeniveau tot boven de 500 meter oploopt, en dat verklaart de kabelbanen: de wijk Monte ligt zo'n 550 meter hoger dan de haven. Wat je hier doet valt uiteen in drie dingen: tuinen, kabelbanen en markten. Alles ligt binnen 6 kilometer van de haven.

De kabelbaan naar Monte doet er vijftien minuten over

De Teleférico do Funchal opende in 2000 en loopt vanaf de Zona Velha in ongeveer vijftien minuten over 3,2 kilometer naar Monte, met onderweg zicht op de daken, de ravijnen en de baai. Een enkele reis kost rond de 12,50 euro en een retour zo'n 18 euro; de cabines rijden doorgaans van 9.00 tot 17.45 uur. Vanaf Monte gaat een tweede, kleinere kabelbaan naar de botanische tuin. Bij mist hangt de bovenkant soms in de wolken terwijl beneden de zon schijnt, dus kijk vanaf de kade omhoog voor je een kaartje koopt.

In Monte staat de kerk met het graf van een keizer

Boven aan de kabelbaan ligt Monte, met de kerk Nossa Senhora do Monte op een trap van 74 treden die pelgrims op hun knieën beklimmen. In een zijkapel staat de tombe van Karel I, de laatste keizer van Oostenrijk-Hongarije, die na zijn verbanning in 1922 op Madeira aan longontsteking overleed. Toegang tot de kerk is gratis. Van het kerkplein loopt de Levada dos Tornos het dal in, een van de irrigatiekanalen waar het eiland zijn wandelnet aan dankt.

De rieten sleden dalen sinds 1850 de weg af

Vanaf Monte glijden de carros de cesto omlaag: rieten sleden op houten glijders, geduwd en gestuurd door twee mannen in het wit met strohoed, over ruim 2 kilometer asfalt naar Livramento. De rit duurt ongeveer tien minuten en kost rond de 30 euro voor twee personen. Ze bestaan sinds 1850 en waren toen gewoon vervoer voor bewoners die snel naar de stad wilden. Let op: onderaan sta je 4 kilometer van het centrum en moet je een taxi of bus nemen, want de sleden gaan niet terug omhoog.

De Monte Palace-tuin beslaat zeven hectare

De Monte Palace Tropical Garden ligt naast het bovenstation en beslaat rond de zeven hectare op een steile helling, met vijvers, Japanse tuinen, tegeltableaus over de Portugese geschiedenis en een verzameling Afrikaanse beelden. Toegang kost rond de 15 euro en de tuin is dagelijks van 9.30 tot 18.00 uur open. Reken op anderhalf tot twee uur, en op trappen: de tuin loopt over meerdere niveaus. Wie slecht ter been is doet beter de vlakkere tuinen beneden.

De botanische tuin heeft ruim tweeduizend soorten

De Jardim Botânico da Madeira opende in 1960 op de helling boven de stad en beslaat volgens de tuin zelf ongeveer 8 hectare met rond de 2.500 plantensoorten, waaronder de inheemse laurierbossen die op het eiland nog groeien. Het terras met het geometrische bloemenpatroon is het bekendste beeld en kijkt over de hele baai. Toegang kost rond de 7,50 euro. Je komt er met de kabelbaan vanaf Monte, met bus 31 vanuit het centrum of met een taxi in een kwartier.

De Mercado dos Lavradores is van 1940 en heeft een vishal

De Mercado dos Lavradores werd in 1940 gebouwd in art-decostijl, met een binnenhof, tegeltableaus bij de ingang en twee verdiepingen kramen. Beneden ligt de vishal met de espada, de zwarte degenvis met de grote ogen die alleen op grote diepte voorkomt en hier op ijs ligt uitgestald. De markt is doorgaans van maandag tot en met vrijdag van 7.00 tot 20.00 uur open en op zaterdag tot 14.00 uur; zondag is hij dicht. Let op: bij de fruitkramen buiten krijg je stukjes aangeboden om te proeven, waarna er een fors bedrag wordt gerekend; vraag altijd vooraf de prijs per kilo.

De oude stad heeft tweehonderd beschilderde deuren

In de Zona Velha, de oude stad langs de kust, loopt sinds 2010 het project Arte de Portas Abertas, waarbij kunstenaars de deuren van leegstaande panden beschilderden; het zijn er inmiddels rond de tweehonderd in de Rua de Santa Maria en de zijstraten. De straat is 's avonds het uitgaansgebied van de stad, met restaurants die naar buiten uitpuilen. Aan het eind staat het fort São Tiago uit 1614. Rondlopen kost niets en het is een kwartier vanaf de markt.

Madeirawijn proef je in de lodges in het centrum

Madeirawijn wordt bewust verhit in het rijpingsproces, een methode die is ontstaan doordat vaten in de scheepsruimen door de tropen voeren en beter bleken te worden; de wijnhuizen in het centrum bewaren die traditie in zolders die op temperatuur worden gehouden. Rondleidingen met proeverij beginnen rond de 8 euro en duren ongeveer een uur. De wijn is jarenlang houdbaar na openen, wat hem tot een praktisch souvenir maakt. In dezelfde straat ligt het museum over de bekendste voetballer van het eiland.

Een dag die klopt

Begin om negen uur met de kabelbaan omhoog, doe Monte Palace of de kerk, daal met de slede of loop een stuk levada, neem de kabelbaan naar de botanische tuin en zak in de middag af naar de markt en de Zona Velha. Zo heb je alle drie de onderdelen gedaan in ongeveer zeven uur, met rond de 60 euro aan kaartjes per persoon. Wie meer tijd heeft rijdt in twintig minuten naar Cabo Girão, waar een glazen platform op 580 meter boven zee hangt en de toegang gratis is.

Wanneer je gaat

Funchal heeft nauwelijks seizoenen: het is er het hele jaar tussen de 19 en 26 graden, met zeewater van 18 graden in maart tot 24 in september. De regen valt vooral tussen november en maart en dan meestal in korte buien. In april is er het bloemenfeest met een optocht, in juni het Atlantische vuurwerkfestival en met oud en nieuw een vuurwerkshow boven de baai die als een van de grootste ter wereld geldt; voor die dagen boek je maanden vooruit. In de bergen erboven is het altijd 5 tot 10 graden kouder dan in de stad.