Verken de stad per fiets of kajak

Het centrum van Ljubljana is grotendeels autovrij

Sinds 2007 zijn de straten van het Stari Mesto voor het gemotoriseerde verkeer gesloten, waardoor er een aaneengesloten gebied van enkele vierkante kilometers overblijft waar alleen voetgangers, fietsers en de elektrische Kavalir voor minder mobiele bezoekers komen. Dat maakt de fiets hier sneller dan de auto en vaak sneller dan lopen. Dit artikel behandelt het fietsen en het varen over de Ljubljanica, met tarieven, afstanden en de regels die je moet kennen.

BicikeLJ kost een euro per week

BicikeLJ heeft tientallen stations in de stad, waarbij een weekabonnement rond de 1 euro kost en het eerste uur van elke rit gratis is. Je meldt je aan met een bankkaart via de app of een zuil. Omdat vrijwel alles binnen twintig minuten fietsen ligt, betaal je in de praktijk zelden meer dan dat weektarief. Let op: je moet de fiets binnen dat uur bij een station inleveren en direct opnieuw pakken, anders lopen de kosten per uur op. Gewone verhuur, met betere fietsen en sloten, kost 10 tot 15 euro per dag.

In de voetgangerszone rijd je stapvoets

Fietsen mag in het autovrije gebied, maar je bent er te gast tussen de wandelaars en het tempo hoort daarnaar te zijn; over de Tromostovje, de Drievoudige Brug van Plečnik, en de Drakenbrug stap je beter af. Buiten die zone liggen vrijliggende paden langs de doorgaande wegen. Twee regels zijn hier scherper dan in Nederland: kinderen en jongeren tot achttien jaar moeten een helm dragen, en voor fietsers geldt dezelfde alcohollimiet van 0,5 promille als voor automobilisten. Daar wordt in de uitgaansstraten op gecontroleerd, met boetes vanaf enkele tientallen euro's.

De Pot spominov loopt over 34 kilometer rond de stad

Om het centrum ligt de Pot spominov in tovarištva, het pad dat precies de lijn volgt van het prikkeldraad waarmee de stad tussen 1942 en 1945 door de bezetter was omsloten. Het is nu een wandel- en fietsroute met bomen erlangs en gedenkstenen op de hoeken. Fietsen kost niets en de hele ronde duurt twee tot drie uur, vrijwel vlak en zonder kruisend autoverkeer. Elk jaar in mei wordt de route tijdens de Pohod ob žici massaal gelopen. Voor wie de stad in één beweging wil zien zonder in het toeristische centrum te blijven, is dit de beste tocht.

Tivoli en de Rožnik zijn vijfhonderd hectare groot

Aan de westkant loopt Tivoli-park vanaf het centrum de Rožnik-heuvel op en gaat daar over in bos. Het beslaat ongeveer 500 hectare en er lopen brede grindlanen doorheen waarover je kunt fietsen. Toegang is gratis en het park is dag en nacht open. Vanaf de rand rijd je in tien minuten terug naar het Prešerenplein. Op de Jakopič-promenade hangen in de zomer grote buitenfoto-tentoonstellingen, wat het een van de weinige plekken maakt waar fietsen en cultuur elkaar niet in de weg zitten.

De Ljubljanica is met kajak of kano bevaarbaar

De Ljubljanica stroomt zo traag door het centrum dat ze met een kajak in beide richtingen te varen is. Tochten met gids starten bij het Špica-park of bij Pristan en duren twee tot drie uur, voor 30 tot 45 euro per persoon inclusief materiaal en zwemvest. Ze varen van april tot oktober, doorgaans meerdere keren per dag. Vanaf het water zie je de kades, de markthallen en de bruggen die Jože Plečnik in het interbellum ontwierp, van onderaf, met de burcht op de Grajski grič erboven. Reken op enkele hoge trappen bij het in- en uitstappen.

Duiken en zelf rommelen in het water mag niet

De bodem van de Ljubljanica is een archeologische vindplaats: er zijn duizenden voorwerpen uit de prehistorie tot de Romeinse tijd uit opgedoken, waaronder wapens en boten, die nu in het Nationaal Museum liggen. Daarom is duiken zonder vergunning verboden. Zwemmen in de stad wordt afgeraden vanwege de waterkwaliteit en de scheepvaart. Wie zelf wil varen zonder gids, huurt een kajak vanaf ongeveer 20 euro voor twee uur; stroomopwaarts voorbij de Trnovski pristan is het rustiger en zijn de oevers begroeid.

De Ljubljanica verdwijnt buiten de stad meerdere keren ondergronds

Stroomopwaarts komt hetzelfde water uit het karstgebied van de Notranjska, waar het als Tržiščica, Rak en Unica telkens in de grond verdwijnt en weer opduikt. Bij Vrhnika, ongeveer 20 kilometer van de stad, komt het bij de Močilnik als volwaardige rivier uit de bodem. Daar naartoe fietsen kan over een grotendeels vlakke route van ongeveer 25 kilometer enkele reis, langs het Ljubljansko barje, de moerasvlakte die als natuurgebied is beschermd en waar in het voorjaar duizenden weidevogels zitten. Terug kun je met de trein, waarin een fiets voor enkele euro's mee mag.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur; de luchthaven Jože Pučnik bij Brnik ligt 25 kilometer van de stad en er rijdt een bus in een klein uur. Met de auto ben je elf tot dertien uur onderweg. Slovenië betaalt met de euro en voor de snelwegen heb je een vignet nodig. April tot juni en september tot oktober zijn de beste maanden met 18 tot 26 graden. In juli en augustus loopt het op naar 32 graden en is fietsen in de middag zwaar; Tivoli en de Ljubljanica zijn dan de koelste plekken, en in de zomeravonden is de uitgaanswijk Metelkova het luidruchtigst. In de winter hangt er vaak dagenlang mist in het dal.