Košice, cultureel centrum in het oosten van Slowakije

Kosice is het culturele zwaartepunt van Oost-Slowakije

Košice is de tweede stad van Slowakije en de onbetwiste hoofdstad van het oosten: een gotische kathedraal als middelpunt, een van de langste voetgangersstraten van Europa eromheen en een cultureel leven dat sinds het jaar als Culturele Hoofdstad van Europa in 2013 niet meer is gaan liggen. Slowakije betaalt met de euro; het prijspeil ligt ruim onder het westerse. De stad is bovendien de poort naar de karstgrotten en kloven van het zuidoosten, waar een aparte reisdag aan toebehoort.

De kathedraal is de grootste kerk van het land

De Sint-Elisabethkathedraal domineert het centrum: een vijfbeukige gotische dom waarvan de bouw volgens de kerkgeschiedenis rond 1380 begon, met een noordtoren van zo'n 59 meter die voor 2 tot 3 euro te beklimmen is. Boven wacht het daklandschap van de oude stad, beneden de koninklijke trap en de crypte. Houd er rekening mee dat de trap naar de toren smal en steil is; wie hoogtevrees heeft, houdt het bij het interieur, dat met altaren en gewelven een bezoek op zich is. De ochtend is het rustigst; rond de missen en in de weekendmiddagen delen bezoekers de kerk met de stad zelf.

De Hlavna is het langgerekte hart van de stad

De Hlavná ulica is geen straat maar een lensvormig plein van ruim een kilometer, geheel voetgangersgebied en gezoomd door burgerpaleizen, koffiehuizen en terrassen. In het midden liggen kathedraal, theater en de zingende fontein, die volgens het stadsprogramma vanaf 8.00 uur haar shows draait en 's avonds met licht en muziek speelt. Het straatritueel is er het programma: koffie in de ochtend, ijs in de middag en de corso in de avond, wanneer de hele stad op en neer flaneert. Terrassen rekenen 2 tot 3 euro voor koffie en 5 tot 8 euro voor een dagschotel; het beste volkstheater is gratis, vanaf een bankje.

Cultuur zit hier in kelders, torens en festivals

De culturele laag is dichter dan de maat van de stad doet vermoeden: musea in middeleeuwse torens en de oude gevangenis, galeries in de binnenhoven, een operahuis aan het plein en de omgebouwde kazerne die sinds 2013 als cultuurpark dienstdoet, met ateliers en concerten. De kalender heeft twee vaste pieken: de zomerfestivals op het plein en begin oktober de marathon, die volgens de organisatie sinds 1924 wordt gelopen en daarmee de oudste van Europa is. Entrees blijven mild: musea vragen 2 tot 5 euro, en de eerste zondag van de maand zijn de staatsmusea vaak gratis.

De karst voor de deur is werelderfgoed

Een klein uur rijden zuidwestwaarts begint het Slowaakse karstgebied, nationaal park en met zijn grotten werelderfgoed: druipsteengrotten zoals de Domica, waar de lange rondleiding volgens de grotbeheerder 930 meter aflegt inclusief een boottocht op het ondergrondse riviertje, en de Zádiel-kloof, een kalksteenspleet van 2.200 meter lang en tot 300 meter diep. De grotten openen seizoensgebonden, ruwweg van april tot oktober, met tours van 45 tot 60 minuten voor entrees rond de 10 euro. Wie in Košice logeert, plant er minstens één dag voor; het contrast tussen plein en onderwereld maakt de reis compleet.

Eten en drinken zijn hier nog van de streek

De Oost-Slowaakse keuken is stevig en goedkoop: bryndzové halušky, de aardappelknoedels met schapenkaas en spek, soepen in brood en zuurkoolgerechten, voor 5 tot 9 euro per hoofdgerecht. De koffiehuiscultuur stamt uit de Oostenrijks-Hongaarse tijd en de taartvitrines doen daar niets voor onder. De drank volgt de streek: Tokaj-wijn van de Slowaakse kant van het beroemde wijngebied, een klein uur rijden oostwaarts, en bier van kleine brouwerijen in de stad. Een wijnproeverij in de kelders van het Tokaj-gebied kost rond de 15 tot 25 euro en is de smakelijkste dagtocht van het oosten.

Praktisch in stad en streek

Košice heeft een eigen luchthaven met Europese verbindingen en ligt per trein op ruim vijf uur van Bratislava; de stad zelf doet u volledig te voet, met trams en bussen voor de wijken. Vrijwel alles uit dit artikel ligt binnen 1,5 kilometer van de kathedraal. Voor de karst, de kloof en het wijngebied is een huurauto de sleutel; het openbaar vervoer komt er wel, maar dun. De prijzen blijven overal mild: parkeren voor een paar euro per dag, hotels en appartementen ruim onder westers niveau en de betere restaurants op feestdagniveau voor doordeweekse prijzen.

Wanneer u gaat

Mei, juni en september zijn de beste maanden: terrasweer van 20 tot 26 graden, alle grotten open en de pleinen op hun levendigst zonder de hitte van juli en augustus, die hier landinwaarts stevig kan zijn. Oktober brengt de marathon en de wijnoogst, december een kerstmarkt op de Hlavná die de hele advent duurt. De winter is koud en stil maar goedkoop; de kathedraal, de koffiehuizen en de musea dragen de stad dan moeiteloos, alleen de karstgrotten wachten tot de lente.