Vakantie in Slowakije

Wat je moet weten over Slowakije

Slowakije ligt tussen Tsjechie, Polen, Oekraine, Hongarije en Oostenrijk, is half zo groot als Nederland en bestaat voor het grootste deel uit bergen.

Wat het is: een land dat vrijwel volledig door de Karpaten wordt gevuld, met de Hoge Tatra als hoogste stuk en daarnaast tientallen lagere bergketens met bos, kloven en grotten.

Wat het bijzondere eraan is: de Hoge Tatra geldt als het kleinste hooggebergte ter wereld. Op ongeveer driehonderdveertig vierkante kilometer krijg je toppen van boven de tweeduizend vijfhonderd meter, gletsjermeertjes en steile wanden, ingeklemd tussen twee vlaktes.

Het weer bij ons meetpunt in Poprad, op zeshonderdzeventig meter: augustus 23,2 graden overdag bij 13,4 's nachts, juli 22,9 bij 13,0. Januari komt overdag niet boven 1,2 graad uit.

Wat er te kiezen valt: een vakantiehuis in een bergdorp, een appartement bij een skigebied, een vakantiewoning bij een thermaal bad of een huisje in het bos.

Wat de kracht is: een vakantie in de bergen op negen uur rijden, tegen prijzen die ver onder het Oostenrijkse niveau liggen.

De Hoge Tatra

Dit is de reden dat de meeste bezoekers komen, en de schaal ervan is het bijzonderste.

Wat het is: een bergketen op de grens met Polen, met toppen tot ruim tweeduizend zeshonderd meter, gletsjermeertjes, steile granieten wanden en dalen die als kloven naar beneden lopen.

Waarom het uitzonderlijk is: het geldt als het kleinste hooggebergte ter wereld. Alle alpiene kenmerken samengeperst op ongeveer driehonderdveertig vierkante kilometer, terwijl de Alpen daar tweehonderd keer zoveel ruimte voor nemen.

Wat dat praktisch betekent: je staat vanaf het dal binnen een halve dag lopen in hooggebergte. Er zijn geen lange aanlooproutes nodig.

De plaatsen: Strbske Pleso bij een meer op ruim duizend driehonderd meter, Stary Smokovec als centrale plaats, en Tatranska Lomnica met een kabelbaan naar tweeduizend zeshonderd meter.

Het treintje: een elektrische tandradbaan verbindt de dorpen langs de zuidflank. Handig, en het rijdt het hele jaar.

Wat je moet weten over de regels: het park is streng beschermd. Van 1 november tot 15 juni zijn de hoge routes gesloten, wildkamperen is verboden en overnachten mag alleen in de berghutten, en boven een bepaalde hoogte mag je alleen met een gids. Dat is geen formaliteit; er wordt op gecontroleerd.

Ruim duizend grotten

Onder Slowakije zit een tweede landschap dat weinig mensen kennen.

Het aantal: aan Slowaakse zijde zijn ruim elfhonderd grotten geregistreerd, en er komen er nog bij.

De status: de grotten van de Slowaakse karst staan sinds 1995 samen met de aangrenzende Hongaarse Aggtelek-karst op de werelderfgoedlijst.

Wat er te zien is: druipsteen in alle vormen, en op een aantal plekken iets zeldzaams. De Dobsinska-ijsgrot heeft het hele jaar ijs, met een ijslaag van tientallen meters dik, en de Ochtinska-grot is de enige toegankelijke aragonietgrot van Europa.

Welke je kiest: de ijsgrot voor het spektakel, de aragonietgrot voor de zeldzaamheid, en Domica of Gombasek voor de gewone druipsteen.

Wat je meeneemt: een trui. Het is er rond de vijf tot tien graden, het hele jaar door.

Wanneer ze open zijn: de meeste van mei tot september, sommige beperkter. Kijk het na, want ze zijn niet allemaal het hele seizoen toegankelijk.

Het weer, maand voor maand

De cijfers komen van Poprad op zeshonderdzeventig meter. Hoger in de bergen is het aanzienlijk kouder.

De zomer: augustus 23,2 graden overdag bij 13,4 's nachts, juli 22,9 bij 13,0. Dat is aangenaam wandelweer en zelden benauwd.

De regen: juli telt 14,7 regendagen met 92 millimeter, augustus 12,9 met 95. Mei is met 15,9 dagen de natste maand qua regendagen.

De beste maand: september. Met 18,2 graden en 10,9 regendagen is dat de droogste maand van het zomerhalfjaar, en de bossen kleuren dan.

De winter: januari komt overdag op 1,2 graad en zakt 's nachts naar min 5,3. Februari is vergelijkbaar. Er ligt sneeuw van december tot maart, en hoger in de bergen langer.

Wat de hoogte doet: reken per honderd meter stijging op een halve graad minder. Op tweeduizend meter is het in juli rond de vijftien graden, en 's nachts kan het er ook in de zomer vriezen.

Wat je ermee doet: juni tot september voor wandelen, december tot maart voor sneeuw. April, mei en november zijn de tussentijd waarin de liften stilstaan en de hoge paden dicht zijn.

De houten kerken en de kastelen

Buiten de bergen is dit wat het land te bieden heeft, en het is minder bekend dan het verdient.

De houten kerken: in het noordoosten staan kerken die volledig zonder spijkers zijn gebouwd, van hout, met beschilderde interieurs. Acht ervan staan samen op de werelderfgoedlijst.

Waar ze staan: verspreid over dorpen in de Karpaten, en ze zijn afgelegen. Er hangt vaak een telefoonnummer op de deur van iemand in het dorp met de sleutel.

De kastelen: Slowakije heeft er honderden, en de kasteelruine van Spis is een van de grootste burchtcomplexen van Midden-Europa. Ook die staat op de werelderfgoedlijst.

Bardejov en Levoca: twee middeleeuwse stadjes met een compleet bewaard plein, allebei op de lijst.

Wat opvalt: voor een land van deze omvang is de dichtheid aan werelderfgoed hoog, en de bezoekersaantallen zijn er laag.

Wat dat voor je week betekent: dit combineert goed met de bergen. Een dag kerken en kastelen tussen twee wandeldagen door is hier makkelijk te doen.

Wintersport

Voor Nederlanders is dit de tweede reden om te gaan, en het prijsverschil met de Alpen is groot.

De gebieden: Jasna in de Lage Tatra is het grootste, met liften aan twee kanten van de berg. Daarnaast Strbske Pleso en Tatranska Lomnica in de Hoge Tatra, en een handvol kleinere.

Wat de maat is: Jasna heeft ongeveer vijftig kilometer piste. Dat is naar Oostenrijkse maatstaven bescheiden en voor een week ruim voldoende voor de meeste skiers.

Wat het kost: een skipas en een lesuur kosten er een fractie van het Alpentarief, en dat geldt ook voor eten op de berg.

Het seizoen: december tot begin april, en hoger langer.

De sneeuwzekerheid: die is redelijk, maar het is een continentaal klimaat en warme winters komen voor. Boven de vijftienhonderd meter zit je veiliger.

Wat je moet weten: de bergen zijn hier steiler en ruwer dan in veel Oostenrijkse gebieden. Voor beginners zijn er goede plekken, maar niet overal.

De thermale baden

Slowakije zit vol warm water, net als Hongarije ernaast, en dat is een uitkomst bij slecht weer.

Wat er is: tientallen thermale baden en kuurplaatsen, van eenvoudige dorpsbaden tot grote complexen met glijbanen.

Bezienswaardig: Bojnice met een kasteel dat op een sprookjeskasteel lijkt en een bad ernaast, en Piestany, een kuurplaats waar met modder wordt behandeld.

Aquacity en Tatralandia: de grote waterparken bij Poprad en Liptovsky Mikulas, met binnen- en buitenbaden die het hele jaar open zijn.

Wat het praktisch betekent: op een regendag of een dag dat de bergpaden dicht zijn, heb je altijd iets. Met kinderen is dat een reeel argument.

Wat het kost: aanzienlijk minder dan een vergelijkbaar bad in Oostenrijk of Duitsland.

Wanneer het druk is: in de kerst- en de skivakanties, en op regenachtige zomerdagen.

Bratislava en het zuiden

De hoofdstad ligt in de uiterste zuidwesthoek, tegen twee grenzen aan.

Wat het is: een compacte stad aan de Donau, met een oude kern die je in een halve dag doorloopt en een kasteel op de heuvel erboven.

Hoe dicht het bij Wenen ligt: zestig kilometer. Er vaart zelfs een snelboot over de Donau tussen beide steden, in een uur en een kwartier.

Wat je er doet: het centrum, de burcht, en de bronzen beelden die als grap in het straatbeeld zijn gezet.

Wat er verder in het zuiden ligt: de Kleine Karpaten met wijndorpen, en de Donauvlakte die vlak en agrarisch is.

Waarom het los staat van de rest: Bratislava ligt zes uur rijden van de oostelijke uithoeken van het land. Het is geen uitvalsbasis voor de bergen.

Wat het voor je reis betekent: als je vliegt, is Bratislava of Wenen je aankomstpunt, en dan is het nog drie tot vier uur naar de Tatra.

Wat je huurt

Het aanbod is klein en geconcentreerd rond de bergen.

De omvang: ruim driehonderd adressen voor het hele land.

Waar ze staan: rond de Hoge en de Lage Tatra, bij Liptov, en verspreid in de bergdorpen.

Wat je krijgt: houten chalets en appartementen in nieuwbouw bij de skigebieden, en in de dorpen stenen huizen met een tuin.

Wat er vaak bij zit: een sauna. Dat is hier gebruikelijker dan bij ons, ook in eenvoudige huizen.

Wat een eenvoudig vakantiehuisje in een bergdorp kost: buiten de school- en skivakanties weinig, en wie voor twee weken wil huren komt bij veel eigenaren nog lager uit.

Wat je nakijkt: hoe er verwarmd wordt als je in de winter gaat, of de weg naar het huis 's winters geruimd wordt, en of er een parkeerplek bij hoort.

Wat een vakantiepark hier is: een terrein met houten huisjes bij een skigebied of een meer. Het Nederlandse model met een subtropisch bad bestaat er niet, maar de waterparken doen die rol.

Rijden en bereikbaarheid

De rit is lang maar eenvoudig, met één ding dat je vooraf regelt.

De rit: ongeveer negen tot elf uur vanaf de Nederlandse grens naar de Tatra, rond de elfhonderd kilometer via Duitsland en Tsjechie.

Het vignet: verplicht op Slowaakse snelwegen, digitaal en op kenteken, online te kopen. Ook voor Tsjechie heb je er een nodig als je daar doorheen rijdt.

De wegen: de snelweg loopt nog niet overal door. Tussen Bratislava en de Tatra zitten stukken gewone weg met vrachtverkeer, en dat kost tijd.

Vliegen: Bratislava, Kosice en Poprad hebben verbindingen, meestal met een overstap. Wenen is vaak de praktischere luchthaven.

Ter plaatse: een auto is nodig, behalve als je in een van de Tatra-dorpen zit en gebruikmaakt van het treintje en de bussen.

Wat je moet weten over de winter: winterbanden zijn verplicht als er sneeuw of ijs ligt, en dat is er van november tot maart regelmatig.

Wat het kost

Slowakije is een van de goedkoopste bergbestemmingen van Europa.

Wat meevalt: vrijwel alles. Uit eten, skipassen, de baden, de grotten en het openbaar vervoer liggen ver onder het West-Europese niveau.

Wat minder meevalt: de nieuwbouwappartementen bij Jasna in het hoogseizoen, die op de Poolse en Tsjechische markt zijn geprijsd.

De munt: het is de euro, want Slowakije zit in de eurozone. Dat scheelt gedoe.

Wat er los bij komt: een kuurtaks per persoon per overnachting in de bergplaatsen, en bij veel huizen een eindschoonmaak.

Waar je op bespaart: een dorp verderop van de skilift, en buiten de kerst- en krokusvakanties gaan.

Wat een week hier kost tegenover Oostenrijk: het verschil zit vooral in wat je ter plaatse uitgeeft, en dat is bij een gezin met skipassen en lunches op de berg fors.

De eerlijke nadelen

Er zijn duidelijke redenen waarom dit land geen vanzelfsprekende keuze is.

De afstand: negen tot elf uur rijden, en het laatste stuk niet volledig over snelweg.

Het aanbod: ruim driehonderd adressen voor het hele land. Wie laat boekt bij de Tatra, vindt niets.

De taal: Slowaaks is lastig en buiten de toeristische plaatsen wordt weinig Engels gesproken. Bij de oudere generatie helpt Duits soms.

De regels in het park: van november tot half juni zijn de hoge routes dicht, en dat verrast wandelaars die in mei komen.

De regen in de zomer: veertien tot vijftien regendagen in juli, met onweer tegen de bergwand.

En de omvang van de skigebieden: vijftig kilometer piste is voor wie Oostenrijkse gebieden gewend is weinig. Het is goedkoop en het is kleiner.