Nitra, oudste stad van Slowakije met kastelen en kerken

In Nitra stond in 828 de eerste gewijde kerk van deze streek

Nitra telt ongeveer 76.000 inwoners en geldt als de oudste stad van Slowakije. In 828 liet vorst Pribina hier een kerk wijden, wat volgens de historici de eerst gedocumenteerde kerkwijding van Centraal-Europa is. De stad ligt aan de voet van de Zobor van 587 meter, op een uur van Bratislava. Dit artikel behandelt de burcht, de kerken en de heuvel, met entreeprijzen, openingstijden en afstanden.

Het Nitra-kasteel bestaat uit drie kerken in één gebouw

Op de rots boven de stad staat het Nitra-kasteel, waarin drie kerken uit verschillende eeuwen achter elkaar zijn gebouwd en uiteindelijk tot de Sint-Emmeramkathedraal zijn samengetrokken: een romaanse rotonde uit de elfde eeuw, een gotische bovenkerk uit de veertiende en een barokke benedenkerk uit de zeventiende. Entree kost 5 tot 8 euro; het complex is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot zes, en in de winter beperkt. Reken op anderhalf uur. De wallen eromheen zijn gratis en dag en nacht toegankelijk, met uitzicht over de vlakte. Beneden in de stad staat de Sint-Nicolaaskerk en speelt het Andrej Bagar-theater.

De Zobor achter de stad haalt 587 meter

Direct achter het centrum ligt de beboste Zobor met een top van 587 meter. Vanaf de rand van de stad lopen gemarkeerde paden omhoog; op de kam staan een obelisk en het uitzichtpunt Pyramída. Toegang is gratis. De klim is 5 tot 8 kilometer heen en terug met 400 hoogtemeters en kost tweeënhalf tot drie uur. Onderweg passeer je de resten van het Sint-Hippolytusklooster op de Simeonsheuvel, een van de oudste kloosters van het land. In de zomer is er nauwelijks water onderweg; neem anderhalve liter per persoon mee.

Het landbouwmuseum heeft een smalspoorlijn op het terrein

Bij het Agrokomplex-terrein aan de rand van de stad ligt het Slowaakse landbouwmuseum, een openluchtmuseum met historische machines, boerderijgebouwen en een smalspoorlijn waarover in het seizoen een stoomtreintje rijdt. Entree kost 4 tot 7 euro; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van negen tot vijf, en de treinritten gaan op vaste dagen in de zomer. Reken op twee tot drie uur. Voor kinderen is dit het bruikbaarste uitje van de stad, en met afstand het goedkoopste. In het centrum zit daarnaast een archeologisch museum over de vroegste bewoning.

Het sterrenfort staat in Komárno, zestig kilometer zuidelijker

Het grote sterrenvormige vestingwerk dat in veel teksten bij Nitra wordt genoemd, ligt niet hier maar in Komárno aan de Donau, ongeveer 60 kilometer naar het zuiden. Het werd door de Habsburgse keizers uitgebouwd als grendel tegen de Ottomaanse legers. Dat is als dagtocht goed te doen: reken op een uur rijden enkele reis. Entree voor de vesting daar kost 5 tot 10 euro en bezoek gaat met een gids op vaste tijden. Wie in Nitra blijft, heeft aan de burcht, de Zobor en de musea genoeg voor twee dagen.

De synagoge uit 1911 is nu een tentoonstellingsruimte

In het centrum staat de Joodse synagoge uit 1911, ontworpen door architect Lipót Baumhorn in een stijl die oosterse en jugendstilelementen mengt. Het gebouw raakte na de Tweede Wereldoorlog buiten gebruik en is later gerestaureerd; er zitten nu tentoonstellingen en concerten in. Entree kost enkele euro's; het is doorgaans van dinsdag tot zondag open, van tien tot vijf. Reken op een uur. Binnen is een vaste tentoonstelling over de Joodse gemeenschap van Nitra en over wat er in de oorlog met haar is gebeurd.

De hellingen rond de Zobor zijn wijngebied

De zuidhellingen van de Zobor en de omliggende dorpen horen tot de wijnstreek van Nitra, met vooral witte druiven als riesling en veltliner. Een proeverij bij een wijnhuis kost 10 tot 25 euro per persoon en gaat doorgaans op afspraak, van donderdag tot zaterdag. In de dorpen staan rijen kleine wijnkelders in de helling; een deel daarvan opent op vaste weekeinden in september en oktober. Vraag ernaar bij het toeristenkantoor, want vaste openingstijden zijn er niet.

In augustus vult de Agrokomplex-beurs de hele stad

Nitra is het landbouwcentrum van Slowakije en houdt eind augustus met Agrokomplex een grote landbouwbeurs met machines, vee en een kermis, die enkele honderdduizenden bezoekers trekt. Een toegangskaartje kost 5 tot 10 euro. Let op: in die week zijn de hotels in de wijde omtrek volgeboekt en zijn de toegangswegen vanaf de ochtend vast. Wie de stad rustig wil zien, kiest een andere week; wie de beurs wil, boekt maanden vooruit.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in twee uur op Bratislava of Wenen en rijdt daarna 90 tot 150 kilometer, een tot twee uur. Er rijden bussen vanaf Bratislava in ruim een uur voor 5 tot 8 euro. Slowakije betaalt met de euro. Mei, juni en september geven 20 tot 27 graden. In juli en augustus is het 28 tot 34 graden in deze vlakte. Van december tot maart is het min 2 tot plus 6 graden en zijn de burcht en de musea korter open; het prijspeil ligt het hele jaar duidelijk onder het Nederlandse.