Bergen, kloosters en Spaanse middeleeuwen in Aragón

Aragón loopt van de Aneto op 3.404 meter tot de vlakte van de Ebro

Aragón beslaat ongeveer 47.700 vierkante kilometer en telt 1,3 miljoen inwoners, van wie de helft in Zaragoza woont. Daarbuiten is dit een van de leegste delen van Spanje. In het noorden ligt met de Aneto bij Benasque de hoogste top van de Pyreneeën, 3.404 meter. Van de bergen naar de hete Ebrovlakte is het twee uur rijden. Dit artikel behandelt de bergen, de kloosters en de burchten, met entreeprijzen, openingstijden, afstanden en de regels in het hoogseizoen.

Het nationaal park Ordesa in de Spaanse bergen bestaat sinds 1918

In de centrale Pyreneeën ligt het Nationaal Park Ordesa y Monte Perdido van ruim 15.000 hectare rond de Monte Perdido van 3.355 meter, het hoogste kalkmassief van Europa. Het park is in 1918 ingesteld, samen met dat van de Picos de Europa het oudste van Spanje, en staat sinds 1997 als UNESCO-werelderfgoedlocatie op de lijst. Toegang is gratis. Let op: in augustus, in de paasweek en op weekenddagen in het seizoen is de weg naar de Pradera de Ordesa afgesloten voor eigen auto's en rijdt er een pendelbus van rond de 4,50 euro vanaf Torla aan de voet. Zonder die bus kom je er dan niet in.

De wandeling naar de Cola de Caballo in Aragón is 17 kilometer retour

Door het dal van de Río Ara-zijrivier loopt een pad langs het water naar de Cola de Caballo, de Paardenstaart, de waterval aan het einde van de kom. Het is ongeveer 17 kilometer heen en terug met 550 meter hoogteverschil. Wandelen kost niets. Reken op zes tot zeven uur inclusief pauzes. Het pad is breed en goed begaanbaar, maar vanaf het midden is er geen schaduw en geen drinkwaterpunt. Vertrek met de eerste bus, want de laatste terugrit gaat rond zeven uur 's avonds en daarna sta je vast in de Pradera.

San Juan de la Peña in Aragón is onder een overhangende rotswand gebouwd

Ten zuidwesten van de bergen, boven Jaca, ligt het Monasterio de San Juan de la Peña uit de tiende en elfde eeuw, letterlijk onder een overhangende rotswand gebouwd, met een Romaanse kloostergang waarvan de bovenkant het gesteente zelf is. Volgens de overlevering werd hier eeuwenlang de Heilige Graal bewaard. Een combinatiekaart met het nieuwere klooster erboven, dat na de brand van 1675 werd gebouwd, kost rond de 12 euro; het is van dinsdag tot zondag open, doorgaans van tien tot twee en van drie tot zeven, en in de winter korter. Reken op anderhalf uur. De bergweg erheen is smal en bochtig. In Jaca zelf staan de Ciudadela uit de zestiende eeuw en het Museo Diocesano met Romaanse muurschilderingen.

Het Castillo de Loarre is de best bewaarde romaanse burcht van Spanje

Op een uitloper boven de Hoya de Huesca staat het Castillo de Loarre, een kasteel uit de elfde eeuw met een kapel, torens en een muur met ronde bastions. Het is nooit tot woonpaleis verbouwd en daardoor in de oorspronkelijke vorm bewaard gebleven, wat het volgens erfgoedonderzoekers tot de best bewaarde Romaanse burcht van het land maakt. Entree kost 6 tot 9 euro en het is dagelijks open, doorgaans van tien tot acht in de zomer en korter in de winter. Reken op anderhalf uur. Vanaf de muren kijk je tientallen kilometers de vlakte in, tot aan de Mallos de Riglos verderop.

De Mallos de Riglos in Aragón halen 275 meter

Aan de rand van de Pyreneeën staan boven het dorp Riglos de Mallos de Riglos, roodbruine zuilen van tot 275 meter hoog. Ze bestaan niet uit zandsteen maar uit conglomeraat, oftewel samengekit rivierpuin, en dat is precies waarom ze zo grillig verweren. Er broeden vale gieren op de wanden en er wordt veel geklommen. Kijken kost niets en kan dag en nacht. Vanaf het dorp loopt een pad van 4 kilometer om de torens heen met 200 meter stijging; reken op twee uur. In de vroege ochtend en tegen de avond vliegen de gieren het laagst. Let op: de wanden zijn klimterrein, dus houd afstand van de voet in verband met steenslag.

Het Aljafería-paleis in Zaragoza is uit de elfde eeuw

In Zaragoza aan de Ebro staat het Aljafería-paleis, dat in de elfde eeuw door de moslimheersers van het Taifa-koninkrijk werd gebouwd en later door de christelijke koningen van Aragón werd uitgebreid. Het staat sinds 2001 als onderdeel van de Moorse en mudéjar-architectuur van Aragón op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Entree kost enkele euro's. Let op: in het gebouw zetelt het regionale parlement, waardoor delen op vergaderdagen gesloten zijn en de openingstijden per week verschillen; controleer dat voordat je gaat. Reken op anderhalf uur. Aan de rivier staat de basiliek van Santa María del Pilar, die het hele jaar gratis toegankelijk is.

Bij het Monasterio de Piedra in Aragón ligt een park vol watervallen

In het zuiden van Aragón, bij Nuévalos, ligt het Monasterio de Piedra, in 1194 door cisterciënzers gesticht, met eromheen een park waar de rivier over kalkterrassen valt. De grootste waterval, ook een Cola de Caballo, is ongeveer 50 meter hoog en je loopt er achterlangs door een grot. Entree kost 18 tot 22 euro en het is dagelijks open, doorgaans van negen tot zeven. Reken op drie tot vier uur voor het hele parcours, dat over trappen en door grotten gaat en met een kinderwagen niet te doen is. Over de kunstschatten uit het klooster van Sijena, verderop in dezelfde regio, loopt al jaren een juridisch geschil met Catalonië, dus daar is niet altijd alles te zien.

Praktisch voor een reis naar Aragón

Vanuit Nederland vlieg je in tweeënhalf uur op Barcelona en rijdt daarna 300 kilometer in drie uur; op Zaragoza zelf zijn er weinig vluchten. Een hogesnelheidstrein verbindt Zaragoza met Madrid en Barcelona in anderhalf uur. Spanje betaalt met de euro. Mei, juni en september geven in de bergen 15 tot 24 graden. In juli en augustus is het in de Ebrovlakte 35 tot 40 graden en zijn de Pyreneeën de enige plek waar het uit te houden is. Van november tot april liggen de hoge dalen onder de sneeuw en zijn bergpassen dicht, al draaien de skidorpen Panticosa en Formigal dan volop; de burchten en kloosters blijven met kortere tijden open. Het middeleeuwse Aínsa aan de Cinca, met zijn Plaza Mayor van kasseien, is in elk seizoen open.