Wandelen in het Baskische binnenland en langs ruige kusten

Baskenland is groen omdat het er veel regent

Aan de kust van Biskaje valt 1.200 tot 1.500 millimeter neerslag per jaar, twee keer zoveel als in het binnenland van Spanje. Vandaar de beukenbossen, de weiden tot aan de kliffen en de fijne motregen die hier een eigen naam heeft. Voor wandelaars betekent dat een groen landschap en schoenen met grip. Dit artikel behandelt de routes langs de Cantabrische Zee en in de bergen, met afstanden, hoogteverschillen en de reserveringen die nodig zijn.

Naar San Juan de Gaztelugatxe klim je 241 treden

Op een rotseilandje tussen Bakio en Bermeo staat de kluis van San Juan de Gaztelugatxe, gewijd aan Johannes de Doper, die je bereikt via een gemetselde brug en een trap van 241 treden. Volgens de plaatselijke traditie luid je boven drie keer de klok. Als Dragonstone in Game of Thrones kreeg de plek een tweede publiek. Toegang is gratis, maar in het hoogseizoen moet je vooraf online een tijdslot reserveren en dat wordt bij de ingang gecontroleerd. Vanaf de parkeerplaats loop je eerst nog anderhalve kilometer omlaag, en dus ook weer omhoog. Reken op twee uur en ga vroeg, want rond het middaguur is het er vol.

De flysch bij Zumaia beslaat zestig miljoen jaar

Tussen Zumaia, Deba en Mutriku liggen de flyschkliffen: honderden opgerichte gesteentelagen die als bladzijden van een boek naast elkaar staan. Sinds 2010 ligt er het Geopark van de Baskische Kust omheen. In één laag zit de grens die het uitsterven van de dinosauriërs markeert. De klifwandeling tussen Zumaia en Deba is ongeveer 12 kilometer en kost drie tot vier uur; hij is gratis. Boottochten langs de wand kosten 15 tot 20 euro en varen van april tot oktober. Bij eb kun je over het golfplatform lopen, maar kijk het getij na, want dat platform loopt onder.

De Camino del Norte telt in deze streek zo'n tweehonderd kilometer

De noordelijke route naar Santiago de Compostela volgt hier de kust en het achterland, van Irún via San Sebastián en Bilbao verder richting Cantabria, met etappes van 20 tot 30 kilometer en dagelijkse stijgingen van 500 tot 900 meter. De Camino Francés staat sinds 1993 op de werelderfgoedlijst en de noordelijke routes zijn daar in 2015 aan toegevoegd. Overnachten in een pelgrimsherberg kost 10 tot 18 euro, waarvoor je een pelgrimspaspoort nodig hebt dat je onderweg laat stempelen. Deze route is aanzienlijk zwaarder dan de bekendere binnenlandse variant, want hij is minder vlak, natter en heeft minder voorzieningen tussen de dorpen.

Het Bosque de Oma is verplaatst

In een dal bij Kortezubi beschilderde Agustín Ibarrola in de jaren tachtig levende dennenstammen met ogen, figuren en lijnen die vanaf een bepaald punt in elkaar overlopen. Die dennen kregen een schimmelziekte en moesten worden gekapt. De beschilderde stammen zijn daarna verplaatst naar een nieuwe plek in de buurt, die sinds 2024 weer te bezoeken is. Kijk vooraf na wat er open is en waar je moet zijn, want oudere routebeschrijvingen wijzen naar het oorspronkelijke bos, dat er niet meer staat. Entree kost enkele euro's. In hetzelfde gebied ligt het biosfeerreservaat van Urdaibai rond de riviermonding.

Urkiola ligt op een half uur van Bilbao

Ten zuidoosten van Bilbao ligt Natuurpark Urkiola, met een kalksteenmassief waarvan de Anboto met 1.331 meter de hoogste top is en dat in de Baskische mythologie de woonplaats van de godin Mari is. Vanaf de bergpas met het heiligdom lopen de meeste routes. Wandelen kost niets en parkeren bij de pas ook. De rondwandelingen zijn 6 tot 12 kilometer met 400 tot 700 hoogtemeters. Let op, want dit is kaal kalksteen dat bij regen glad wordt en waar de mist vaak binnen een half uur invalt. Neem een kaart mee en vertrouw niet op zicht.

In Aizkorri-Aratz loopt een koningsweg door een grot

In het zuidoosten ligt Natuurpark Aizkorri-Aratz met de hoogste toppen van Baskenland, tot ruim 1.500 meter. Dwars door de bergrug loopt de middeleeuwse handelsweg van de Túnel de San Adrián, die over een lengte van enkele tientallen meters door een natuurlijke grot gaat, met een kapelletje erin; eeuwenlang liep hier de hoofdverbinding tussen Castilië en de kust. De wandeling daarheen is 8 tot 10 kilometer heen en terug met ongeveer 400 hoogtemeters en is gratis. In de winter ligt hier sneeuw. Onderweg staan schaapskooien waar boeren kaas van rauwe schapenmelk verkopen, meestal voor 15 tot 20 euro per kilo.

De Rioja Alavesa ligt achter een bergketen

Over de bergrug naar het zuiden, in de provincie Álava, verandert het landschap volledig: droger, warmer en beplant met wijngaarden. In de Rioja Alavesa liggen ommuurde dorpen als Laguardia en prehistorische grafmonumenten in de akkers, met wandelpaden ertussen, en verder naar het zuiden begint de Ebro-vallei. Een wijnkelderbezoek kost 15 tot 30 euro en duurt anderhalf uur; reserveren is nodig. Aan de kust wordt txakoli gemaakt, een lichtzure witte wijn uit onder meer Getaria, het vissersdorp waar Juan Sebastián Elcano werd geboren; die wordt jong gedronken. Houd er rekening mee dat de Baztan-vallei met Elizondo en Amaiur, die vaak in dit rijtje wordt genoemd, in Navarra ligt en niet in Baskenland.

Praktisch

Vanuit Nederland vlieg je in ongeveer twee uur op Bilbao en met de auto ben je dertien tot vijftien uur onderweg. Tussen de grote steden rijden bussen en treinen, maar naar de startpunten van de routes heb je een auto nodig. Spanje betaalt met de euro. Mei, juni, september en oktober zijn de beste maanden met 18 tot 26 graden. In juli en augustus is het aan de kust druk en kan het benauwd zijn, terwijl de bergen dan koeler zijn. In de winter regent het veel en liggen de hoogste routes onder de sneeuw, terwijl de kustpaden gewoon begaanbaar blijven.