Natuur, kastelen en historische stadjes in Midden-Bohemen

Midden-Bohemen ligt om Praag heen, maar de stad hoort er niet bij

Midden-Bohemen is met ongeveer 11.000 vierkante kilometer de grootste regio van Tsjechië en omsluit de hoofdstad volledig. Praag zelf is bestuurlijk een aparte regio, wat verklaart waarom je er in overzichten van deze streek niets over leest. Wat hier wel ligt: burchten van keizers, de zilverstad Kutná Hora met haar ossuarium en bosgebieden langs de Berounka en de Vltava. Dit artikel behandelt ze, met entreeprijzen, openingstijden en reistijden vanaf Praag.

Karlštejn werd in 1348 gebouwd om de kroonjuwelen te bewaren

Op ongeveer 30 kilometer ten zuidwesten van Praag staat op een kalkrots Karlštejn, dat keizer Karel IV vanaf 1348 liet bouwen als bewaarplaats voor de rijksinsignes en relieken. Vanaf het dorp klim je er in twintig tot vijfentwintig minuten naartoe. Je komt er alleen met een rondleiding binnen. De korte route kost rond de 250 kronen en de langere, met de met halfedelstenen beklede Kapel van het Heilige Kruis, 500 tot 600 kronen; daarvoor moet je vooraf reserveren, want er gaan maar kleine groepen per dag naar binnen. Met de trein ben je er vanaf Praag in veertig minuten.

Kutná Hora staat sinds 1995 op de werelderfgoedlijst

Zestig kilometer oostelijk ligt Kutná Hora, dat in de middeleeuwen op zilver rijk werd en waar volgens historici in de vijftiende eeuw een groot deel van het Europese zilver vandaan kwam; het muntrecht kwam van Přemysl Otakar II. De gotische Sint-Barbarakerk werd vanaf 1388 gebouwd en pas aan het begin van de twintigste eeuw voltooid, want de bouw lag tijdens en na de Hussietenoorlogen eeuwenlang stil. Entree voor de kerk kost rond de 180 kronen en ze is dagelijks open. Er is een middeleeuwse zilvermijn te bezoeken waar je met helm en kiel door de gangen loopt; dat kost rond de 200 kronen en gaat van april tot oktober. Met de trein ben je er in een uur. In het centrum staat verder de Sint-Jacobskerk en aan de rand het cisterciënzer klooster van Sedlec.

In het ossuarium van Sedlec liggen tienduizenden botten

In de voorstad Sedlec staat een kapel waarin de botten van naar schatting veertig- tot zeventigduizend mensen zijn verwerkt tot kroonluchters, wapenschilden en zuilen, opgestapeld na pestepidemieën en oorlogen. De houtsnijder František Rint schikte ze in 1870 tot wat er nu staat, omdat er aarde uit Jeruzalem over het kerkhof zou zijn gestrooid en iedereen er begraven wilde worden. Entree kost rond de 160 kronen en de kapel is dagelijks open, in de winter korter. Let op dat er sinds 2020 niet meer gefotografeerd mag worden, uit respect voor de overledenen, en daar wordt streng op toegezien. Reken op drie kwartier, en houd er rekening mee dat dit voor jonge kinderen indringend kan zijn.

Konopiště hing vol trofeeën van Franz Ferdinand

Op ongeveer 45 kilometer, bij Benešov, staat Konopiště, dat in 1887 eigendom werd van Franz Ferdinand van Oostenrijk, de troonopvolger die in 1914 in Sarajevo werd doodgeschoten. Zijn jachttrofeeën hangen er nog: duizenden geweien en opgezette dieren. Rondleidingen kosten 200 tot 400 kronen, afhankelijk van de route, en het kasteel is van dinsdag tot zondag open, van april tot oktober. Het park eromheen is gratis en heeft een rozentuin met een Italiaanse aanleg. Reken op een halve dag inclusief de rit.

Křivoklát ligt in een biosfeerreservaat

Vijftig kilometer westelijk staat het dertiende-eeuwse Křivoklát-kasteel in het uitgestrekte bosgebied Křivoklátsko langs de Berounka, dat sinds 1977 als biosfeerreservaat is erkend. De burcht diende lange tijd als gevangenis. Entree kost rond de 200 kronen en het is van dinsdag tot zondag open, van april tot oktober. Rond de burcht lopen wandelroutes van 5 tot 15 kilometer door eikenbos. Dit is de rustigste van de kastelen in deze regio, want er komen aanzienlijk minder bussen dan bij Karlštejn en Konopiště.

Bij Mělník komen de Moldau en de Elbe samen

Ten noorden van Praag, op de plek waar de Moldau of Vltava in de Elbe uitmondt, ligt Mělník op een rots, met een kasteel dat wijnkelders heeft. Er wordt hier sinds de veertiende eeuw wijn verbouwd, nadat Karel IV er druivenstokken uit Bourgondië liet planten; tegenwoordig staan er vooral Ryzlink en Müller-Thurgau. Een rondleiding met proeverij kost 200 tot 400 kronen en duurt een uur. Vanaf het kasteelterras kijk je op de samenvloeiing van beide rivieren, waarvan de kleuren zichtbaar verschillen, met de Sint-Petrus-en-Pauluskerk ernaast. Met de bus ben je er vanaf Praag in drie kwartier.

Wat hier vaak bij wordt genoemd, ligt elders

Het Boheems Paradijs, in het Tsjechisch Český ráj, met de rotsstad Prachovské skály, de ruïne Trosky, het gebied Hruboskalsko, burcht Kost en de stad Jičín, ligt niet in Midden-Bohemen maar noordoostelijker. Hetzelfde geldt voor Český Krumlov aan de Vltava met zijn draaiende openluchttheater en voor het Šumava-gebergte langs de Duitse grens, allebei in Zuid-Bohemen, net als České Budějovice, waar Budvar wordt gebrouwen, en Písek met zijn middeleeuwse brug. Als dagtocht vanuit deze streek kan dat, met anderhalf tot drie uur rijden enkele reis over 100 tot 200 kilometer; een entree ligt er tussen de 150 en 300 kronen. Houd er rekening mee dat je dan een groot deel van de dag onderweg bent; met een overnachting ter plaatse komt het beter uit.

Praktisch

Vanuit Nederland rijd je in acht tot tien uur naar deze streek, en vliegen op Praag duurt anderhalf uur met een luchthaven aan de westkant van de regio. Treinen en bussen vanuit Praag rijden naar vrijwel alle plaatsen uit dit artikel voor 60 tot 150 kronen. Tsjechië betaalt met kronen en niet met euro's. Mei, juni en september zijn de aangenaamste maanden met 18 tot 25 graden. Veel kastelen zijn alleen van april tot oktober open en van november tot maart volledig gesloten, dus kijk dat na voordat je rijdt. In juli en augustus zijn Karlštejn en Konopiště in het weekend vol.