Wildernis, rendieren en middernachtzon in Norrbotten

Kiruna wordt sinds jaren stukje bij beetje verplaatst

De ijzerertsmijn onder de stad ondergraaft de grond waarop hij staat, waardoor het centrum sinds 2018 in etappes 3 kilometer oostwaarts wordt verhuisd. Het nieuwe stadhuis staat er sinds 2018 en het nieuwe centrum ging in 2022 open; de houten kerk uit 1912 is in augustus 2025 in één stuk over de weg verplaatst. Wie hier komt, ziet dus een halve stad in aanbouw en een halve stad in afbraak. Deze provincie beslaat ongeveer een kwart van Zweden met nog geen 250.000 inwoners. Dit artikel behandelt de wildernis en de winter, met prijzen, tijden en afstanden.

De mijn onder de stad is de grootste ondergrondse ijzermijn ter wereld

Er wordt op ruim 1.300 meter diepte gewerkt en het bezoekersniveau ligt op ongeveer 540 meter. U gaat met een bus door de tunnels naar beneden. Een rondleiding kost rond de 450 kronen, duurt drie uur en moet vooraf geboekt worden; er gaan enkele groepen per dag. Het is er 15 graden. Let op: er is geen mogelijkheid om tussentijds naar boven te gaan en de rondleiding is niet geschikt voor wie slecht ter been is.

Boven de poolcirkel gaat de zon zes weken niet onder

In het noorden van deze provincie blijft de zon van eind mei tot half juli boven de horizon. Van half december tot begin januari komt hij niet meer op, al is het rond het middaguur enkele uren blauw schemerdonker. Dat bepaalt uw reis volledig: wandelen en varen doet u in juni tot september, noorderlicht en sledetochten van december tot maart. Neem in de zomer een slaapmasker mee, want vakantiehuizen hebben zelden verduisterende gordijnen; op 21 juni staat de zon hier om 0.00 uur nog 3 graden boven de horizon.

Het dal bij de bergen heeft ongewoon vaak heldere hemel

Een dal in het uiterste noordwesten ligt in de luwte van de Noorse bergen, waardoor het er merkbaar minder bewolkt is dan in de omgeving. Daardoor is het een van de betrouwbaarste plekken voor noorderlicht. Een stoeltjeslift brengt u naar een uitkijkstation op ongeveer 900 meter; een avondbezoek kost 600 tot 800 kronen. Let op: het licht is niet te garanderen en bij bewolking gaat de lift wel maar ziet u niets; er wordt niet terugbetaald. Reken op meerdere avonden proberen.

Het ijshotel wordt elk jaar opnieuw gebouwd en smelt in het voorjaar weg

Bij een dorp aan de rivier wordt sinds 1989 elke winter een hotel van ijs en sneeuw gebouwd dat in april weer wegsmelt. Daarnaast is er een deel dat het hele jaar door blijft staan, gekoeld met stroom van zonnepanelen. Een rondleiding kost 350 tot 500 kronen en gaat dagelijks; overnachten in een ijskamer kost vanaf ongeveer 4.000 kronen per nacht, met een slaapzak en rendierhuiden. Het is er min 5 graden. De meeste gasten slapen één nacht op het ijs en de rest in een gewone kamer.

Rendieren zijn eigendom en geen wild

De rendieren die u langs de weg ziet, horen bij Samische families; de rendierhouderij is in Zweden voorbehouden aan Samen. Er lopen er landelijk enkele honderdduizenden en ze bewegen tussen zomer- en wintergebieden. Kijken kost niets. Blijf op afstand, toeter niet en drijf ze niet op. Wilt u er meer van weten, dan zijn er Samische bedrijven die een programma van twee tot drie uur geven met voeren en uitleg, voor 800 tot 1.500 kronen per persoon; kies aanbieders die zelf Samisch zijn.

De hoogste berg van Zweden is van piek gewisseld

De zuidelijke top van de hoogste berg was een gletsjertop en smolt de afgelopen decennia zo hard dat de noordelijke rotstop sinds 2019 het hoogste punt van het land is, op ongeveer 2.096 meter. Beklimmen gaat met een gids vanaf de berghut aan de voet; een tocht kost 2.000 tot 3.500 kronen per persoon en duurt twaalf tot veertien uur. Zonder ervaring en zonder gids begint u er niet aan. De berghut is via een pad van 19 kilometer te bereiken of met een helikopter.

Bij de kust staat een kerkdorp met ruim vierhonderd huisjes

Aan de Botnische Golf ligt een dorp met 424 houten huisjes rond een stenen kerk uit 1492. Boeren die te ver weg woonden om op zondag heen en weer te reizen, hadden er een overnachtingshuisje. Rondlopen kost niets en de straten zijn dag en nacht toegankelijk; rondleidingen kosten enkele tientallen kronen. Volgens Unesco staat het dorp sinds 1996 op de werelderfgoedlijst. Reken op twee uur. Er wordt nog gewoond en gebruikgemaakt van de huisjes bij kerkelijke feesten.

Praktisch

U vliegt met een overstap in Stockholm in ongeveer vier uur naar Luleå of Kiruna, of u neemt de nachttrein die er ruim zestien uur over doet. Zweden betaalt met kronen en het land is vrijwel cashloos. Juni tot augustus geeft 12 tot 20 graden en dan zijn de muggen in de moerassen talrijk; neem een net mee. Van december tot maart is het min 10 tot min 30 graden en hebt u echte poolkleding nodig, die vrijwel alle aanbieders verhuren voor 300 tot 600 kronen per dag. Reken op grote afstanden: tussen de plaatsen ligt vaak 100 tot 200 kilometer.