Vakantiehuizen kindvriendelijk in Zweden

Kindvriendelijk in Zweden: wat je moet weten

Een vakantie in Zweden met kinderen draait om één beeld, en dat beeld klopt: een rood houten huisje aan een meer, met een steiger, een roeiboot en bos eromheen.

Wat je huurt is een stuga, het Zweedse vakantiehuis, en er zijn er tienduizenden. Ze staan vrijstaand, meestal aan of vlak bij water, en vaak zonder buren in zicht.

Het weer, gemeten in Midden-Zweden bij Örebro: juli komt op 21,7 graden bij 12,7 regendagen, juni op 21,1 bij 11,1, augustus op 20,7 bij 12,9, en april is met 7,7 regendagen de droogste maand. In het zuiden, in Skåne en Småland, ligt de temperatuur een paar graden hoger.

Wat er verder te kiezen valt: een vakantiewoning op een vakantiepark of camping, een huisje op een eiland in de scherenkust, of een appartement in Stockholm of Göteborg. Overnachten voor één nacht kan onderweg in de vandrarhem, de Zweedse jeugdherbergen, waar een losse overnachting gewoon te boeken is; een vakantiehuisje huren gaat er van zaterdag tot zaterdag.

En er is één Zweedse wet die dit land voor gezinnen anders maakt dan alle andere, en die staat hieronder.

Allemansrätten: het land is van iedereen

Dit is het fundament onder een Zweedse vakantie en het bestaat in Nederland niet.

Het allemansrätten, het recht van algemene toegang, houdt in dat je vrijwel overal in de natuur mag komen, ook op grond van een ander, zolang je niets verstoort en niets vernielt.

Wat het concreet toestaat: wandelen en fietsen door bos en veld, zwemmen in elk meer, aanleggen met een boot, bessen en paddenstoelen plukken, en één nacht je tent opzetten buiten het zicht van een woonhuis.

Wat het niet toestaat: over erven en tuinen lopen, over akkers met gewas gaan, open vuur maken bij droogte, en langer dan een nacht op dezelfde plek blijven staan zonder toestemming.

Wat dat met kinderen betekent: je hoeft nergens entree voor te betalen, elk meer is een zwembad, en elk bos is een speeltuin. Een dag kost hier niets.

De regel die erbij hoort is de Zweedse samenvatting ervan: niet storen, niet vernielen.

En dat wordt serieus genomen; wie zijn afval laat liggen, valt hier onmiddellijk op.

De stuga, en waarom hij rood is

Het rode huisje is geen decorstuk maar een product van een kopermijn.

De verf heet Falu rödfärg en het pigment is een restproduct van de kopermijn bij Falun in Dalarna, waar sinds de negende eeuw is gedolven. Het slib dat overbleef bleek na verhitting een rood pigment op te leveren, en dat werd vanaf de zestiende eeuw als houtverf gebruikt.

Waarom het werkte: de verf bevat lijnolie, roggemeel en pigment, laat het hout ademen en beschermt tegen het Scandinavische klimaat. Hij was bovendien goedkoop, en dat is de echte reden dat half Zweden rood is.

De mijn van Falun staat sinds 2001 op de Werelderfgoedlijst en is te bezoeken; je gaat er onder de grond.

Wat je in een stuga aantreft: een woonkamer met een houtkachel, een keuken, twee of drie slaapkamers, een veranda, en heel vaak een sauna.

Wat er soms ontbreekt: stromend warm water in de eenvoudigste huisjes, en in de allergoedkoopste categorie zelfs een toilet binnen, met een droogtoilet in een schuurtje. Dat staat in de omschrijving, maar het wordt makkelijk over het hoofd gezien.

En vrijwel elk huis heeft een roeiboot bij de steiger liggen; die hoort er gewoon bij.

De meren en het zwemmen

Zweden heeft bijna honderdduizend meren, en dat verandert wat een vakantie is.

Het water is er schoon, en in de zuidelijke helft van het land in juli en augustus warm genoeg om urenlang in te liggen: rond de twintig graden, in ondiepe meren meer.

Wat een badplats is: een aangelegde zwemplek aan een meer, meestal met een steiger, een grasveld, een kleedhokje en soms een glijbaan. Ze zijn vrijwel altijd gratis, ook als ze bij een gemeente horen.

Wat kinderen hier doen: zwemmen van de steiger, met de roeiboot naar een eilandje, en vissen. Voor vissen met een hengel in de grote meren Vänern, Vättern, Mälaren en Hjälmaren heb je geen vergunning nodig; in kleinere meren meestal wel, en die koop je in de dorpswinkel.

Wat je nagaat bij een huis: hoe de oever is. Een steiger met diep water is prettig voor grote kinderen, maar met peuters wil je een zandstrandje of een ondiepe aanloop.

Wat er zwemt: baars, snoek en witvis. Gevaarlijk is er niets.

En het is in juni en juli tot laat licht; kinderen zwemmen hier om tien uur 's avonds nog.

De pretparken en de klassiekers

Zweden heeft voor een land van tien miljoen inwoners opvallend veel attracties voor kinderen.

Astrid Lindgrens Värld in Vimmerby is de bekendste: een park waar de verhalen van Pippi Langkous, Michiel van de Hazelhoeve en de Gebroeders Leeuwenhart als levensgrote decors zijn nagebouwd, met acteurs die de scènes spelen. Het ligt in Småland, waar Lindgren zelf vandaan kwam.

Liseberg in Göteborg is het grootste pretpark van Scandinavië, midden in de stad.

Kolmårdens djurpark tussen Stockholm en Norrköping is een van de grootste dierenparken van Europa, met een kabelbaan over het safarigedeelte.

Skara Sommarland is het grootste waterpark van het land.

En Junibacken in Stockholm is een binnenattractie met een treintje door de verhalen van Lindgren, geschikt voor de kleinsten.

Wat er gratis bij komt: de elandparken, waar je vanaf een kar tussen de elanden rijdt, kosten wel entree maar zijn overal in het land te vinden en zijn met kinderen bijna altijd een schot in de roos.

Wat je vooraf regelt: kaarten online, want aan de kassa is het duurder, en Astrid Lindgrens Värld is in de Zweedse zomervakantie vol.

Waar je met kinderen het beste zit

Zweden is groot: van Malmö naar Kiruna is verder dan van Malmö naar Rome. De keuze van de streek bepaalt de vakantie.

Skåne, helemaal in het zuiden, is vlak, warm en dichtbij, met zandstranden aan de Oostzee en Kopenhagen op een brug afstand. Voor een eerste keer met kleine kinderen is dit de makkelijkste keuze.

Småland is de klassieker: bossen, duizenden meren, rode huisjes, Astrid Lindgren en glasblazerijen. Het ligt op ongeveer duizend kilometer van de Nederlandse grens.

De westkust rond Göteborg heeft de scherenkust, met rotseilandjes, garnalen en zeewater dat zouter en helderder is dan in de Oostzee.

Dalarna, ten noorden van Stockholm, is het Zweden van de ansichtkaarten, met de meren Siljan en de midzomerfeesten.

Noord-Zweden en Lapland zijn een reis apart: verder, leger, en pas vanaf een jaar of acht met kinderen echt de moeite.

Wat de vuistregel is: hoe zuidelijker, hoe warmer het water en hoe korter de reis; hoe noordelijker, hoe stiller en hoe meer muggen.

De muggen, de teken en de rest

Dit hoort erbij en het wordt in de brochures overgeslagen.

Muggen zijn in Zweden een seizoensverschijnsel: van eind juni tot begin augustus, het ergst in de avond, bij water en in het noorden. In Småland en Skåne valt het mee; boven Dalarna wordt het serieus.

Wat helpt: een middel op de huid, lange mouwen in de avond, horren voor de ramen, en niet vlak bij stilstaand water gaan zitten in de schemering.

Knott, kleine kriebelmugjes, zijn hinderlijker dan muggen en komen in juni en juli voor bij stromend water.

Teken zijn in het zuiden en langs de kusten talrijk, en tekenencefalitis komt in delen van Zweden voor. Voor een vakantie met veel bos en hoog gras is een vaccinatie het overwegen waard; bespreek dat vooraf met de huisarts. Controleer kinderen elke avond.

Wat er niet gevaarlijk is: er zijn beren en wolven, maar die zie je niet, en er is geen enkel dier waar je op een vakantie rekening mee hoeft te houden behalve de adder, die schuw is.

En elanden zijn wél een risico, maar dan in het verkeer: rij in de schemering rustig en let op de waarschuwingsborden.

Wat een vakantiehuis kost

Zweden is niet goedkoop, maar de huisjes zijn dat vaak wel.

Wat de prijs bepaalt: de week en de ligging aan het water. Een stuga met eigen steiger in de Zweedse zomervakantie, ruwweg van eind juni tot half augustus, is het duurst; in mei, juni en september zakt de prijs fors.

Wat er bij komt: de eindschoonmaak, die je bij veel Zweedse huisjes zelf mag doen, en het bedlinnen, dat vaak apart wordt verhuurd.

Wat opvalt: elektriciteit wordt bij veel huizen per kilowattuur afgerekend, met een meterstand bij aankomst en vertrek.

Wat je ter plekke uitgeeft: boodschappen zijn duurder dan in Nederland, vlees en zuivel fors, en uit eten gaan is prijzig. Zelf koken is hier geen bezuiniging maar de normale gang van zaken.

Waar je op bespaart: buiten de Zweedse zomervakantie boeken; een huisje zonder eigen steiger nemen, want een badplats ligt vrijwel altijd om de hoek; en de eerste boodschappen in Duitsland of Denemarken doen.

En alcohol is er alleen te koop bij Systembolaget, de staatsslijterij, die op zondag dicht is en op zaterdag vroeg sluit.

Hoe je er komt

De reis is de grootste hindernis en er zijn drie manieren.

Rijden via Denemarken en de Öresundbrug is de snelste route: vanaf Utrecht is het ongeveer 1.100 kilometer naar Skåne en 1.400 naar Småland. De brug kost tol, en die is niet gering; een retour reserveren scheelt.

Rijden via de veerboot Puttgarden-Rødby scheelt een stuk Deense snelweg maar kost ook geld en tijd.

Varen vanuit Kiel of Travemünde naar Zweden is de derde optie: je slaapt aan boord en rijdt uitgerust verder. Met kinderen is dat een aangenamere reis dan twee dagen snelweg.

Vliegen kan op Stockholm, Göteborg en Malmö, met vluchten van ongeveer twee uur, maar dan heb je ter plekke een huurauto nodig, en die zijn in Zweden duur.

Wat je onderweg meeneemt: eten en drinken, want de Zweedse wegrestaurants zijn prijzig.

En reken op de afstanden binnen Zweden: van de Deense grens naar Dalarna is nog eens zeshonderd kilometer.

Wanneer ga je

Juli is met 21,7 graden de warmste maand en telt 12,7 regendagen; juni komt op 21,1 graden bij 11,1 dagen en augustus op 20,7 bij 12,9.

April is met 7,7 regendagen de droogste maand maar met 9,9 graden te koud voor een vakantie met water.

Wat juni bijzonder maakt: het licht. Rond midzomer, dat in Zweden op de zaterdag tussen 20 en 26 juni valt, wordt het in het midden van het land nauwelijks donker en boven de poolcirkel helemaal niet. Midzomer is er het belangrijkste feest van het jaar, met bloemenkransen en dansen om de meiboom, en dat is met kinderen een van de aardigste dingen die je er kunt meemaken.

Wat augustus biedt: het warmste water, want de meren volgen de zomer met vertraging, en de eerste bosbessen en kantarellen.

Wat september brengt: rust, herfstkleuren en lage prijzen, maar te koud water.

Wat je moet weten over de zomervakantie: de Zweden nemen die massaal in juli, en dan zijn de huisjes duur en de attracties vol. De laatste week van juni en de tweede helft van augustus zijn de betere weken.

En het weer is wisselvallig: met bijna dertien regendagen in juli is een week met drie natte dagen normaal.

Wat je nagaat voordat je boekt

Deze punten bepalen of een Zweedse stuga met kinderen bevalt.

Ligt het huis aan het water, en hoe is de oever: steiger met diep water, of een ondiepe zandaanloop.

Is er stromend warm water en een toilet binnen, want in de goedkoopste categorie is dat niet vanzelfsprekend.

Hoort er een boot bij, en zijn er zwemvesten in de maten die je nodig hebt.

Hoe ver is de dichtstbijzijnde supermarkt, want in het bos rijd je daar zo een half uur voor.

Wordt elektriciteit apart afgerekend, en hoe.

Zit bedlinnen bij de prijs of huur je dat apart.

Zijn er horren voor de ramen, want dat is in muggenseizoen het verschil tussen slapen en niet slapen.

Is er wifi of mobiel bereik, want in delen van Småland en Dalarna is dat mager.

En vraag naar de sauna: hij is er vaak, maar hij moet dan wel gestookt kunnen worden, met hout dat er is.

Eerlijk over de nadelen

Zweden is met kinderen fantastisch, maar het is niet voor iedereen.

De reis is lang en kost geld: 1.100 tot 1.700 kilometer, plus brug- of veertol.

Het is duur ter plekke. Boodschappen, restaurants en huurauto's liggen aanzienlijk boven het Nederlandse niveau.

Het weer is niet te vertrouwen. Twintig graden is het gemiddelde in juli, en een week met regen en vijftien graden komt voor.

De muggen zijn in juli reëel, vooral in het noorden en bij water in de avond.

De afstanden binnen het land zijn groot, en de dichtstbijzijnde winkel of dokter kan een half uur rijden zijn.

En de stilte, die voor volwassenen de aantrekkingskracht is, kan voor tieners na drie dagen als verveling voelen; kies dan een streek met een pretpark of een stad op rijafstand.

Wat er tegenover staat: kinderen die de hele dag buiten zijn, water waar je zo in kunt, een land waar je overal mag komen, en avonden die niet donker worden. Voor een gezin dat daarvoor komt, is dit een van de beste bestemmingen van Europa.

Samengesteld uit ons actuele aanbod van 3.337 woningen kindvriendelijk in Zweden.