Appenzell Innerrhoden gezellige dorpen en steile paden

Twee van de genoemde dorpen horen bij het andere halfkanton

Appenzell bestaat uit twee halfkantons die in 1597 uit elkaar gingen over de vraag of ze katholiek of protestants bleven. Het dorp met de raadsvergadering onder de linde en het kloosterdorp met de kaasmakerij liggen in de protestantse helft en dus niet in dit kanton. Appenzell Innerrhoden is met ongeveer 172 vierkante kilometer en 16.000 inwoners het kleinste kanton naar bevolking. Dit artikel behandelt de dorpen en de bergpaden, met prijzen, hoogtes en afstanden.

Hier wordt nog met handopsteken gestemd op het dorpsplein

Op de laatste zondag van april komen de stemgerechtigden op het plein van het hoofddorp bijeen en stemmen ze over wetten en bestuurders door hun hand op te steken. Er wordt geteld met het oog. Kijken kost niets; bezoekers staan achter een afzetting en de bijeenkomst begint doorgaans om 12.00 uur. Reken op twee uur. Dit is een van de twee kantons waar dit nog gebeurt. Wie op die dag komt voor het dorp zelf, komt bedrogen uit: alles zit dan vol en de horeca is aan de bewoners gewijd.

Vrouwen kregen hier pas in 1990 stemrecht

In dit kanton mochten vrouwen tot 1990 niet aan die stemming deelnemen. Pas na een uitspraak van het federale gerechtshof in november van dat jaar werd het ingevoerd, als laatste van Zwitserland. Dat is geen anekdote maar bepaalt hoe het kanton over zichzelf praat, en het wordt in het streekmuseum in het hoofddorp uitgelegd. Entree daar kost rond de 10 frank en het is van dinsdag tot zondag open van 10.00 tot 17.00 uur.

Tegen de rotswand hangt een gasthuis op 1.450 meter

In de kalksteenwand boven een dal staat een eeuwenoud gasthuis dat vrijwel tegen de rots aan is gebouwd, op ongeveer 1.450 meter. Er komt geen weg, geen water en geen riool. U komt er met een cabinebaan vanuit het dal, rond de 35 frank retour, en daarna vijftien minuten lopen langs een rotspad. De baan draait dagelijks van 8.00 tot 18.00 uur. Let op: het gasthuis is doorgaans van mei tot oktober open en overnachten is er al jaren niet meer mogelijk; er wordt gegeten en gedronken.

Naast dat gasthuis ligt een grot waarin een kluizenaar woonde

Vanaf hetzelfde pad loopt u door een grot dwars door de bergrug, waarin tot in de achttiende eeuw kluizenaars leefden en waar een kapelletje in de rots is gebouwd. Toegang is gratis en de doorgang is dag en nacht open, al is hij zonder zaklamp donker. In dezelfde grot zijn beenderen van holenberen gevonden. Reken op een half uur. Aan de andere kant van de doorgang kijkt u recht in het volgende dal.

Het bergmeer beneden bereikt u in een uur lopen

In een kom tussen de wanden ligt op ongeveer 1.140 meter een meer met helder groen water en twee berghutten die zuivel serveren. Wandelen is gratis; vanaf het dalstation klimt u in ongeveer een uur over een breed pad met 300 hoogtemeters. Zwemmen mag; het water haalt in augustus 15 tot 18 graden. Let op: het pad is populair en op zomerse zondagen loopt er een aaneengesloten rij; kom voor 9.00 uur of op een weekdag.

De kaas van deze streek heeft een geheim kruidenmengsel

De halfharde kaas die naar deze streek is genoemd, wordt tijdens het rijpen ingesmeerd met een kruidenpekel waarvan het recept al generaties geheim is; naar verluidt kennen maar enkele mensen het. In de winkels in het hoofddorp kost een kilo 25 tot 40 frank. De kaasmakerij waar u het proces kunt volgen, ligt in het buurhalfkanton, 20 kilometer verderop. Op de alpen wordt in de zomer nog met de hand gekaasd; enkele alpenhutten verkopen dat rechtstreeks, tegen contante betaling.

In september komen de koeien met muziek van de alp

Aan het eind van de zomer worden volgens de boerenbond enkele duizenden koeien van de hoogweiden naar het dal gebracht, in stoeten die om 6.00 uur vertrekken. De veehouders lopen dan in traditionele kleding voorop, met bloemtooien op de koeien en met keelzang zonder tekst. Kijken kost niets en gebeurt langs de doorgaande wegen. De data staan niet vast: ze hangen van het weer en het gras af en worden pas een paar dagen vooruit bekend. Vraag ernaar bij het toeristenbureau. In die dagen zijn de wegen tijdelijk afgesloten en staat het verkeer stil.

Praktisch

U rijdt vanuit Nederland in ongeveer zeven uur; met de trein bent u via Zürich en Sankt Gallen in ruim negen uur ter plaatse. Zwitserland betaalt met de frank en voor de snelwegen hebt u een vignet nodig van 40 frank. Vanaf Sankt Gallen rijdt een smalspoortrein in een uur het dal in. Mei tot oktober geeft in het dal 18 tot 26 graden en op 1.500 meter 8 tot 15 graden. Let op: dit is een van de natste streken van Zwitserland, met vaak wolk tegen de bergwand; kijk de webcams na voordat u de kabelbaan neemt.