De leukste activiteiten en winkels in Andorra-stad

Andorra la Vella is de hoogste hoofdstad van Europa

Andorra la Vella ligt op ongeveer 1.023 meter en is daarmee de hoogst gelegen hoofdstad van Europa. De stad telt rond de 22.000 inwoners; het hele land heeft er ongeveer 80.000 op 468 vierkante kilometer. Het centrum ligt in een dal tussen bergen die aan beide kanten naar ruim 2.000 meter oplopen, waardoor de bebouwing zich in de lengte uitstrekt. Andorra la Vella en het aangrenzende Escaldes-Engordany lopen naadloos in elkaar over; het land telt zeven parochies, waaronder Encamp, Canillo, Ordino, La Massana en Sant Julià de Lòria.

Goedkoper winkelen komt door de lage verbruiksbelasting

Andorra kent geen btw maar een algemene indirecte belasting die sinds 2013 op 4,5 procent staat, de laagste van Europa; in Spanje is dat 21 en in Frankrijk 20 procent. Dat verschil is het hardst zichtbaar bij elektronica, sportuitrusting, parfum, alcohol en tabak. Op kleding en dagelijkse boodschappen is het verschil klein en soms afwezig, omdat alles hier over de bergen moet worden aangevoerd. Reken dus niet op koopjes over de hele linie.

Bij de grens gelden invoerlimieten en die worden gecontroleerd

Andorra hoort niet bij de Europese Unie en ook niet bij Schengen, dus bij het uitrijden naar Spanje of Frankrijk sta je voor een echte douanepost. Let op: er gelden limieten voor de waarde van je aankopen en voor hoeveelheden alcohol en tabak, en er wordt daadwerkelijk gecontroleerd en beboet. Bewaar je bonnen en kijk vooraf op de site van de Nederlandse douane wat je mee mag nemen; boven de vrijstelling betaal je in Spanje of Frankrijk alsnog 20 tot 21 procent btw. Bij drukte op zondagavond kan de wachtrij bij La Farga de Moles aan de Spaanse kant of bij Pas de la Casa aan de Franse kant oplopen tot een uur.

De Avinguda Meritxell is de winkelstraat

De Avinguda Meritxell loopt over ongeveer een kilometer door het centrum en gaat aan het eind over in de Avinguda Carlemany van Escaldes-Engordany. Er zitten internationale ketens naast plaatselijke zaken voor elektronica en sport. Winkels zijn doorgaans van 10.00 tot 20.00 uur open en, anders dan in Spanje en Frankrijk, ook op zondag. In het hoogseizoen blijven veel zaken tot 21.00 uur open.

De grote winkelcentra staan aan de rand van het centrum

Het bekendste warenhuis van het land staat aan de Meritxell en heeft meerdere verdiepingen met kleding, parfum en elektronica. In Escaldes-Engordany ligt het overdekte Illa Carlemany met rond de honderd zaken onder één dak, wat op een regendag scheelt. Beide liggen op loopafstand van elkaar, ongeveer twintig minuten wandelen. Parkeren gebeurt vrijwel overal ondergronds, voor rond de 1 tot 2 euro per uur.

Caldea is het grootste thermale complex van Zuid-Europa

Caldea in Escaldes-Engordany opende in 1994 en beslaat ongeveer 30.000 vierkante meter, wat het volgens de exploitant tot het grootste thermale centrum van Zuid-Europa maakt. Het gebouw is herkenbaar aan de glazen toren van rond de 80 meter. Het water komt met ongeveer 70 graden uit warmwaterbronnen die de plaats Escaldes hun naam gaven. Een toegangskaartje voor drie uur kost rond de 42 euro; voor kinderen is er een apart gedeelte.

Casa de la Vall was tot 2011 het parlementsgebouw

Casa de la Vall is een herenhuis uit 1580 dat vanaf 1702 als parlement diende en tot 2011 in gebruik bleef; sindsdien vergadert het parlement in een nieuw gebouw ernaast. Binnen staat de kast met zeven sloten waarin de belangrijkste documenten van het land werden bewaard, met voor elke parochie één sleutel. Bezoek gaat met een rondleiding en kost een paar euro. Het huis staat in de oude kern, op vijf minuten van de winkelstraat.

De oude kern is klein en ligt hoger dan de winkelstraat

Achter de Meritxell ligt Barri Antic, een handvol geplaveide straten rond Casa de la Vall met natuurstenen huizen en de kerk Sant Esteve, die romaanse delen uit de twaalfde eeuw heeft. Het is in een half uur rondgelopen en het is het enige deel van de stad dat er niet uitziet als naoorlogse hoogbouw. Aan de rand staat het beeld De vergankelijkheid van de herinnering van Salvador Dalí, een gesmolten klok van ruim 3 meter. Toegang tot de kerk is gratis.

Het staatshoofd is gedeeld en dat is uniek

Andorra is een co-vorstendom: het staatshoofd bestaat uit twee personen die het ambt gezamenlijk bekleden, de president van Frankrijk en de bisschop van Urgell in Spanje. Die constructie gaat terug op een verdrag uit 1278 tussen de bisschop en de graaf van Foix. Geen van beiden woont in het land en het bestuur ligt bij de gekozen regering. Het verklaart wel waarom Andorra nooit is opgegaan in een van de buurlanden.

Voor cultuur moet je het land in

In de stad zelf is het aanbod aan musea beperkt; in Escaldes-Engordany zit het Carmen Thyssen-museum met negentiende- en twintigste-eeuwse schilderkunst, en in Sant Julià de Lòria een tabaksmuseum in een oude fabriek. De romaanse kerkjes waar Andorra om bekendstaat liggen in de dalen eromheen, zoals Santa Coloma met een ronde klokkentoren uit de negende eeuw op enkele kilometers van het centrum, en Sant Joan de Caselles bij Canillo met muurschilderingen uit de twaalfde eeuw. Toegang daar is gratis of kost een paar euro. Reken op een auto of bus voor die uitstapjes.

Een dal in het land staat op de werelderfgoedlijst

Het Madriu-Perafita-Clarordal beslaat ongeveer 42 vierkante kilometer, negen procent van het land, en kwam in 2004 op de werelderfgoedlijst als cultuurlandschap van eeuwenlange berglandbouw. Er loopt geen enkele weg naartoe: het dal is alleen te voet bereikbaar. De ingang ligt op wandelafstand van Escaldes-Engordany, waarna het pad in enkele uren stevig klimt. Dat maakt het de directe tegenhanger van de winkelstraat een kilometer verderop.

Skiën is de andere reden dat mensen komen

Het skigebied Grandvalira rond Soldeu, El Tarter en Pas de la Casa telt ongeveer 210 kilometer piste en is daarmee het grootste van de Pyreneeën; in het noordwesten ligt Ordino-Arcalís als tweede gebied. Vanaf Andorra la Vella rijd je in een half uur naar de dichtstbijzijnde lift. Een dagpas kost rond de 55 euro. In de winterweekenden staan er files bij de grensposten en op de weg door het dal.

Praktisch bij een bezoek

Andorra heeft geen luchthaven en geen treinstation; de dichtstbijzijnde luchthavens zijn Barcelona-El Prat en Toulouse-Blagnac, allebei op ongeveer 200 kilometer en drie uur met de bus; het dichtstbijzijnde station is L'Hospitalet-près-l'Andorre in Frankrijk. Betalen gaat in euro, ook al is het land geen EU-lid. Het centrum is compact genoeg om te belopen, maar het loopt merkbaar op en af. Voor wie alleen komt winkelen is één dag genoeg; wie de bergen erbij wil, heeft er drie nodig.