Wat te doen in Andorra la Vella met winkelen, wellness en berglucht

Andorra la Vella is drie bestemmingen in één dal

Andorra la Vella wordt geboekt om drie redenen die zelden in dezelfde koffer zitten: belastingvrij winkelen, thermale wellness en de hoogste bergen van de Pyreneeën. Het bijzondere is dat ze hier op loopafstand van elkaar liggen; de hoofdstad ligt op ongeveer 1.023 meter, als hoogste hoofdstad van Europa, en de skigebieden en wandeldalen beginnen waar de winkelstraat ophoudt. Dit artikel zet de drie kanten op een rij, met prijzen en tijden, en met de twee dingen die je vooraf moet weten: de invoerlimieten aan de grens en het seizoensritme dat bepaalt welke van de drie kanten open is.

Het winkelen is goedkoop, maar de grens telt mee

Andorra heft sinds 2013 de IGI van 4,5 procent, het laagste btw-tarief van Europa tegenover 21 procent in Spanje en 20 in Frankrijk, en dat scheelt het meest bij tabak, drank, parfum en elektronica. De winkelstraat is een lint van ongeveer anderhalve kilometer en de winkels zijn doorgaans open van 9.00 tot 20.00 uur, ook op zondag; ze sluiten maar vier dagen per jaar. De keerzijde staat aan de grens: Andorra zit niet in de EU-douane-unie, dus per volwassene geldt volgens het douaneverdrag een limiet van 900 euro aan industriële goederen, 300 sigaretten en anderhalve liter sterke drank, en bij Pas de la Casa en La Farga de Moles wordt stelselmatig gecontroleerd. Wie dat niet weet, koopt te veel en betaalt alsnog.

Caldea is de wellnesskant, en hij staat er direct naast

In buurgemeente Escaldes-Engordany, aan hetzelfde winkellint, staat Caldea: het thermale complex in de spiegelglazen toren van 80 meter, sinds 1994 het hoogste gebouw van het land. Het water komt uit de warmwaterbronnen van Escaldes en vult binnen- en buitenbaden, lagunes en sauna's. Voor een bezoek gelden twee praktische regels. Reserveer online en houd er rekening mee dat het op regendagen en in het skiseizoen echt vol zit; zonder reservering sta je dan voor een dichte deur. En controleer de leeftijdsgrenzen per zone: het hoofdbad is voor alle leeftijden, de rustzones niet. Reken op een dagdeel; de combinatie ochtend bergen, middag baden is het klassieke Andorra-programma.

De bergen zijn er het hele jaar, in twee gedaanten

In de winter is Andorra het grootste skiland van de Pyreneeën, met Grandvalira als vlaggenschip: volgens het skigebied 215 kilometer piste over zeven sectoren, van Pas de la Casa tot Encamp, ontstaan uit de fusie van de twee oudste skigebieden van het gebergte. Voor beginners en gezinnen is het kleinere Pal Arinsal aan de andere kant van het dal de vriendelijkere keuze. In de zomer worden dezelfde dalen wandelgebied, met als kroon de Madriu-Perafita-Claror-vallei, sinds 2004 werelderfgoed van UNESCO: een gletsjerdal van 4.247 hectare, zo'n 9 procent van het hele land, zonder doorgaande weg. De drie Tristaina-bergmeren bij Ordino zijn de bekendste dagwandeling, een rondje van 4,4 kilometer in ongeveer drie uur.

De oude kern is klein, en juist daarom de moeite

Tussen de winkelstraten ligt de Barri Antic, de oude kern met de Casa de la Vall uit 1580, het voormalige parlementsgebouw van een van de kleinste staten van Europa. Het is van dinsdag tot en met zaterdag te bezoeken van 10.00 tot 14.00 en 15.00 tot 18.00 uur; op maandag is het dicht, precies de dag waarop veel bezoekers hun cultuurbezoek plannen. Reken voor de hele oude kern op een uur of twee, en zie het als de pauze tussen het winkelen door. Wie meer geschiedenis wil, vindt in de dorpen buiten de hoofdstad de romaanse kerkjes waar het land trots op is, vrijwel allemaal gratis van buiten te bezichtigen.

Er is geen vliegveld, en dat bepaalt de reis

Andorra heeft geen luchthaven en geen spoor; je komt er over de weg vanaf Barcelona of Toulouse, allebei op ongeveer 200 kilometer. Rechtstreekse bussen doen er vanaf Barcelona ongeveer drie uur over en vanaf Toulouse ongeveer vier; met de auto rijd je door de bergen en in de winter zo nodig met kettingen. Die ligging heeft een voordeel dat zelden genoemd wordt: dagjesmensen komen vooral in het weekend. Wie doordeweeks komt, treft kortere rijen bij Caldea, ruimte op de pistes en parkeergarages met plek. Parkeren in het centrum is verder het grootste dagelijkse ongemak; de garages onder de winkelstraat zijn de beste optie.

Eten en overnachten zijn Spaans geprijsd

De keuken is Catalaans met bergaccenten: escudella, de winterse vleessoep, staat naast tapas en grillgerechten, en een volwaardig menu del dia kost doordeweeks 15 tot 20 euro. De prijzen liggen dichter bij Spanje dan bij Frankrijk, en betalen gaat overal in euro's met kaart. Overnachten is het voordeligst in mei, juni, oktober en november, tussen de seizoenen in; in het skiseizoen en rond de zomervakantie stijgen de prijzen fors. Wie stilte zoekt, boekt in de dorpen richting Ordino en rijdt in tien minuten naar de hoofdstad; wie voor de winkelstraat komt, slaapt erboven.

Wanneer je gaat

De drie kanten van Andorra hebben elk hun seizoen. Winkelen en wellness zijn het hele jaar goed, met doordeweeks als beste keuze. Skiën loopt van december tot en met maart, met de kerstvakantie en februari als piek. Wandelen is op zijn best van juni tot en met september, wanneer de bergmeren ijsvrij zijn en de dalen groen. Let op met mei en november: goedkoop, maar de bergliften liggen dan grotendeels stil, het weer is wisselvallig met dagen van 5 tot 15 graden, en een deel van de berghoreca is dicht. De gouden combinatie is september, met nazomerweer voor de meren, rust in de winkelstraat en hotelprijzen onder het jaargemiddelde.